De discussie over de coronavaccins, de rol van medische wetenschap, de positie van artsen en de invloed van politiek en farmaceutische belangen blijft jaren na de pandemie voortleven. In een uitgebreide YouTube rapportage van het YouTube kanaal van Jorn Luka en eveneens gepresenteerd door Jorn, vertelt arts en onderzoeker Jona Walk over haar ervaringen tijdens de coronaperiode, haar kritiek op het vaccinatiebeleid, de reacties binnen de medische wereld en de gevolgen van het uitspreken van afwijkende standpunten. In het gesprek beschrijft zij hoe zij vanuit haar werk in ziekenhuizen en haar achtergrond in immunologie en infectieziekten al vroeg twijfels kreeg over het beleid rond lockdowns, vaccinaties, groepsimmuniteit en vaccinatiebewijzen. Ook gaat zij in op de angstcultuur die volgens haar binnen de medische wetenschap bestaat en op de manier waarop critici volgens haar werden behandeld.
Jona Walk vertelt dat zij nooit had verwacht publiekelijk over deze onderwerpen te spreken. Zij beschrijft hoe zij tijdens haar promotieonderzoek wel eens had meegedaan aan een televisieprogramma, maar dat zij dat destijds vooral spannend vond. Volgens haar was het nooit een uitgestippeld plan om zich publiekelijk uit te spreken over de coronaperiode en de vaccins. Toch veranderde dat in de loop van 2020. Zij vertelt dat er voor haar een moment kwam waarop zij vond dat zij niet langer kon zwijgen. Volgens haar zou zij er de rest van haar leven spijt van hebben gehad als zij zich niet had uitgesproken.
In het gesprek beschrijft zij hoe zij in het begin van de pandemie vooral bezig was met patiëntenzorg. Zij werkte in een ziekenhuis waar veel coronapatiënten lagen en hield zich bezig met behandeling en onderzoek. In die periode lag de focus volgens haar vooral op de ziekte zelf en op het behandelen van ernstig zieke patiënten. Zij vertelt dat artsen toen nog niet goed wisten hoe de ziekte behandeld moest worden en dat veel onderzoek nog gaande was.
Volgens Walk begonnen haar twijfels over het beleid in de zomer van 2020. Zij zegt dat zij zich begon af te vragen waarom de overheid vooral koos voor maatregelen zoals lockdowns en beperkingen, terwijl er volgens haar jarenlang op de zorg was bezuinigd. Zij beschrijft dat zij enerzijds patiënten zag overlijden aan corona, maar anderzijds ook mensen sprak die zwaar leden onder de maatregelen. Volgens haar begreep zij niet waarom de nadruk niet sterker lag op investeringen in zorgcapaciteit en uitbreiding van IC-capaciteit.
Daarnaast vertelt zij dat de discussie over de oorsprong van het virus voor haar een belangrijk moment was. Volgens haar werden publicaties die een natuurlijke oorsprong van het virus ondersteunden gepresenteerd als vaststaand feit, terwijl zij vond dat sommige conclusies voorbarig waren. Zij zegt dat zij merkte dat vragen stellen over de oorsprong van het virus direct gevoelig lag. Collega’s zouden haar hebben gewaarschuwd dat zulke onderwerpen publiekelijk bespreken ertoe kon leiden dat iemand als complotdenker werd weggezet.
Vanaf het moment dat de focus verschoof naar vaccins werd haar kritiek volgens haar sterker. Walk stelt dat zij vanuit haar expertise op het gebied van vaccins en immunologie vond dat er al vroeg signalen waren dat groepsimmuniteit via de coronavaccins niet haalbaar zou zijn. Volgens haar bestond er vóór de coronapandemie geen technologie waarmee een coronavirusvaccin de verspreiding van een virus volledig kon stoppen. Daarom keek zij volgens eigen zeggen verbaasd naar de politieke boodschap dat lockdowns zouden eindigen zodra er vaccins beschikbaar waren.
