Jan Nieboer vocht vijftien jaar tegen de komst van windturbines in de Veenkoloniën. Die strijd bracht hem van inspraakavonden en gesprekken met ministers naar een arrestatieteam, een veroordeling en uiteindelijk 137 dagen gevangenisstraf. Zelf houdt hij vol dat er nooit bewijs tegen hem is geleverd.
Op 22 februari 2026 zag Jan Nieboer bij Zwolle een politieauto langs de weg staan. Hij kwam terug van een week Valkenburg toen een tweede wagen hem afsneed. Hij moest uitstappen. Volgens de agenten stonden nog 137 dagen van een eerder opgelegde gevangenisstraf open. Eerst ging hij naar het cellencomplex in Zwolle, daarna naar Zeist en uiteindelijk naar Veenhuizen. Voor Nieboer vormde die aanhouding het slotstuk van een conflict dat bijna vijftien jaar eerder begon met verzet tegen de komst van windturbines in het Groninger en Drentse veenkoloniale gebied.
Volgens Nieboer draait het dossier inmiddels om meer dan alleen windenergie. Het gaat volgens hem om de vraag hoe de bekendste woordvoerder van het verzet uiteindelijk zelf verdachte werd in een strafzaak die eindigde bij de Hoge Raad. Hij wijst erop dat de procureur-generaal concludeerde dat het bewijs tekortschiet, terwijl de Hoge Raad de veroordeling in stand liet. Zelf houdt hij vol dat justitie nooit een bewijsstuk heeft gepresenteerd waaruit blijkt dat hij strafbare feiten heeft gepleegd.
Inval op klaarlichte dag.
Om te begrijpen hoe de zaak zich ontwikkelde, moet worden teruggegaan naar 19 juni 2019. Die ochtend kwam een DHL-bezorger het kantoor van Nieboer binnen met een pakket. Op het moment dat hij opstond om het pakket aan te nemen, ging de deur open en stormden acht leden van een arrestatieteam naar binnen. Hij werd aangehouden en naar Groningen gebracht. Volgens Nieboer bleek later uit camerabeelden dat de agenten zich al in het busje van de bezorger bevonden voordat het gebouw werd betreden.
Tijdens de eerste verhoren kreeg hij te horen dat hij verantwoordelijk zou zijn voor dreigbrieven die naar bedrijven waren verstuurd die betrokken waren bij de bouw van windparken. In die brieven kwamen teksten voor die ook in radio- en televisieoptredens van Nieboer waren gebruikt. Hij verklaarde dat hij als woordvoerder regelmatig uitspraken van bewoners noteerde en gebruikte in interviews. Dat anderen die formuleringen vervolgens overnamen, betekende volgens hem niet dat hij de afzender van de brieven was.
De verdenkingen ontstonden in een periode waarin het conflict rond de windparken steeds grimmiger werd. In het gebied vonden vernielingen en sabotageacties plaats. Er werd brand gesticht, landbouwmachines werden beschadigd en op verschillende locaties ontstond schade aan gewassen en bouwterreinen. Volgens Nieboer zijn voor die feiten nooit verdachten aangehouden. Juist omdat hij als woordvoerder voortdurend zichtbaar was in de media, denkt hij dat de aandacht uiteindelijk op hem werd gericht.
Verzet tegen honderden turbines.
De oorsprong van het conflict ligt in 2010. In het gebied tussen Musselkanaal, Exloërmond, Stadskanaal en Valthermond ontstonden plannen voor grootschalige windparken. Volgens Nieboer ging het aanvankelijk om 285 turbines. Tijdens een informatieavond van het ministerie van Economische Zaken raakte hij betrokken bij het dossier. Op de presentatie werden volgens hem afbeeldingen getoond die geen goed beeld gaven van de uiteindelijke omvang van de turbines. Dat moment vormde voor hem het begin van jarenlange betrokkenheid.
Kort daarna sloot hij zich aan bij Platform Storm, een organisatie die zich verzette tegen de plannen. De tegenstanders zochten een woordvoerder en Nieboer nam die rol op zich. Vanaf dat moment verscheen hij regelmatig in de media en voerde hij gesprekken met bestuurders, ambtenaren en politici.
Volgens zijn lezing van de gebeurtenissen werden bezwaren van bewoners nauwelijks serieus genomen. Hij stelt dat procedures vooral dienden om formeel aan inspraakverplichtingen te voldoen. Bewoners konden hun bezwaren indienen, maar kregen volgens hem de indruk dat besluiten feitelijk al waren genomen. Uiteindelijk werd het oorspronkelijke plan sterk verkleind. Van de aanvankelijk geplande 285 turbines bleven er 45 over.
Verdeeldheid in de regio.
