Op een druilerige ochtend in 2019 zette een Nederlandse huisarts haar telefoon op een geïmproviseerd statief, drukte op ‘record’ en sprak woorden die de fundamenten van de medische wereld deden trillen: “Ik wil huisarts zijn zonder recepten te moeten schrijven.” Het was geen zorgvuldig geplande mediastunt, geen marketingcampagne. Het was een spontane uiting van een innerlijke strijd die al jaren sudderde. Tien dagen eerder had ze in haar dagboek geschreven: “Volgens mij heb ik iets te zeggen.” Ze had gelijk. Binnen enkele uren ging haar filmpje viraal. Binnen enkele dagen was haar leven onherkenbaar veranderd. Dit is het verhaal van Marije Berkelaar, de eerste ‘farmavrije’ huisarts van Nederland, en van een beweging die veel groter is dan één persoon. Het is een verhaal over moed, over het doorbreken van dogma’s, over de vraag die ons allemaal aangaat: hoe ver zijn we afgedreven van de natuur, en wat kost ons dat?
De schokgolf van één filmpje.
Marije had geen groot netwerk op sociale media. Honderd vrienden op Facebook, een terughoudende houding tegenover online zichtbaarheid. Toch voelde ze een innerlijke drang om haar waarheid te delen. In een wereld waarin protocollen en richtlijnen de norm dicteren, koos zij voor het pad van het hart. Het filmpje waarin ze aankondigde dat ze geen medicijnen meer wilde voorschrijven, was rauw, ongepolijst, en juist daardoor zo krachtig.
De reacties waren explosief. Van bewondering tot verkettering. Huisartsen-groepen op Facebook maakten haar met de grond gelijk. Praktijken waar ze werkte, belden één voor één af: “Je bent hier niet meer welkom.” Tegelijkertijd stroomden duizenden berichten van steun binnen van patiënten, collega’s en onbekenden die haar moed prezen. Het was een dopamine-rush, maar ook een identiteitscrisis. “Je hele persoonlijkheid wordt uit elkaar getrokken,” zegt ze terugkijkend. “Van dit naar dat. Alles scheurt.”
Waarom ze stopte met medicijnen.
De kern van haar besluit was niet alleen medisch, maar ook ethisch en ecologisch. “Ik werd misselijk van het voorschrijven van medicijnen,” vertelt Marije. “Elke klik in het systeem betekent honderd pillen naar een patiënt. Dat is mijn impact op de wereld.” Ze ontdekte hoe destructief de farmaceutische industrie is – voor de planeet, voor mensen, voor het bewustzijn. “Het is een medogeloze industrie. Vervuilend, mensonterend. Ik wilde niet het paard zijn dat voor het karretje van Big Pharma staat.”
Ze erkent dat medicijnen soms nodig zijn, maar noemt ze nooit genezend, altijd symptoombestrijdend. “We hebben medicijnen gestudeerd, geen geneeskunde,” zegt ze scherp. Het is een zin die blijft hangen. Want wat is geneeskunde nog waard als het vooral draait om protocollen, patenten en winst?
De macht van evidence-based, en haar schaduwzijde.
Evidence-based medicine is het mantra van de moderne geneeskunde. Maar wie bepaalt wat ‘evidence’ is? Marije legt de vinger op de zere plek: “Als iets geen geld oplevert, kun je er geen grote onderzoeken naar doen. Natuurlijke middelen zijn niet patenteerbaar, dus er is geen budget. Daardoor lijkt het alsof ze niet werken, terwijl ze al duizenden jaren werken.”
Het is een vicieuze cirkel: geld bepaalt onderzoek, onderzoek bepaalt richtlijnen, richtlijnen bepalen praktijk. En wie buiten die cirkel stapt, wordt afgestraft. “Artsen volgen protocollen. Nieuwsgierigheid wordt afgestraft. Als je afwijkt, moet de kop eraf.”
De crisis van COVID: angst als medicijn.
Toen COVID uitbrak, zat Marije al midden in haar transitie. Voor haar was de pandemie een bevestiging van alles wat ze voelde. “First do no harm,”* citeert ze de eed van Hippocrates. “En wat deden we? Ongeteste vaccins in grote getalen, mondkapjes die de luchtwegen blokkeren. Angst, angst, angst – dat was het echte virus.”