Zij zegt dat zij destijds dacht dat overheden uiteindelijk teleurgesteld zouden raken wanneer zou blijken dat vaccins niet perfect effectief waren tegen verspreiding van het virus. Volgens haar ging de communicatie echter een andere kant op. Zij beschrijft dat er al in 2020 werd gesproken over het verplichten of afdwingen van vaccinatie, terwijl volgens haar nog helemaal niet duidelijk was of de vaccins groepsimmuniteit konden opleveren.
Een belangrijk punt in het gesprek is haar kritiek op het coronatoegangsbewijs en vaccinatiepaspoorten. Walk vertelt dat zij al vroeg zag aankomen dat vaccins gebruikt zouden worden als voorwaarde om toegang te krijgen tot maatschappelijke activiteiten. Door haar eerdere zorgen over privacy en overheidscontrole zag zij dat volgens eigen zeggen als een gevaarlijke ontwikkeling.
Volgens haar kwam voor haar een belangrijk omslagpunt toen de Gezondheidsraad sprak over omstandigheden waaronder een coronatoegangsbewijs eventueel toegestaan zou kunnen zijn. Walk stelt dat één van de voorwaarden was dat vaccins effectief moesten zijn tegen virusoverdracht. Volgens haar was eind 2020 op basis van de beschikbare data al duidelijk dat die bescherming tegen transmissie onvoldoende zou zijn.
In het gesprek wordt uitgebreid stilgestaan bij oktober 2020. Jorn Luka vertelt dat hij vanuit de evenementen- en horecasector destijds protocollen zag verschijnen waarin vaccinatiebewijzen al werden genoemd, terwijl er nog geen bewijs was dat vaccins effectief zouden zijn. Walk reageert daarop door te zeggen dat er in oktober 2020 nog geen fase 3-data beschikbaar waren waaruit de effectiviteit van de vaccins bleek. Volgens haar waren de eerste grote studies van Pfizer en Moderna pas in november 2020 gedeblindeerd.
Walk zegt dat het idee dat er snel een effectief vaccin zou komen volgens haar vooral gebaseerd was op wensdenken. Zij benadrukt dat er vóór corona nog nooit een succesvol vaccin tegen een coronavirus was ontwikkeld. Tegelijkertijd erkent zij dat de mRNA-technologie nieuw was en dat sommige mensen hoopten dat dit de doorbraak zou zijn. Toch stelt zij dat er volgens haar wetenschappelijk gezien geen harde basis bestond om al in oktober 2020 te plannen voor vaccinatiebewijzen.
Zij bespreekt ook de enorme investeringen in vaccinontwikkeling, met name vanuit de Verenigde Staten tijdens Operation Warp Speed. Volgens haar werd er ongekend veel geld geïnvesteerd in de ontwikkeling van de vaccins. Tegelijkertijd merkt zij op dat bedrijven wisten dat degene die als eerste een vaccin op de markt bracht een enorme voorsprong zou krijgen.
Volgens Walk waren de mRNA-vaccins technisch eenvoudiger op grote schaal te produceren dan sommige andere vaccintechnologieën. Zij zegt dat dit een rol speelde in de snelheid waarmee deze vaccins wereldwijd werden uitgerold. Tegelijkertijd benadrukt zij dat snelheid volgens haar niet hetzelfde is als langdurige zekerheid over effectiviteit en veiligheid.
Tijdens het gesprek komt ook de winstgevendheid van de vaccins aan bod. Walk zegt dat er volgens haar ongekend veel geld werd verdiend aan de coronavaccins. Zij bespreekt onder andere de verschillen tussen AstraZeneca en Pfizer. Volgens haar waren de vaccins van AstraZeneca relatief goedkoop omdat onderzoekers in Oxford volgens haar geen winstoogmerk hadden en afspraken maakten over maximale prijzen. Zij stelt dat de vaccins van Pfizer aanzienlijk duurder waren.
