Soms zit de essentie van een systeem niet in wat wordt gezegd, maar in wat consequent wordt weggelaten. In de introductie van Ivor Cummins en de mini-documentaire van Ruhi Cenet komt precies dat mechanisme naar voren. Twee verschillende invalshoeken, één terugkerend element: een omgeving waarin controle zichtbaar wordt in structuur, herhaling en beperking, en opvallend vaak in iets ogenschijnlijk basaals als voeding.
Een gevangenis die meer is dan een gebouw.
In El Salvador staat een complex dat niet alleen bedoeld is om criminelen op te sluiten, maar om elke vorm van ontsnapping uit te sluiten: CECOT. Gebouwd in 2022, met een capaciteit van 40.000 gevangenen, is het de grootste gevangenis ter wereld.
Het ontwerp is systematisch. Acht modules, verspreid over 410 acres. Elk paar modules wordt omsloten door dubbele muren van drie meter hoog met prikkeldraad. Daar omheen staat een negen meter hoge buitenmuur met een elektrische omheining van 15.000 volt. Negentien wachttorens zorgen voor continu toezicht.
Meer dan 600 soldaten bewaken de buitenzijde. Binnen zijn circa 1.000 personeelsleden actief. Het complex heeft een eigen infrastructuur, inclusief energie- en watervoorziening, zodat externe verstoringen geen invloed hebben op de werking.
Communicatie met de buitenwereld wordt actief geblokkeerd. Signaalverstoorders maken contact binnen een straal van twee kilometer onmogelijk. Toegang tot het complex vereist uitgebreide controles, waaronder scans die zelfs interne objecten zichtbaar maken. Het ontwerp voorkomt niet alleen ontsnapping, het elimineert het concept ervan.
Het leven binnen de muren.
Binnen deze structuur wordt het dagelijks leven gereduceerd tot een vast patroon. Cellen bevatten tussen de 80 en 150 gevangenen. De beschikbare ruimte per persoon is minder dan een halve vierkante meter. Er is geen ventilatie. Geen buitenlucht. Geen toegang tot zonlicht. Kunstlicht blijft dag en nacht aan. Gevangenen slapen op metalen stapelbedden zonder matrassen of kussens. Hygiëne is collectief georganiseerd. Toiletten en wasvoorzieningen bevinden zich in dezelfde ruimte. Water wordt gedeeld via een centrale container. Iedere gevangene ontvangt enkel basisartikelen: een uniform, slippers en een handdoek.
Beweging is beperkt tot één uur per week. Gedurende dat uur kunnen gevangenen deelnemen aan fysieke activiteit of religieuze bijeenkomsten. De rest van de tijd blijven zij in dezelfde ruimte, onder constant toezicht. Contact met familie is volledig uitgesloten. Voor sommige gevangenen betekent dit dat hun familie geen enkel contact of informatie meer heeft over hun situatie.
Isolatie als uiterste maatregel.
Naast de standaarddetentie bestaat er een strengere vorm van afzondering: isolatiecellen. Deze ruimtes zijn ontworpen om elke vorm van prikkeling te minimaliseren. De gevangene heeft geen zicht op tijd. Licht is minimaal. Er is geen afleiding, geen communicatie, geen interactie. De cel bevat slechts een betonnen oppervlak om op te slapen, een waterbron en een toilet.
Volgens de reportage heeft deze vorm van isolatie een diepgaand effect op de mentale toestand van gevangenen. Zelfs personen met een langdurige criminele achtergrond worden geconfronteerd met de impact van volledige afzondering.
De aanleiding: een land onder druk.
De oprichting van CECOT is direct verbonden met het beleid van president Nayib Bukele. Vanaf maart 2022 werd een grootschalige operatie gestart waarbij meer dan 70.000 mensen werden gearresteerd—ongeveer 2% van de volwassen bevolking. De aanleiding was een langdurige periode van extreem geweld. In piekjaren bedroeg het aantal dodelijke slachtoffers 104 per 100.000 inwoners.
Volgens de documentaire daalde dit aantal in 2023 naar 2,4 per 100.000. Een significante afname, gemeten in harde cijfers. Tegelijkertijd wordt vermeld dat tijdens deze massale arrestaties ook onschuldige personen zijn vastgezet. Door het ontbreken van contactmogelijkheden weten families in sommige gevallen niet waar hun naasten zich bevinden of of zij nog in leven zijn.
Het detail dat alles verbindt: geen vlees.
