Ze komen niet met tanks of wapens. Ze komen met apps, camera’s en beleidsnota’s vol mooie woorden.
Terwijl u denkt dat u slechts een nieuwe smartphone koopt of een handige app installeert, wordt er in stilte een digitale keten om uw leven gesmeed.
Industrie, innovatie en infrastructuur, zo onschuldig klinkt SDG 9, één van de zeventien duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties.
Maar achter die termen schuilt volgens critici als Rypke Zeilmaker en Tom Zwitser een project dat de samenleving tot in haar haarvaten wil beheersen.
Het jaar 2030 moet het keerpunt worden: de belofte van innovatie verandert in een werkelijkheid van totale controle.
De belofte en het gevaar.
SDG 9 klinkt op papier als vooruitgang: slimme industrie, betere infrastructuur, meer innovatie. Wie kan daar tegen zijn?
Maar volgens Zeilmaker en Zwitser is dit slechts de façade.
Want innovatie betekent in de praktijk digitale ID’s, miljarden sensoren, een cashloze economie en een samenleving waarin iedere stap traceerbaar is.
*Het internet der dingen wordt geen luxe, maar een net waar niemand nog uitkomt.
“Big Brother, made in China,” waarschuwden de twee al in 2020.
En wie de plannen van Brussel en Genève erop naslaat, ziet de echo’s: het streven naar een maatschappij waarin data de maat der dingen is.
Niet langer uw werk, gedrag of overtuiging bepaalt wie u bent, maar het digitale profiel dat overal wordt opgebouwd.
*Het Internet der Dingen klinkt slim en handig, maar in feite betekent het dat alles wat u bezit, van uw koelkast tot uw auto, van uw slimme horloge tot de straatlantaarn voor uw huis, permanent data doorgeeft.
Iedere beweging, iedere keuze, ieder signaal wordt geregistreerd en opgeslagen.
Het is geen luxe van de toekomst, maar een stille revolutie die u verandert in een lopende databron.
Uw leven wordt niet langer door u verteld, maar door sensoren geschreven.
Van pandemie naar pilotproject.
Corona was geen toevallige onderbreking, maar een katalysator.
Terwijl mensen opgesloten zaten, werden overal 5G-netwerken uitgerold.
De corona-app, zogenaamd voor contactonderzoek, bleek de testversie van iets veel groters: een digitale gezondheids-ID.
Zonder vaccinatiebewijs kwam u nergens meer binnen, een systeem dat perfect past in het raamwerk van SDG 9.
Volgens **Bill Gates, een van de grootste financiers van de WHO, zijn vaccinatieprogramma’s zelfs het ideale “entrypoint” voor een digitale identiteit.
Voeg daar de plannen van ***Christine Lagarde voor een cashloze maatschappij aan toe, en de contouren zijn helder: wie niet meedoet, doet straks nergens meer mee.
**Bill Gates is medeoprichter van Microsoft en tegenwoordig vooral bekend als filantroop via de Bill & Melinda Gates Foundation, die wereldwijd miljarden investeert in gezondheidszorg en vaccinatieprogramma’s.
Zijn invloed reikt verder dan liefdadigheid: als een van de grootste financiers van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft hij aanzienlijke zeggenschap over mondiale gezondheidsagenda’s.***Christine Lagarde is voormalig minister van Financiën van Frankrijk, oud-topvrouw van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en sinds 2019 president van de Europese Centrale Bank (ECB).
Vanuit die rol pleit zij al langer voor de invoering van een digitale euro en het uitfaseren van contant geld, officieel om efficiëntie en veiligheid te vergroten.
De cashloze fuik.
Contant geld verdwijnt. Officieel om criminaliteit te bestrijden, in werkelijkheid om totale controle mogelijk te maken.
In een digitale economie is uitsluiting eenvoudig: een druk op de knop, en uw rekening is leeg of geblokkeerd.
In China wordt dit al toegepast in het sociale kredietsysteem; Europa en de VS bewegen in dezelfde richting.
Vrijheid krijgt daarmee een prijskaartje. Wie zich aanpast, krijgt toegang tot de digitale snelweg. Wie kritiek levert of weigert, loopt tegen gesloten deuren aan.
De samenleving wordt geen gemeenschap meer, maar een algoritme dat bepaalt wie goed genoeg is.
Likes als leiband.
Sociale media lijken onschuldig: likes, hartjes, volgers. Maar volgens Zeilmaker en Zwitser is dit niets minder dan een experiment in gedragsbeïnvloeding.