Walk vertelt dat mRNA-vaccins juist aantrekkelijk zijn omdat zij relatief goedkoop geproduceerd kunnen worden. Volgens haar zouden de winstmarges daardoor zeer hoog zijn geweest. Tegelijkertijd merkt zij op dat farmaceutische bedrijven vaak wijzen op de enorme kosten van onderzoek en ontwikkeling.
Een ander belangrijk onderwerp in het gesprek is aansprakelijkheid voor bijwerkingen. Walk zegt dat vaccins altijd bijwerkingen kunnen hebben, omdat geen enkel medisch product volledig zonder risico is. Zij beschrijft dat vaccins worden toegediend aan gezonde mensen en dat overheden daarom in sommige gevallen aansprakelijkheid overnemen van farmaceutische bedrijven.
Volgens haar brengt dat een risico met zich mee wanneer overheden onvoldoende streng controleren of studies volledig en zorgvuldig zijn uitgevoerd. Zij verwijst naar documenten en e-mails waaruit volgens haar bleek dat goedkeuringsinstanties onder druk stonden om vaccins snel goed te keuren, mede omdat de vaccins in andere landen al waren toegelaten.
Walk zegt dat er volgens haar grote gaten zaten in de dossiers en dat niet alle onderzoeken volledig waren afgerond. Zij stelt dat sommige studies pas na de uitrol van de vaccins zouden worden uitgevoerd en dat verschillende beloofde onderzoeken nooit volledig werden afgerond.
Tegelijkertijd vertelt zij dat zij begin 2021 nog wel begrip had voor het idee om vaccins beschikbaar te maken voor kwetsbare groepen. Volgens haar was er een groep mensen met een hoog risico op ernstige ziekte of overlijden door corona. Zij zegt dat er onder de bevolking bovendien een sterke wens bestond naar een vaccin.
Volgens Walk had de overheid in die situatie echter twee dingen moeten doen. Ten eerste volledig eerlijk communiceren over wat bekend was en wat nog onzeker was. Ten tweede volgens haar zeer nauwkeurig veiligheidsdata verzamelen en opvolgen.
Het onderwerp informed consent* speelt een grote rol in het gesprek. Walk zegt dat sommige collega’s achteraf tegen haar hebben gezegd dat veel mensen het vaccin mogelijk niet zouden hebben genomen als volledig eerlijk over alle onzekerheden was gecommuniceerd. Volgens haar is dat juist een reden waarom volledige openheid noodzakelijk was.
*Informed consent is de wettelijke plicht van een arts om je begrijpelijk te informeren over de risico’s en voordelen van een behandeling, zodat je daarna zelfbewust en vrijwillig toestemming kunt geven.
Zij beschrijft een cultuur waarin volgens haar een deel van de medische wereld vond dat de bevolking beschermd moest worden tegen complexe of verontrustende informatie. Walk noemt dat een arrogante houding waarbij artsen en wetenschappers volgens haar menen beter te weten wat goed is voor burgers dan burgers zelf.
Volgens haar hadden vooral laagrisicogroepen niet massaal gevaccineerd hoeven worden. Zij zegt dat er volgens haar mogelijk wel een argument bestond voor ouderen en kwetsbare mensen met risicofactoren. Daarbij noemt zij dat zij persoonlijk meer vertrouwen had in bepaalde traditionele vaccintechnologieën zoals Janssen en AstraZeneca dan in het mRNA-platform.
In het gesprek bespreekt Jorn Luka ook de rol van media en overheid in het creëren van angst. Walk reageert daarop door te zeggen dat er volgens haar een voortdurende wisselwerking ontstond tussen politiek, media, wetenschappelijke belangen en maatschappelijke druk. Volgens haar wilden politici daadkracht tonen, wilden media aandacht en clicks genereren en hadden sommige artsen en onderzoekers ook persoonlijke of professionele belangen.
