Wat jarenlang werd afgedaan als complottheorie, staat vandaag op een officiële website van de Amerikaanse overheid. Op covid.gov presenteert het Witte Huis een overzicht waarin kritiek op lockdowns, mondkapjes, social distancing, de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de behandeling van afwijkende standpunten tijdens de coronapandemie centraal staat.
Voor veel Amerikanen zal dat opmerkelijk klinken. Tijdens de pandemie werden juist deze onderwerpen fel betwist. De laboratoriumtheorie werd vaak weggezet als speculatie, kritiek op coronamaatregelen leidde regelmatig tot felle maatschappelijke discussies en sociale mediaplatforms verwijderden miljoenen berichten die als misleidend werden beschouwd.
Nu staat een groot deel van die discussie opnieuw op tafel, ditmaal op een officiële website van de Amerikaanse overheid zelf.
In een video op X bespreekt commentator Mees Wijnants de nieuwe pagina uitgebreid. Volgens hem vormt de publicatie een opmerkelijke bevestiging van kritiek die al in 2020 en 2021 werd geuit, maar destijds weinig gehoor vond bij overheden, media en gezondheidsinstanties.
De laboratoriumtheorie krijgt een officiële plaats.
Het eerste en meest opvallende onderdeel van de pagina gaat over de oorsprong van COVID-19. Volgens het Witte Huis werd de publicatie The Proximal Origin of SARS-CoV-2, die jarenlang werd gebruikt om de laboratoriumtheorie te weerleggen, mede gestimuleerd om het beeld van een natuurlijke oorsprong van het virus te ondersteunen.
De website stelt dat het virus eigenschappen bezit die volgens de auteurs niet eerder in de natuur zijn aangetroffen. Ook wordt gewezen op het feit dat alle bekende besmettingen zouden teruggaan op één introductiemoment bij mensen, terwijl eerdere pandemieën juist meerdere overdrachtsmomenten kenden.
Daarnaast verwijst de pagina naar het Wuhan Institute of Virology, waar onderzoek naar coronavirussen en zogenaamde gain-of-function-technieken plaatsvond. Volgens de website zouden onderzoekers van het instituut al in het najaar van 2019 ziek zijn geworden met symptomen die overeenkwamen met COVID-19.
Het meest opvallende is misschien niet eens de inhoud van deze argumenten, maar het feit dat ze nu op een officiële overheidswebsite worden gepresenteerd. Jarenlang gold de laboratoriumtheorie in veel politieke en mediakringen als een onderwerp dat nauwelijks serieus genomen mocht worden. Vandaag wordt diezelfde theorie door het Witte Huis naar voren geschoven als de meest waarschijnlijke verklaring voor het ontstaan van de pandemie.
Kritiek op WHO en internationale organisaties.
De pagina richt haar pijlen vervolgens op de Wereldgezondheidsorganisatie. Volgens het Witte Huis heeft de WHO tijdens de pandemie gefaald door zich te veel te laten beïnvloeden door de Chinese autoriteiten. Daarnaast wordt gewaarschuwd voor mogelijke gevolgen van een toekomstig internationaal pandemieverdrag.
Ook hier valt vooral op hoe sterk de toon verschilt van die tijdens de pandemiejaren. Organisaties die destijds werden gepresenteerd als onmisbare gidsen in een gezondheidscrisis worden nu openlijk bekritiseerd op een website van dezelfde Amerikaanse overheid.
Anderhalve meter: waar kwam het eigenlijk vandaan?
Een apart hoofdstuk behandelt de bekende afstandsregel. Volgens de website was de aanbeveling om mensen ongeveer anderhalve tot twee meter uit elkaar te houden niet gebaseerd op harde wetenschappelijke onderbouwing. Daarbij wordt verwezen naar verklaringen van voormalig topadviseur Anthony Fauci, die volgens de pagina zou hebben aangegeven dat de richtlijn min of meer spontaan is ontstaan.
Die afstandsregel had grote gevolgen. Scholen, winkels, bedrijven en openbare ruimtes werden aangepast aan een norm die volgens de website nooit degelijk wetenschappelijk is onderbouwd.
