Kan een traditie die generaties lang het fundament vormde van de buurtcohesie, zomaar worden uitgewist door de pennenstreek van een handvol wijkbestuurders? Het recente besluit van de wijkraad in het Rotterdamse Carnisse om de subsidie voor de traditionele Sinterklaasintocht in te trekken, legt een dieperliggend maatschappelijk mechanisme bloot. Onder het mom van ‘inclusiviteit’ en ‘vooruitgang’ voltrekt zich in de haarvaten van de lokale democratie een proces waarin de stem van een grote groep buurtbewoners ondergeschikt raakt aan de opvattingen van een bestuurlijke minderheid. Het roept de vraag op hoever lokale overheidsorganen mogen gaan in het sturen van volkscultuur, en waar de grens ligt tussen maatschappelijke vernieuwing en bestuurlijke uitsluiting.
Het begon als een routineuze vergadering over een bescheiden buurtbudget van 1.250 euro voor de jaarlijkse intocht in het Rotterdamse stadsdeel Charlois. Met een krappe meerderheid van vier tegen drie stemmen besloot de wijkraad van Carnisse de financiering voor het dertig jaar oude kinderfeest stop te zetten. De motivatie getuigt van een opmerkelijke verschuiving in het lokale welzijnsbeleid. Volgens de wijkraad is het feest “niet meer van deze tijd” en roept het vanwege het koloniale verleden ongemak op bij mensen van kleur. Dat de organisatie al jaren volledig met roetveegpieten werkte om aan eerdere bezwaren tegemoet te komen, bleek voor de raad onvoldoende. De discussie verschoof daarmee naar een volgende grens. Wijkraadsvoorzitter Inge Pechler verklaarde: “Voor veel mensen blijft het een pijnlijk feest. Het blijft een klassiek verschil en dat is geen inclusie.” Tijdens de discussie werd door een van de raadsleden zelfs geopperd dat men pas overstag zou gaan als de Sint “een kleurtje” zou krijgen.
De institutionalisering van het onbehagen
Hier wordt een herkenbaar bestuurlijk patroon zichtbaar: de institutionele beĆÆnvloeding van cultuur vanuit een bepaalde maatschappelijke opvatting. Een gekozen wijkraad, die de belangen en cultuur van de gehele buurt behoort te behartigen, geeft de bezwaren van een deel van de gemeenschap doorslaggevend gewicht. In plaats van verbinding dreigt daardoor juist een nieuwe scheidslijn te ontstaan. Tijdens de vergadering liepen de gemoederen hoog op. De teleurstelling en woede van aanwezige buurtbewoners waren zo groot dat de bijeenkomst een kwartier moest worden geschorst om verdere escalatie te voorkomen. Het incident staat niet op zichzelf in Rotterdam. Ook bij de interne verdeeldheid in de wijkraad Lombardijen over de huisvesting van een asielzoekerscentrum kwam de spanning tussen bestuurlijke besluitvorming en draagvlak onder bewoners nadrukkelijk naar voren.
Organisator Arjan van Es, die de intocht al ruim dertig jaar met ziel en zaligheid organiseert, reageerde verbijsterd. “In Rotterdam is er jaren geleden een protocol aangenomen dat je alleen met roetveegpieten subsidie krijgt”, legt hij uit. “Dat is voor ons geen probleem geweest, daar is hier helemaal geen discussie meer over.” Dat de wijkraad desondanks de subsidie intrekt, roept de vraag op waar het compromis ophoudt en de volgende eis begint. Voor critici is de roetveegpiet kennelijk niet langer voldoende. Van Es verwoordt de pijn van de buurt: “Mij heb je er niet mee, de kinderen wel. Het is erg dat het over de ruggen van de kinderen is gegaan. Te triest voor woorden.” Juist in een diverse wijk kunnen dit soort evenementen een belangrijke ontmoetingsplaats vormen. Wijkraadslid Gemma Verstralen, die als een van de drie leden vĆ³Ć³r de subsidie stemde, verwoordde dat treffend: “Deze wijk is net een Olympisch dorp, alle talen hoor je hier. Laten we het dan ook leuk houden.”