Volgens Walk ontstond daardoor een sfeer waarin rationele besluitvorming onder druk kwam te staan. Zij beschrijft hoe mensen uit de horeca- en evenementensector haar soms aanvielen vanwege haar kritiek op vaccinatiebeleid. Tegelijkertijd zegt zij daar begrip voor te hebben gehad, omdat deze sectoren volgens haar voortdurend te horen kregen dat hun vrijheid en toekomst afhankelijk waren van vaccinatie.
Het gesprek gaat vervolgens uitgebreid in op de farmaceutische industrie en de cultuur binnen grote bedrijven. Walk vertelt dat zij ooit betrokken was bij een onderzoeksproject met een farmaceutisch bedrijf dat uiteindelijk strandde vanwege ethische kwesties. Volgens haar wilden vertegenwoordigers van het bedrijf zoeken naar manieren om onderzoeksdata eventueel te kunnen begraven wanneer verdere ontwikkeling van een medicijn niet langer in hun belang zou zijn.
Zij zegt dat dit in strijd was met Nederlandse regelgeving en dat de samenwerking uiteindelijk stopte. Volgens haar verhuisde het bedrijf daarna naar een land met minder strenge regels.
Walk beschrijft hoe zij destijds geschokt was door de openheid waarmee volgens haar binnen de industrie werd gesproken over praktijken die officieel niet waren toegestaan. Tegelijkertijd zegt zij dat veel werknemers zich erbij neerleggen omdat het systeem volgens haar nu eenmaal zo werkt.
In het gesprek wordt besproken waar volgens haar de grens ligt tussen mensen die slechts meegaan in een systeem en mensen die bewust onethisch handelen. Walk zegt dat zij dat moeilijk exact kan aanwijzen, maar dat zij wel denkt dat er binnen de industrie sterke belangen spelen rond carrière, subsidies, prestige en invloed.
Ook bespreekt zij hoe volgens haar wetenschappelijke carrières afhankelijk zijn van subsidieaanvragen, zichtbaarheid en reputatie. Volgens haar zijn er weinig letterlijke “koffertjes met geld”, maar bestaan er wel degelijk structuren waarbij bepaalde standpunten voordelig kunnen zijn voor loopbanen en financiering.
Een belangrijk thema in het interview is de angstcultuur binnen de medische en wetenschappelijke wereld. Walk zegt dat er ongeveer drie maanden zaten tussen het moment waarop zij concludeerde dat de data volgens haar niet overeenkwamen met publieke uitspraken over vaccins en het moment waarop zij daarmee naar buiten trad.
In die periode sprak zij volgens eigen zeggen met veel mensen binnen de vaccinwereld. Zij vertelt dat verschillende mensen haar inhoudelijk gelijk gaven, maar haar tegelijkertijd waarschuwden dat openlijk spreken haar carrière kon vernietigen.
Volgens Walk werd haar letterlijk verteld dat zij ontslagen zou kunnen worden en dat een wetenschappelijke carrière gevaar liep wanneer zij haar kritiek publiekelijk zou maken. Zij zegt dat sommige collega’s haar adviseerden om te zwijgen, ondanks dat zij het inhoudelijk met haar eens waren.
Walk noemt dit een duidelijke angstcultuur waarin wetenschappers en artsen afhankelijk zijn van een klein netwerk van collega’s, subsidiegevers en bestuurders. Volgens haar weten veel mensen dat het boos maken van invloedrijke personen grote gevolgen kan hebben voor toekomstige functies en onderzoeksmogelijkheden.
Zij vertelt dat veel mensen binnen haar werkomgeving haar na haar publieke optredens meden. Volgens haar waren er maar weinig collega’s die daadwerkelijk inhoudelijk het gesprek met haar aangingen. Tegelijkertijd zegt zij dat veel mensen niet verrast waren toen zij kritiek en problemen kreeg.