De komst van de windparken leidde volgens Nieboer tot grote spanningen binnen dorpen en families. Waar sommige grondeigenaren inkomsten konden ontvangen uit de plaatsing van turbines, zagen anderen vooral de nadelen. Het debat ging niet alleen over energiebeleid, maar ook over leefbaarheid, landschap en onderlinge verhoudingen.
In gesprekken met bewoners hoorde Nieboer volgens eigen zeggen steeds dezelfde klachten terug. Mensen voelden zich buitenspel gezet en hadden het gevoel dat besluiten van bovenaf werden opgelegd. Die frustratie werd versterkt doordat juridische procedures nauwelijks resultaat opleverden. Juist die combinatie van machteloosheid en teleurstelling verklaart volgens hem waarom het verzet jarenlang bleef bestaan.
Ook op bestuurlijk niveau werden de gevolgen zichtbaar. Nieboer sprak in de loop der jaren met minister Henk Kamp en had tijdens een werkbezoek een gesprek met koning Willem-Alexander en koningin Máxima. Volgens hem werd daarbij erkend dat de komst van de windparken diepe sporen had achtergelaten in de sociale verhoudingen binnen de regio.
Gezondheid en waardedaling.
Een belangrijk onderdeel van het verzet bestond uit zorgen over gezondheidseffecten. Bewoners klaagden volgens Nieboer over geluidsoverlast, slagschaduw en laagfrequente trillingen. Hij bracht die klachten meermaals onder de aandacht bij de Raad van State en andere instanties.
Daarnaast speelde de financiële impact een grote rol. Volgens Nieboer daalden woningwaarden in verschillende gevallen aanzienlijk. Hij noemt voorbeelden van bewoners die hun huis voor een lagere prijs verkochten of ondernemers die financieel in de problemen kwamen. Tegenstanders zagen daarin bewijs dat de lasten van de energietransitie onevenredig bij omwonenden terechtkwamen.
Voorstanders van de windparken wezen daarentegen op het belang van duurzame energieopwekking en de nationale klimaatdoelen. Juist die tegenstelling maakte het debat jarenlang zo fel. Wat voor de één een noodzakelijke stap richting energietransitie was, betekende voor de ander een aantasting van woonomgeving, gezondheid en eigendom.
Onderzoek en veroordeling.
Volgens Nieboer werd hij jarenlang gevolgd en afgeluisterd. Hij stelt dat telefoons werden gecontroleerd, voertuigen werden gevolgd en vergaderingen werden gemonitord. Ondanks die omvangrijke onderzoeken zou volgens hem geen direct bewijs zijn gevonden voor betrokkenheid bij strafbare feiten.
Toch volgde uiteindelijk een veroordeling. Zowel rechtbank als gerechtshof kwamen tot een schuldigverklaring. In cassatie concludeerde de procureur-generaal dat het bewijs onvoldoende was, maar de Hoge Raad liet de uitspraak in stand. Daarmee werd de zaak definitief.
Voor Nieboer veranderde dat niets aan zijn overtuiging dat hij onschuldig is. Tijdens zijn verblijf in Veenhuizen bleef hij zich presenteren als woordvoerder van bewoners die zich door de overheid niet gehoord voelen. Volgens hem draait het conflict nog steeds om dezelfde vraag als vijftien jaar geleden: in hoeverre hebben burgers daadwerkelijk invloed op besluiten die hun directe leefomgeving ingrijpend veranderen?
De strijd gaat verder.
Hoewel het strafproces is afgerond, beschouwt Nieboer de zaak niet als afgesloten. Hij onderzoekt mogelijkheden bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en werkt mee aan procedures die gericht zijn op de vergunningen van de windparken. Volgens hem zijn die vergunningen op onjuiste wijze tot stand gekomen.
Daarnaast blijft hij actief binnen organisaties die actiegroepen ondersteunen. Zijn doel is naar eigen zeggen niet alleen rehabilitatie, maar ook het creëren van jurisprudentie voor vergelijkbare conflicten elders in Nederland.
De turbines staan inmiddels in het landschap van de Veenkoloniën. Het juridische gevecht dat erdoor ontstond, is echter nog niet verdwenen. Voor Jan Nieboer vormt het dossier nog altijd het bewijs dat een discussie over windenergie kan uitgroeien tot een strijd over inspraak, vertrouwen in de overheid en de grenzen van de rechtsstaat.■
Verantwoording:
Voor dit artikel is gebruikgemaakt van het interview “Veroordeeld zonder bewijs: 137 dagen cel” met Jan Nieboer in The Trueman Show. De podcast, gepresenteerd door Jorn Luka, staat bekend om lange, diepgravende gesprekken waarin gasten uitgebreid de ruimte krijgen hun visie en ervaringen uiteen te zetten.
