Zes maanden binnen, zes maanden buiten.

Elk jaar stapt hij uit. Niet omdat hij het systeem niet kent, maar omdat hij het te goed kent. Eind december zegt hij de zorgverzekering op. Op 1 januari wordt hij wakker zonder polis. Geen contract, geen premie, geen vangnet dat de staat verplicht. Pas in de zomer stapt hij weer in, net voordat de termijn van het Centraal Administratiekantoor afloopt. Zes maanden wel, zes maanden niet. Al zes jaar lang.

Dat is de kern van het conflict. Nederland kent een verzekeringsplicht. Toch bestaat er een venster waarin iemand tijdelijk buiten die plicht leeft zonder direct een boete te krijgen. Hij gebruikt dat venster bewust. Niet als slimmigheidje, zegt hij, maar als weigering om zich verplicht te voelen tot een product waarvan de aanbieders zijn gezondheidsvisie belachelijk maken, terwijl hij van hun diensten geen gebruikmaakt.

De premie klimt naar 169 euro per maand. Over twaalf maanden nadert dat de tweeduizend euro. In vijftien jaar is de verzekering 49 procent duurder geworden. Die cijfers hangen over het verhaal, maar hij houdt vol dat geld nooit het startpunt was. Hij begon omdat hij de verplichting niet meer wilde. Omdat hij niet langer betaalde voor iets dat hij niet gebruikte, bij partijen die zijn werk als reïncarnatietherapeut als onzin behandelden.

De plicht en het gat erin.

Zes jaar geleden lag er een onderzoek van CZ. Klanten klaagden dat zij meebetaalden aan therapieën die zij onzin vonden. Er was weinig bewijs voor de effectiviteit, zei de verzekeraar. Zilveren Kruis koos dezelfde lijn: een recent wetenschappelijk onderzoek had de werking niet aangetoond, daarom geen vergoeding. Voor hem botste dat met de plicht zelf. De overheid dwingt tot een contract met commerciële verzekeraars. Die verzekeraars mogen vervolgens bepalen welke zorg zij serieus nemen. Die combinatie ging in zijn hoofd niet meer samen.

Hij besloot eind 2019 geen nieuwe verzekering meer af te sluiten. Hij noemt het de hop-on-hop-offbus: je stapt op wanneer het je uitkomt, je stapt uit wanneer het je uitkomt. De staat eist dat iedereen instapt. Hij ontdekte dat er een periode bestaat waarin je uitstapt zonder meteen gestraft te worden.

Op 1 januari verandert er ogenschijnlijk niets. De wereld is dezelfde. Alleen draagt hij vanaf dat moment zelf de kosten als er iets misgaat. Sommige mensen vinden dat angstaanjagend, anderen belachelijk. Hij ervaarde vooral dat hij scherper oplette: de trap, het eten, de slaap, de rust. Wat hij niet aan de verzekeraar overmaakte, kon hij elders inzetten. Autonomie en risico bleken onlosmakelijk.

Er komt geen brief van de zorgverzekeraar. Die commerciële partijen hebben geen contract meer en laten niets horen. De controle ligt bij het CAK. Eind maart vergelijkt dat kantoor de gemeentelijke inschrijvingen met de bestanden van alle verzekeraars. Wie ontbreekt, krijgt in april bericht. Geen boete in eerste instantie, alleen de constatering dat er geen inschrijving is en de mededeling dat binnen drie maanden alsnog een verzekering moet worden afgesloten. Wie dat nalaat, krijgt wél de boete.

Hij heeft nooit willen vechten tegen die boetes. Hij heeft geen zin in gedoe. Daarom stapt hij tegen het einde van juni weer in. Vanaf dat moment betaalt hij. Niet met terugwerkende kracht, zo ontdekte hij bij de verzekeraars waar hij terechtkwam, soms Zilveren Kruis, soms De Friesland. Het systeem laat een gat van ruwweg een halfjaar. Hij gebruikt dat gat en weegt telkens opnieuw af of hij het weer doet.

Dit jaar ging het bijna mis door een fout van het CAK. Hij was alweer verzekerd voordat hij met een groep naar Peru vertrok. Halverwege juni belde hij zelf een verzekeraar en zei dat hij weer gebruik wilde maken van de diensten. Toch kwam er een brief dat hij nog steeds niet ingeschreven stond. Later werd de fout hersteld. Zelfs de controleur blijkt feilbaar.

Wat hij accepteert en wat hij niet doet.

Hij zegt nadrukkelijk voor wie dit pad niet bedoeld is. Mensen met chronische ziekten, mensen die veel zorg nodig hebben, vallen buiten dit verhaal. Dat is ook goed, vindt hij. Wie veel angst voelt, moet het vooral laten. Het is geen advies en geen oproep. Het is het delen van een route die alleen past bij wie de gevolgen wil dragen.