Te midden van deze fysieke controle is er een element dat constant terugkomt: voeding. Gevangenen ontvangen drie maaltijden per dag. Ontbijt bestaat uit bonen en rijst. Lunch uit rijst en pasta. Diner volgt hetzelfde patroon. De enige variatie zit in de drank, die vaak suikerhoudend is.
Wat structureel ontbreekt, is dierlijke voeding: geen vlees, geen vis, geen eieren. Het menu verandert niet. Dag na dag blijft het identiek. Volgens de reportage kan een dergelijk dieet leiden tot een gebrek aan eiwitten en mogelijke voedingsdeficiënties.
Van observatie naar analyse.
Dit specifieke detail vormt het uitgangspunt van de introductie van Ivor Cummins. Hij gebruikt het dieet binnen de gevangenis als voorbeeld en plaatst dit in een bredere context van voedingspatronen. Zijn observatie richt zich op een verschuiving richting voeding die voornamelijk bestaat uit granen en plantaardige producten, met minder nadruk op dierlijke bronnen van eiwitten.
Historische verwijzingen.
In zijn analyse verwijst Cummins naar verschillende historische voorbeelden. In Oliver Twist wordt beschreven dat het geven van vlees aan kinderen hun vitaliteit en geest zou versterken, iets wat volgens de bestuurders ongewenst was voor lagere klassen. De Mongolen worden aangehaald als voorbeeld van een samenleving waarin een dieet rijk aan vlees en zuivel samenhing met fysieke kracht en uithoudingsvermogen. Hun tegenstanders, afhankelijk van graan, werden als minder sterk beschouwd.
Ook de inheemse bevolking van Noord-Amerika wordt genoemd, met een dieet gebaseerd op dierlijke producten en fysieke kenmerken die als robuust worden beschreven.
Voedsel en sociale structuren.
Door de geschiedenis heen is voedselverdeling vaak gekoppeld geweest aan sociale hiërarchie. Vlees was in veel samenlevingen een schaars goed, meestal beschikbaar voor de hogere klassen. De meerderheid van de bevolking leefde op granen, groenten en peulvruchten. Dit patroon wordt gepresenteerd als een terugkerende structuur waarin voeding samenhangt met positie en omstandigheden.
Moderne gegevens en studies.
Naast historische voorbeelden verwijst Cummins naar recente studies. Volgens deze studies zijn kinderen met een vegetarisch of veganistisch dieet gemiddeld kleiner en hebben zij een lagere botdichtheid dan kinderen met een omnivoor dieet. Daarnaast wordt een studie genoemd waarin 27 deelnemers met psychische klachten overstapten op een ketogeen dieet gebaseerd op dierlijke producten. Binnen 50 tot 100 dagen werd bij alle deelnemers verbetering gemeten op een algemene beoordelingsschaal.
Twee systemen naast elkaar.
Wanneer de documentaire en de analyse naast elkaar worden gelegd, ontstaat een duidelijke structuur. In CECOT is controle zichtbaar en fysiek: muren, ruimte, licht, beweging, contact. In de analyse van Cummins wordt voeding gepresenteerd als een factor die invloed heeft op fysieke en mentale toestand. Beide laten zien hoe omstandigheden richting geven aan gedrag en capaciteit.
Structuur als bepalende factor.
Wat in beide gevallen opvalt, is de rol van ontwerp. De gevangenis is doelgericht opgebouwd om maximale controle te realiseren. Het dieet is consistent en onveranderlijk. In beide gevallen is er sprake van een systeem waarin variatie wordt beperkt en structuur centraal staat.
Open vragen.
De documentaire laat zien dat criminaliteit sterk is afgenomen, maar stelt ook vragen over de gevolgen van massale detentie en beperkte rechtsbescherming. De analyse van Cummins presenteert historische en moderne observaties zonder deze te vertalen naar één sluitende conclusie. Wat blijft, zijn feiten en beschrijvingen.
Slot.
Van een gevangenis waarin vlees volledig ontbreekt tot bredere voedingspatronen waarin dierlijke producten minder aanwezig zijn: beide tonen hoe systemen worden ingericht en uitgevoerd. Niet door wat ze zeggen, maar door wat ze consequent doen. En juist in die consistentie wordt zichtbaar hoe invloed werkt, stil, structureel en vaak pas herkenbaar wanneer de patronen naast elkaar worden gelegd. ■
Bronnen:
- YouTube – Ivor Cummins
https://www.youtube.com/@IvorCummins - Mini-documentaire – Ruhi Cenet
https://youtu.be/H42zWaD4A4s - Kanaal – Ruhi Cenet Documentaries
https://www.youtube.com/@ruhicenetdocs