De averechtse dynamiek van uitsluiting
De ironie van het huidige inclusiviteitsdenken is dat het in de praktijk juist uitsluiting en polarisatie in de hand kan werken. Waar de roetveegpiet jarenlang door een groot deel van het publiek werd geaccepteerd als een redelijke aanpassing, zorgt de aanhoudende discussie over de traditionele figuur voor een tegenreactie. Uit recent maatschappelijk onderzoek blijkt dat het percentage Nederlanders dat de voorkeur geeft aan de traditionele variant inmiddels weer is opgelopen tot 72 procent. Voor velen lijkt de grens van het redelijke compromis daarmee bereikt. Wanneer een organisatie aan gemeentelijke richtlijnen voldoet en vervolgens alsnog haar subsidie verliest vanwege de figuur van Sinterklaas, komt de vraag op of de overheid nog als neutrale scheidsrechter optreedt. Bahie Mhimdan, coƶrdinator van een lokaal buurthuis, uitte haar zorgen over de gevolgen van het besluit voor kinderen, die niet begrijpen waarom hun feest onderwerp is geworden van een politiek conflict.
De casus in Carnisse laat zien hoe een kleine bestuurlijke meerderheid een besluit kan nemen dat haaks staat op de opvattingen van een aanzienlijk deel van de wijkbewoners. Inwoners die in de wijk zijn opgegroeid ervaren het intrekken van de subsidie als een aantasting van hun identiteit en geschiedenis. Daarmee raakt de kwestie aan een principiƫle vraag: zijn subsidies bedoeld om de sociale cohesie te versterken of mogen ze ook worden ingezet om culturele voorkeuren van bestuurders door te drukken? Wanneer lokale organen bepalen welke tradities nog aanspraak kunnen maken op gemeenschapsgeld, ontstaat een ongemakkelijke spanning tussen bestuurlijke vrijheid en de culturele ruimte van burgers.
De triomf van de burgerzin
De gebeurtenissen in Carnisse laten echter ook zien hoe een gemeenschap reageert wanneer een gekoesterde traditie onder druk komt te staan. De intocht bleek niet afhankelijk van het besluit van Ć©Ć©n wijkraad. De drie aangrenzende wijkraden binnen Charlois weigerden de financieringstekorten te accepteren en besloten gezamenlijk bij te springen. “Waar we het geld ook vandaan halen, die intocht moet er komen”, klonk het vastberaden vanuit de omliggende wijken. Ook vanuit het bedrijfsleven en de bevolking ontstond een golf van solidariteit. Een Rotterdamse ondernemer bood aan de volledige rekening te betalen, een bedrijf uit Waddinxveen stelde 500 kilo snoepgoed beschikbaar en in Hoek van Holland werd een crowdfunding opgezet om het kinderfeest te redden.
PRO-raadslid Kevin van Eikeren, die als toehoorder bij de vergadering aanwezig was, zette zich eveneens in om alternatieve financiering te vinden en de intocht veilig te stellen. Het laat zien dat maatschappelijke verbinding niet uitsluitend in vergaderzalen ontstaat, maar vooral daar waar mensen bereid zijn gezamenlijk verantwoordelijkheid te nemen. Sinterklaas en zijn pieten zullen Carnisse tijdens de geplande intocht in november dus niet overslaan. De pakjesboot vaart door, gedragen door de steun van ondernemers, buurtbewoners en omliggende wijkraden. De gemeenschap heeft laten zien dat een traditie niet zomaar verdwijnt wanneer bestuurders besluiten de geldkraan dicht te draaien.
Het Sinterklaasfeest in Rotterdam-Zuid is daarmee gered, maar de bestuurlijke nasleep blijft. De grootste bedreiging voor de sociale cohesie bleek in dit geval niet bij de organisatie of de buurtbewoners te liggen, maar in de botsing tussen bestuurlijke opvattingen en het draagvlak onder de bevolking. De mislukte poging om de financiering stop te zetten, laat een duidelijke les achter: de Rotterdamse traditie laat zich niet zomaar wegstemmen door vier man in een vergaderzaal. Zolang de gemeenschap de handen ineenslaat, blijft de traditie springlevend, en zal de Goedheiligman zijn weg naar de kinderen van Carnisse altijd weten te vinden, dwars door elke politieke storm heen.ā
Bronvermelding & Verantwoording
Dit artikel is gebaseerd op de verslaggeving van de wijkraadsvergadering in Rotterdam-Carnisse en de daaropvolgende maatschappelijke reacties. De feiten, citaten en de reddingsactie zijn gereconstrueerd aan de hand van de volgende publicaties:
De online verontwaardiging en de maatschappelijke discussie over de ideologische achtergrond van deze boycot vonden hun directe oorsprong in de viraal gegane publicatie op X via onderstaande link:
- Primair startpunt maatschappelijke discussie (Tweet @P0eMPieDinges):