Die gevolgen zijn concreet. Geen dekking in de maanden zonder polis. Geen garantie dat ziekte uitblijft. Geen juridische of financiële vangrail behalve de eigen keuze om vóór de deadline weer in te stappen. Hij zegt zelf geen grote buffer achter de hand te hebben. Het is volgens hem geen kwestie van geld oppotten, maar van een andere houding: zelf de rekening nemen als die komt.

Tegelijk blijft hij binnen de regels van het CAK. Drie maanden na de brief is hij weer verzekerd. Geen procedure, geen verweer, geen openlijke confrontatie met de staat. De zelfstandigheid die hij zoekt, stopt bij de boete. Dat is geen klein detail. Het laat zien waar zijn grens ligt: wel buiten de plicht leven zolang het systeem dat toelaat, niet de sanctie opzoeken.

Die herhaalde keuze is volgens hem het punt. Niet één keer uitstappen, maar blijven beslissen wanneer de verplichting in het najaar opnieuw voor de deur staat.

De binnenkant als bijzaak, niet als leer.

Wie dit hoort, kan denken dat het vooral over administratie gaat. Voor hem verschuift het al snel naar wat er in hemzelf gebeurt. Angst voor het onbekende. Schuldgevoel. Maatschappelijke druk. De gedachte dat een mens nu eenmaal een zorgverzekering nodig heeft. Stel dat het misgaat. Stel dat je alles kwijt bent. Stel dat je niet wordt geholpen.

Hij beschrijft dat als het moeilijkste deel. Niet de brieven, maar de twijfel. Hij gebruikt daarvoor taal uit zijn eigen wereld: zo binnen, zo buiten; de wet van correspondentie; de mens als medeschepper van de eigen realiteit. In zijn visie hangen denken, doen, voelen en het lichaam samen. Fysieke gezondheid staat voor hem niet los van mentale, emotionele en spirituele lagen.

Dat is hoe hij het zelf uitlegt. Het is geen bewijs dat wie dit pad bewandelt automatisch geruster wordt. Het is de bril waardoor hij volhoudt. Wie die bril niet deelt, blijft steken bij de vraag of ziekte je overkomt. Wie die bril wel deelt, zegt hij, kijkt anders naar risico. De journalistieke kern blijft dezelfde: hij accepteert een ongedekte periode omdat hij zijn eigen verklaring voor ziekte en herstel zwaarder weegt dan de verplichte polis.

Kritiek krijgt hij ook. Mensen noemen het egoïstisch. Anderen zeggen dat je niet bij de kudde blijft. Hij hoort dat en gaat door. Voor hem is een verzekering iets wat je voor jezelf neemt, om een risico voor jezelf af te dekken. Die keuze zou vrij moeten zijn. De gevolgen moet je wel dragen.

Dezelfde logica, een nieuwe plicht.

Het verhaal reikt verder dan één polis. Hij wijst naar de discussie uit 2020 over een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen. Eerst een bedrag, dan de verplichting, dan de stijging, en vervolgens de morele druk: wie eruit stapt, is niet sociaal. Dezelfde lijn als bij de zorgverzekering, voorspelt hij.

Die vergelijking houdt het conflict scherp. Niet of zijn holistische visie werkt, maar of een overheid burgers mag dwingen tot een contract met commerciële partijen, en hoe ver iemand mag gaan om daaraan te ontsnappen zonder de wet frontaal te breken. Hij ontsnapt niet helemaal. Hij verschuift. Een halfjaar buiten, een halfjaar binnen.

Hij verbindt dat aan een breder verhaal over begrenzen: stoppen met wat volgens hem op dwang rust, op het werk, in de familie, tegenover de overheid. In het boek De kunst van het begrenzen staan daarvoor zeven stappen. De zorgverzekering is in die reeks één voorbeeld. Niet het enige, wel een dat zich laat meten in maanden, premies en een brief in april.

Hij leest de disclaimer hardop. Dit vervangt geen medische, juridische of financiële expertise. Het biedt geen garantie tegen ziekte. Wie weerstand voelt, mag dat voelen. Niemand hoeft iets van hem aan te nemen. Zelf onderzoeken, bewust kiezen, consequenties dragen. Dat is de formule die hij herhaalt.

Elk jaar stapt hij uit de bus. De halte heet 31 december. Drie maanden later komt het CAK kijken wie er nog loopt. Eind juni stapt hij weer in en rijdt mee tot de volgende winter. De plicht blijft. Het gat ook.■

Bron: De Begrenzers: Bewust stoppen met je zorgverzekering? Vrijheid begint met bewuste keuzes.