Volgens Walk is er daardoor een tegenstelling zichtbaar. Enerzijds wordt volgens haar publiekelijk volgehouden dat academische vrijheid bestaat en dat open debat mogelijk is. Anderzijds waren veel mensen volgens haar overtuigd dat afwijkende meningen over vaccins grote professionele gevolgen zouden hebben.
Zij zegt dat mensen dergelijke reacties vaak rechtvaardigen door te verwijzen naar vaccinatiebereidheid. Volgens haar wordt het beperken van afwijkende standpunten verdedigd met het argument dat kritiek schadelijk zou zijn voor het publieke vertrouwen.
Walk denkt echter dat er daarnaast vaak ook persoonlijke belangen spelen. Zij zegt dat artsen en onderzoekers voordeel kunnen hebben bij zichtbaarheid in media, goede relaties met instituten en een positief imago binnen dominante stromingen.
Een ander onderwerp in het gesprek is netwerkcorruptie tussen wetenschap, politiek en bedrijfsleven. Walk zegt dat de coronaperiode volgens haar liet zien hoe nauw deze werelden met elkaar verbonden zijn. Zij noemt de banden tussen de top van wetenschap, politiek en industrie “te gezellig”.
Volgens haar toont de situatie rond corona hoe wetenschap onderdeel kan worden van bredere systeemcorruptie. Tegelijkertijd zegt zij voorzichtig te zijn met harde conclusies wanneer zij onvoldoende informatie heeft.
In het interview bespreekt Walk ook een onderzoek dat zij uitvoerde naar ziekenhuisopnames. Zij vertelt dat Hugo de Jonge publiekelijk zei dat 80 procent van de corona patiënten in ziekenhuizen ongevaccineerd was. Volgens Walk kwam dat percentage niet overeen met de gegevens uit haar eigen ziekenhuis.
Zij zegt dat zij samen met collega’s nauwkeurig bijhield welke patiënten daadwerkelijk vanwege corona waren opgenomen. Volgens haar lag het percentage ongevaccineerde patiënten in haar ziekenhuis rond de 35 procent.
Walk benadrukt daarbij dat zij alleen patiënten meenam die daadwerkelijk ernstige coronaklachten hadden, zoals longproblemen, zuurstofbehoefte en een positief PCR-resultaat. Volgens haar werden patiënten met bijvoorbeeld een gebroken been en een toevallig positieve PCR-test niet meegerekend.
Zij bespreekt ook het grootschalig testen binnen ziekenhuizen. Volgens haar werden tijdens de pandemie veel patiënten standaard getest om besmettingen binnen ziekenhuizen te voorkomen. Zij begrijpt dat beleid gedeeltelijk, maar zegt dat statistieken vervolgens zorgvuldig geïnterpreteerd hadden moeten worden.
Volgens Walk ontstond een probleem wanneer iedereen met een positieve PCR-test automatisch werd beschouwd als coronapatiënt, ongeacht de daadwerkelijke reden van opname.
In het gesprek komt daarnaast de sociale impact van de coronaperiode uitgebreid aan bod. Walk beschrijft hoe sommige patiënten zich schaamden voor bijwerkingen na vaccinatie. Volgens haar voelden mensen zich soms geïsoleerd of niet serieus genomen wanneer zij klachten meldden.
Zij zegt dat sociale media en publieke discussies volgens haar weinig ruimte boden voor open gesprekken over mogelijke bijwerkingen. In het interview wordt gesproken over situaties waarin patiënten volgens haar actief werden gecensureerd of genegeerd.
Walk stelt dat artsen en wetenschappers soms meewerkten aan het onderdrukken van afwijkende geluiden. Volgens haar gebeurde dat deels vanuit overtuiging dat kritiek schadelijk was voor vaccinatiebereidheid.
Een ander zwaar onderwerp in het gesprek is oversterfte en de rol van het Lareb. Walk vertelt dat zij betrokken was bij onderzoek naar oversterfte en dat zij vond dat er weinig belangstelling bestond voor het onderwerp.