Elke like geeft een dopaminekick, elke negatieve reactie straft af.
Kinderen leren via TikTok dansjes van algoritmes, ouders delen trots de filmpjes van hun kinderen die honderdduizenden keren bekeken worden.
Zo groeit een generatie op die zichzelf definieert door digitale bevestiging.
“Het is conditionering,” zegt Zeilmaker. “Je leert mensen vrijwillig te gehoorzamen. Eerst voor likes, straks voor digitale punten die bepalen of je nog toegang hebt tot je eigen leven.”
De sensorstaat.****
Wat betekent “infrastructuur” in SDG 9? Niet alleen wegen of spoorlijnen, maar een wereldwijd netwerk van sensoren. In Nederland alleen al wordt gesproken over vijftig miljard sensoren in de komende jaren
. Dat komt neer op drieduizend per inwoner. Elk apparaat, elke straatlantaarn, elk voertuig levert data.
Met die data wordt een wereldmodel gebouwd: een digitale spiegel waarin regeringen niet alleen meten, maar ook sturen. De Europese Commissie werkt al aan een project genaamd “Destiny”, dat al die gegevens moet verwerken en voorspellingen moet doen. Het klinkt wetenschappelijk, maar in feite is het een nieuw soort technocratie waarin algoritmes meer macht krijgen dan burgers of parlementen.
****Wat bedoelen we met “sensorstaat”?
De term sensorstaat verwijst naar een samenleving waarin miljarden sensoren, van camera’s en slimme meters tot telefoons, horloges en auto’s, continu gegevens verzamelen over burgers.
Deze data worden gekoppeld aan digitale profielen en kunnen gebruikt worden om gedrag te volgen, te voorspellen en te sturen.
Het is dus letterlijk een staat die gebouwd is op sensoren.
Waar de censuurstaat informatie wegdrukt, maakt de sensorstaat alles zichtbaar en meetbaar, en biedt daarmee de basis om ook tot censuur en uitsluiting over te gaan.
NGO’s, bedrijven en media: de verborgen spelers.
Overheden zijn niet de enigen die deze agenda vooruitduwen.
Grote NGO’s, gefinancierd door loterijen en filantropen, werken mee aan de implementatie van Agenda 2030. Multinationals profiteren direct: data is big business, en een cashloze maatschappij vergroot hun macht. Zelfs entertainment speelde een rol. Denk aan het televisieprogramma Big Brother van John de Mol, dat miljoenen mensen liet wennen aan permanente observatie. Het leek amusement, maar het oefende de samenleving alvast in het idee dat altijd bekeken worden normaal is.
Van vrijheid naar profiel.
Nederland experimenteerde met het Systeem Risico Indicatie (SyRI), dat burgers automatisch labelde als risicovol of niet. Inmiddels bestaan zulke profielen overal: bij banken, bij de belastingdienst, bij sociale diensten. Afwijkend gedrag wordt automatisch verdacht gedrag. Dat is de kern van de digitale samenleving die in 2030 werkelijkheid moet zijn. Geen rechter of politieagent die beslist, maar een algoritme dat uw toegang bepaalt. Het is efficiënt, goedkoop, en meedogenloos.
De technocratische religie.
Waarom dringen overheden en multinationals zo aan? Volgens Zeilmaker en Zwitser is het niet alleen macht, maar ook een bijna religieus geloof in technologie. Waar vroeger God richting gaf, doet nu de computer dat. Problemen worden ingevoerd in een model, en uitkomsten gelden als waarheid.
Maar die waarheid is vaak een dekmantel voor controle. “Ze beloven een paradijs zonder fouten,” zegt Zwitser. “In werkelijkheid creëren ze een hel waarin de mens niets meer is dan data.”
De vraag die blijft.
SDG 9 staat op papier voor innovatie en vooruitgang.
Maar wie verder kijkt, ziet de lijnen van een samenleving waarin vrijheid en privacy langzaam oplossen in een zee van sensoren, apps en digitale dossiers.
De grote vraag is niet of deze toekomst mogelijk is, de technologie bestaat al.
De vraag is of wij als samenleving dit accepteren.
Wordt 2030 het jaar van de vooruitgang, of het jaar dat de mens zichzelf in een digitale gevangenis opsloot?
Misschien is de grootste innovatie die we nodig hebben niet technologisch, maar menselijk: de moed om nee te zeggen tegen systemen die meer nemen dan ze ooit beloven te geven.■
