“Dag beste kijkers van Café Weltschmertz. Inwoners van Noord-Korea aan de Noordzee.”
Met die inmiddels bekende openingszin trapt Rypke Zeilmaker een nieuwe YouTube-reportage van Café Weltschmerz af. De aanleiding is volgens hem de hernieuwde aandacht voor oorlog, defensie en militaire paraatheid binnen de NAVO en de Nederlandse politiek. In de uitzending bespreekt hij twee klassieke werken over oorlogvoering: het ruim 2500 jaar oude “The Art of War” van Sun Tzu en het in 1831 verschenen “On War” van Carl von Clausewitz.
Zeilmaker begint met een verwijzing naar de huidige politieke discussie over defensie en dienstplicht. Hij merkt op dat het volgens hem weer populair is geworden voor politici om over oorlog te spreken, terwijl zij zelf nooit onder de wapenen zijn geweest of militaire dienst hebben vervuld. Daarbij verwijst hij naar de brieven die jongeren ontvangen over militaire registratie en de mogelijkheid dat dienstplicht in de toekomst opnieuw een grotere rol zou kunnen krijgen.
Zelf behoort hij nog tot een generatie die werd opgeroepen voor militaire keuring. Hij vertelt dat hij destijds werd goedgekeurd, maar uiteindelijk nooit hoefde op te komen. Volgens hem is de dienstplicht nooit volledig verdwenen, maar slechts opgeschort.
Vanuit die actuele context stelt hij de vraag hoe moderne samenlevingen eigenlijk nog een gemobiliseerd leger zouden kunnen vormen. Daarbij maakt hij diverse ironische opmerkingen over hedendaagse generaties en de uitdagingen die volgens hem zouden ontstaan wanneer dergelijke groepen in militaire functies terechtkomen. Deze humoristische observaties vormen de opmaat naar het hoofdonderwerp van de uitzending: de vraag hoe oorlog volgens klassieke militaire denkers werd gevoerd.
Volgens Zeilmaker behoren Sun Tzu en Clausewitz tot de belangrijkste auteurs op het gebied van militaire strategie. Hij presenteert hun boeken als tijdloze handleidingen over winnen en verliezen in oorlog.
De eerste klassieker die uitgebreid aan bod komt is “On War” van Carl von Clausewitz. Zeilmaker beschrijft hoe Clausewitz zelf vocht tijdens de Napoleontische oorlogen en zijn inzichten baseerde op directe ervaring met militaire campagnes. Vervolgens schetst hij de historische achtergrond van de Franse Revolutie en de opkomst van Napoleon.
Volgens de uitleg van Rypke verspreidden revolutionaire legers zich na de Franse Revolutie over Europa. Napoleon bouwde daarop voort en wist grote delen van Europa te domineren. Rusland werd uiteindelijk een van zijn belangrijkste tegenstanders.
Clausewitz ontwikkelde zijn theorieën op basis van deze periode van grootschalige conflicten. Zeilmaker legt uit dat het werk later grote invloed kreeg op Duitse militaire leiders. Daarbij noemt hij onder meer Von Moltke, die volgens hem belangrijke militaire successen behaalde in de negentiende eeuw.
Centraal in de bespreking staat de beroemde omschrijving van Clausewitz dat oorlog niets anders is dan een duel op grote schaal. Volgens Zeilmaker beschreef Clausewitz oorlog als een directe krachtmeting waarbij twee partijen proberen hun wil aan elkaar op te leggen.
Hij vergelijkt dit met een gevecht in een ring. Zoals een kickbokser of MMA-vechter probeert zijn tegenstander te verslaan, zo proberen staten volgens Clausewitz elkaar te overmeesteren. De essentie van oorlog verandert daarbij niet doordat een samenleving zichzelf als beschaafd beschouwt.
Een ander belangrijk punt uit de uitzending is het onderscheid tussen absolute oorlog en totale oorlog. Zeilmaker legt uit dat Clausewitz het idee afwees dat oorlog wezenlijk gematigder zou kunnen worden door beschaving. Volgens zijn interpretatie blijft het doel van oorlog altijd hetzelfde: de tegenstander op de knieën dwingen.
Daarna bespreekt Rypke misschien wel de bekendste uitspraak uit het boek: oorlog als voortzetting van politiek met andere middelen.
Volgens Zeilmaker ligt daar een fundamentele waarheid achter. Staten voeren oorlog omdat zij bepaalde doelen willen bereiken. Dat kunnen territoriale belangen zijn, grondstoffen, goederen of zelfverdediging tegen een vijand. Oorlog wordt daarmee een middel om politieke doelstellingen af te dwingen.
Vanuit deze gedachte maakt hij een verbinding naar zijn eigen boek “Liever dood dan slaaf”. Daarbij verwijst hij naar hoofdstuk drie, getiteld “De Strijd om het Bestaan”. Ook noemt hij voorbeelden uit de Friese geschiedenis waarin volgens hem vrijheid en zelfverdediging centraal stonden.