Mondkapjes en wisselende boodschappen.
Ook het mondkapjesbeleid krijgt stevige kritiek. Volgens de pagina bestaat er geen sluitend bewijs dat mondkapjes de verspreiding van COVID-19 effectief hebben voorkomen. Daarnaast wordt gesteld dat gezondheidsautoriteiten gedurende de pandemie meerdere keren van standpunt veranderden zonder dat daar voor burgers steeds een duidelijke wetenschappelijke uitleg tegenover stond.
Volgens het Witte Huis heeft die wisselende communicatie bijgedragen aan het verlies van vertrouwen in publieke instellingen.
Lockdowns en de maatschappelijke rekening.
De website reserveert eveneens veel ruimte voor de lockdowns. Volgens de auteurs hebben langdurige lockdowns niet alleen economische schade veroorzaakt, maar ook ernstige gevolgen gehad voor onderwijs, mentale gezondheid en sociale ontwikkeling. Vooral jongeren zouden volgens de pagina zwaar zijn getroffen.
Opnieuw is vooral het contrast opvallend. Maatregelen die jarenlang werden verdedigd als noodzakelijk en onvermijdelijk, worden nu op een officiële overheidswebsite beschreven als beleid dat grote maatschappelijke schade heeft aangericht.
Cuomo onder vuur.
Voormalig gouverneur Andrew Cuomo van New York krijgt een eigen hoofdstuk. De website verwijst naar zijn besluit uit maart 2020 om verpleeghuizen COVID-positieve patiënten te laten opnemen. Dat beleid wordt op de pagina omschreven als een ernstige medische fout. Daarnaast wordt gesteld dat zijn regering de gevolgen van dit beleid later zou hebben afgezwakt of verborgen om politieke schade te beperken.
Van desinformatie naar censuur.
Het meest explosieve onderdeel van de pagina gaat mogelijk over informatiecontrole. Volgens het Witte Huis maakten gezondheidsautoriteiten zich schuldig aan tegenstrijdige communicatie en onvoldoende transparantie. Ook wordt gesteld dat alternatieve standpunten, waaronder de laboratoriumtheorie, actief werden ontmoedigd of gedemoniseerd.
De pagina gaat nog verder en beschuldigt de regering-Biden ervan sociale mediaplatforms onder druk te hebben gezet om afwijkende coronastandpunten te beperken of te verwijderen.
Dat is een opmerkelijke beschuldiging. Niet alleen omdat zij afkomstig is van een officiële overheidswebsite, maar ook omdat veel van deze discussies jarenlang draaiden om de vraag of er überhaupt sprake was van censuur.
Volgens Wijnants een late rehabilitatie.
In zijn videobespreking trekt Mees Wijnants nog verdergaande conclusies. Volgens hem laat de nieuwe covid.gov-pagina zien dat veel kritiek die tijdens de pandemie werd geuit uiteindelijk alsnog erkenning krijgt. Daarbij verwijst hij onder meer naar standpunten die jarenlang werden verdedigd door Thierry Baudet en Forum voor Democratie.
Volgens Wijnants werden dergelijke geluiden destijds vaak weggezet als complottheorieën of desinformatie, terwijl een deel van dezelfde onderwerpen nu terugkeert op een officiële website van de Amerikaanse overheid.
Of deze nieuwe pagina het laatste woord zal hebben over de oorsprong van COVID-19 en het gevoerde coronabeleid valt nog te bezien. Wetenschappelijke discussies over de pandemie zullen waarschijnlijk nog jarenlang doorgaan.
Toch blijft één vraag boven de markt hangen. Hoe kan het dat onderwerpen die enkele jaren geleden in veel gevallen werden weggezet als ongewenst, misleidend of zelfs gevaarlijk, vandaag uitvoerig worden besproken op een officiële website van het Witte Huis?
Voor voorstanders van het coronabeleid is dat een ongemakkelijke vraag. Voor critici voelt het als een late vorm van erkenning. Maar voor beide kampen geldt hetzelfde: het debat dat tijdens de pandemie zo fel werd gevoerd, lijkt nog lang niet voorbij.■