*First, do no harm (In de eerste plaats niet schaden)
Deze uitspraak komt uit de medische ethiek en drukt het belangrijkste principe van de artseneed uit: een arts moet bij alles wat hij of zij doet proberen geen schade toe te brengen aan de patiënt. Het betekent dat zorgvuldig en verantwoord handelen altijd belangrijker is dan ingrijpen dat mogelijk meer kwaad dan goed doet.
Ze herinnert zich de plastic knuffelarmen in verpleeghuizen, de isolatie van ouderen. “Hoe durf je? Mensen sterven aan eenzaamheid. We hebben compassie ingeruild voor protocollen.” Haar woede is voelbaar. Niet alleen om medische keuzes, maar om het verlies van menselijkheid.
De weg terug naar natuur.
Na haar breuk met de reguliere praktijk vond Marije een nieuw pad. Essentiële oliën, ayahuasca, holistische geneeskunde. Niet als dogma, maar als uitnodiging tot bewustzijn. “Ik noem ze liever essentiële oliën dan etherisch, want dat klinkt zweverig. Het zijn krachtige tools van de natuur.” Ze benadrukt dat ze geen wondermiddelen zijn, maar dat ze mensen leren luisteren naar hun lijf. “Zelfzorg begint bij aandacht voor kleine signalen.”
Ayahuasca**, een plantmedicijn uit de Amazone, gaf haar inzichten die geen studieboek kon bieden. “Tien jaar anticonceptiepil had mijn systeem geblokkeerd. Pas toen ik stopte, kon ik echt communiceren met moeder Ayahuasca.” Het klinkt mystiek, maar voor Marije is het een ervaring die haar leven veranderde.
**Ayahuasca is een traditioneel plantmedicijn uit het Amazonegebied, gemaakt van verschillende planten die samen een sterke geestverruimende drank vormen. Het wordt al eeuwenlang gebruikt door inheemse volkeren tijdens ceremoniële rituelen om inzicht, heling en zelfreflectie te bevorderen. Voor velen biedt ayahuasca diepe persoonlijke of spirituele inzichten, ervaringen die verder reiken dan wat in studieboeken te leren is.
De brug tussen twee werelden.
Marije pleit niet voor het afschaffen van ziekenhuizen of spoedeisende hulp. “Als ik mijn been breek, wil ik dat iemand hem rechtzet.” Haar missie is integratie: het blenden van regulier en holistisch. In haar nieuwe programma neemt ze mensen mee langs chakra’s, meridianen, voeding, beweging – én medische kennis. “Het gaat om praktische tips om optimaal voor je lijf te zorgen. Niet zweverig, maar bewust.”
De prijs van moed.
Marije betaalde een hoge prijs. Haar baan, haar financiële zekerheid, haar sociale kring. “Ik had geen plan, geen vangnet. Het was éénrichtingsverkeer naar blut zijn.” Toch zegt ze: “Ik ben dankbaar. Ik ben geen verrader van mijn hart.” Het is een zin die resoneert. Want hoeveel artsen voelen diep vanbinnen dat iets niet klopt, maar durven niet te spreken?
De vraag die blijft.
Dit verhaal is groter dan Marije. Het gaat over een systeem dat draait op angst, geld en protocollen. Over artsen die hun nieuwsgierigheid verliezen. Over patiënten die hun eigen kompas niet meer kennen. Over een samenleving die natuur als zweverig bestempelt, terwijl ze zelf natuur ís.
De vraag is niet of we medicijnen moeten afschaffen. De vraag is: durven we weer te luisteren? Naar ons lijf, naar de natuur, naar ons hart? Want misschien ligt daar de genezing die geen pil ooit kan bieden.
In een wereld die steeds harder schreeuwt om zekerheid, fluistert de natuur nog altijd hetzelfde: luister niet naar het protocol, maar naar het leven zelf.■
Bron: Univibes
Dokter Felix in gesprek met Marije Berkelaar, de eerste farmavrije huisarts van Nederland
Zie ook:
Marije Berkelaar: ‘Een lichaam wat ziek is heeft hulp nodig, geen medicijn’