Naast Clausewitz krijgt ook Sun Tzu ruime aandacht. Volgens Zeilmaker bevat “The Art of War” veel meer dan alleen militaire tactieken. Het werk behandelt volgens hem onder meer grondgebruik, logistiek, moraal, leiderschap en de psychologische aspecten van oorlogvoering.
Bijzonder belangrijk vindt hij de aandacht die Sun Tzu besteedt aan moraal binnen een leger. Een commandant moet niet alleen bevelen geven, maar ook in staat zijn soldaten te inspireren. Wanneer militairen hun vertrouwen verliezen of intern verdeeld raken, kan dat volgens deze benadering leiden tot nederlaag. Daarnaast bespreekt hij het belang van terrein. Hooggelegen posities, flankbescherming en strategisch gebruik van de omgeving kunnen volgens Sun Tzu doorslaggevend zijn voor succes op het slagveld.
Ook de economische kant van oorlog komt aan bod. Zeilmaker verwijst naar passages waarin wordt beschreven hoeveel middelen nodig zijn om honderdduizenden soldaten operationeel te houden. Volgens hem laat dit zien dat oorlog altijd een enorme logistieke en financiële inspanning vereist.
Tijdens de uitzending bespreekt hij daarnaast historische voorbeelden van discipline binnen legers. Daarbij verwijst hij naar “Hitler’s War” van David Irving. In dat verband gaat hij in op motivatie, discipline en de wijze waarop legers proberen samenhang te behouden tijdens langdurige conflicten.
Na de bespreking van de klassieke werken verschuift de aandacht naar de moderne tijd. Volgens Zeilmaker was oorlog in de periode van Clausewitz en zelfs daarvoor nog in zekere zin een duel tussen strijdende partijen. Individuele vaardigheden, fysieke kracht, training en persoonlijke moed konden een zichtbare rol spelen op het slagveld. Die situatie veranderde volgens hem ingrijpend door de technologische ontwikkelingen van de negentiende en twintigste eeuw.
Hij verwijst naar de Amerikaanse Burgeroorlog, de Eerste Wereldoorlog en de Tweede Wereldoorlog als voorbeelden van een steeds verder geïndustrialiseerde vorm van conflict. Machinegeweren, zware artillerie en massale legers veranderden volgens hem de aard van oorlog volledig.
Zeilmaker vertelt dat hij verschillende historische slagvelden heeft bezocht, waaronder Verdun en Romagne. Deze locaties maakten volgens hem diepe indruk vanwege de enorme aantallen slachtoffers die daar vielen. Waar oudere oorlogen nog werden voorgesteld als confrontaties waarin persoonlijke moed en militaire bekwaamheid een belangrijke rol speelden, ziet hij de Eerste Wereldoorlog als een keerpunt. De komst van machinegeweren en moderne industriële oorlogsvoering maakte volgens hem een einde aan veel traditionele ideeën over ridderlijkheid en eer.
Ook latere ontwikkelingen versterken volgens hem dat beeld. Moderne conflicten worden steeds vaker uitgevochten met luchtmacht, langeafstandswapens en technologie die fysieke confrontatie tussen strijdende partijen vermindert. Daardoor verschuift oorlog volgens zijn analyse steeds verder van het klassieke model dat door Sun Tzu en Clausewitz werd beschreven.
In het slot van de uitzending verbindt Zeilmaker deze ontwikkelingen aan zijn bredere onderzoek naar wat hij omschrijft als de klimaatzwendel en het mondiale financiële systeem. Daarbij stelt hij dat de wereldwijde uitgaven aan wapens in 2025 volgens hem ongeveer 2,3 biljoen dollar bedroegen.
Volgens zijn analyse zijn zowel militaire uitgaven als andere grote investeringsprogramma’s onderdeel van hetzelfde mondiale economische systeem. Hij omschrijft dat systeem als een mechanisme dat voortdurend gevoed moet worden.
De uitzending eindigt met een beschouwing over oorlog, moderniteit en de toekomst. Volgens Zeilmaker probeerden klassieke militaire denkers het gewelddadige karakter van oorlog nog binnen politieke, strategische en ethische kaders te plaatsen. Tegelijkertijd concludeert hij dat moderne technologie volgens hem heeft geleid tot een vorm van oorlogvoering waarin vernietigingskracht steeds dominanter wordt.
Met “Wargaylord Jetten, zo voer je oorlog!” presenteert Rypke Zeilmaker een uitgebreide bespreking van twee van de bekendste militaire werken uit de geschiedenis. De YouTube-reportage van Café Weltschmerz, gepresenteerd door Rypke Zeilmaker, combineert actuele politieke discussies, historische militaire theorie en reflecties op de ontwikkeling van oorlog van de oudheid tot het tijdperk van drones, luchtmacht en kernwapens.■