Volgens haar ontstonden problemen zodra resultaten een richting op gingen die politiek of maatschappelijk gevoelig lag. Zij zegt dat onderzoek volgens haar werd tegengewerkt wanneer uitkomsten onwelkom werden.
Walk beschrijft haar frustratie over wat zij ziet als gebrek aan nieuwsgierigheid binnen bepaalde instituties. Zij zegt dat oversterfte volgens haar een onderwerp is dat juist maximale openheid en onderzoek zou vereisen.
Tijdens het gesprek komt ook de term “slecht vaccin” naar voren. Walk zegt dat zij het mRNA-vaccin als een slecht vaccin ziet. Zij baseert dat volgens eigen zeggen op de beperkte bescherming tegen transmissie, de onzekerheden rond veiligheid en de manier waarop het product maatschappelijk werd ingezet.
Zij zegt dat de vaccins volgens haar werden gepresenteerd als oplossing voor de pandemie, terwijl zij vond dat de beschikbare data die verwachtingen niet ondersteunden.
Een belangrijk onderdeel van het interview is de persoonlijke prijs die Walk zegt te hebben betaald voor haar uitspraken. Zij vertelt dat zij wist dat openlijk spreken grote gevolgen kon hebben voor haar loopbaan.
Volgens haar was het risico op ontslag of professionele uitsluiting reëel. Toch zegt zij geen spijt te hebben van haar keuze.
Zij beschrijft dat zij het belangrijk vond trouw te blijven aan haar eigen interpretatie van de data en aan haar professionele geweten. Volgens Walk woog dat uiteindelijk zwaarder dan de mogelijke gevolgen voor haar carrière.
Gedurende het interview blijft het centrale thema terugkeren dat volgens haar wetenschap, politiek, media en farmaceutische belangen tijdens de coronaperiode nauw met elkaar verweven raakten. Walk beschrijft een systeem waarin afwijkende stemmen volgens haar onder druk kwamen te staan en waarin maatschappelijke angst een grote rol speelde.
Daarnaast benadrukt zij herhaaldelijk dat zij zichzelf niet ziet als iemand die tegen wetenschap is. Integendeel, zij presenteert haar kritiek juist als voortkomend uit wetenschappelijke analyse van studies, data en klinische ervaringen.
Volgens Walk ontstond een situatie waarin het publieke verhaal over vaccins steeds verder af kwam te staan van wat sommige artsen en onderzoekers volgens haar in de praktijk zagen. Zij zegt dat dit spanningsveld voor haar uiteindelijk de reden was om zich publiekelijk uit te spreken.
Het gesprek tussen Jorn Luka en Jona Walk toont een uitgebreid overzicht van de twijfels, frustraties en conflicten die volgens haar speelden binnen de medische wereld tijdens de coronapandemie. Onderwerpen zoals groepsimmuniteit, vaccinatiebewijzen, informed consent*, farmaceutische belangen, wetenschappelijke integriteit, censuur, oversterfte en angstcultuur lopen als rode draad door het interview.
Volgens Walk laat de coronaperiode zien hoe groot de invloed van politieke en maatschappelijke druk op wetenschappelijke discussies kan zijn. Tegelijkertijd beschrijft zij hoe moeilijk het volgens haar is voor artsen en onderzoekers om afwijkende standpunten te verdedigen wanneer carrières, reputaties en sociale druk meespelen.
Het interview eindigt met de constatering dat de discussies rond corona volgens Walk nog lang niet zijn afgesloten. Zij beschrijft hoe zij vindt dat veel fundamentele vragen over vaccinbeleid, wetenschappelijke openheid, censuur en medische ethiek nog steeds onvoldoende besproken worden.
Ondanks de kritiek en weerstand die zij zegt te hebben ervaren, benadrukt zij dat zij geen spijt heeft van haar keuze om zich uit te spreken. Volgens haar was zwijgen uiteindelijk geen optie meer.■
Bron: Jorn Luka – YouTube
