De wind stond stil op Curaçao. Het was 32 graden toen Mordechai de microfoon opende. Duizenden kilometers verderop zat Frank in het hart van Nederland. Tussen die twee plekken lag een berg stenen. Geen gewone stenen, maar lasten die zich volgens hen in de afgelopen jaren hebben opgestapeld: de coronatijd, het toeslagenschandaal en wat er in de jeugdzorg met kinderen is gebeurd. Op 22 november moet die berg in beweging komen. Niet met een demonstratie op straat en niet met geschreeuw in Den Haag. Het wordt een gesloten bijeenkomst voor mensen die vinden dat er iets moet stoppen, maar dat op een andere manier willen aanpakken. Een manier die volgens Mordechai en Frank ook mooi mag blijven. Wie erbij wil zijn, kan zich vanaf de week erna aanmelden via debegrenzers.nl.
De steen is het beeld waarmee zij hun verhaal vertellen. Wat jarenlang is gedragen, hoeft volgens hen niet vanzelfsprekend te blijven. Regels kunnen verder reiken dan mensen verwachten, systemen kunnen steeds meer bepalen en daaronder ligt de vraag hoeveel ruimte iemand nog heeft om zelf verantwoordelijkheid te nemen. Die vraag loopt door hun hele verhaal: van een rechtszaak bij het Europees Hof tot Novak Djokovic en van de zorgverzekering tot het geld dat mensen in box 3 hebben opgebouwd. Juist daar wordt het tastbaar. Terwijl de steen voor 22 november wordt klaargelegd, worden ook financiële grenzen verlegd.
Eerst ruimte, dan reageren.
Mordechai en Frank schrijven in hun boek, dat via debegrenzers.nl te bestellen is, over de ruimte tussen een emotie en een reactie. Wanneer iets iemand raakt, ontstaat snel de neiging om onmiddellijk in te grijpen: stoppen wat niet klopt, begrenzen wat ongemakkelijk voelt en ingrijpen voordat het groter wordt. Hun idee is juist om daar ruimte tussen te laten. Die gedachte komt terug in de rechtszaak die Jeroen en Willem volgen bij het Europees Hof, rond David Eik. Mordechai keek de hele uitzending. Volgens zijn beschrijving was de Nederlandse staat zichtbaar gespannen en stelden rechters uit verschillende landen verbaasde vragen over de manier waarop bepaalde conclusies tot stand waren gekomen. Op een moment vroeg een rechter hardop of het probleem was dat iemand in reptielen geloofde.
Eind januari volgt een eerste uitspraak. Daarna moet een Nederlands instituut zich er nog over buigen, vermoedelijk de Raad van State. Het dossier loopt inmiddels vier jaar. Volgens Jeroen bestaat de mogelijkheid dat het vanaf november opnieuw met twee jaar wordt verlengd. Jeroen denkt dat ze doorstappen. Mordechai hoopt van niet. Daarmee blijft een vraag boven de zaak hangen die ook in hun andere verhalen terugkeert: wanneer is wachten ruimte geven en wanneer wordt wachten uitstel?
Geen straat vol geschreeuw.
Voor de bijeenkomst van 22 november zoeken Mordechai en Frank nadrukkelijk een andere vorm. Mordechai verwijst naar eerdere bijeenkomsten tijdens de coronaperiode, waaronder het hart dat hij met Viruswaarheid op het Malieveld organiseerde. Hij noemt die bijeenkomsten bijzonder en uniek. Nu moet het anders. De steen blijft het symbool en wie wil deelnemen, meldt zich aan. Het doel is niet om in Den Haag zo hard mogelijk te roepen, maar om iets te doen. Dat idee van vrijheid die gevolgen heeft, komt ook terug in het verhaal van Novak Djokovic.
Djokovic koos, en betaalde de prijs.
Mordechai bekeek de documentaire The Wolf in Winter. Daarin komt de kwestie rond Djokovic en de Australian Open aan bod. Djokovic zou het toernooi spelen met een medische vrijstelling. Iedereen wist dat hij niet gevaccineerd was. Zijn vrouw had hem gewaarschuwd er geen aandacht aan te besteden, omdat daar alleen maar gedoe van zou komen. Hij luisterde niet en plaatste een bericht online dat honderdduizenden keren werd gedeeld. Op het vliegveld werd hij gearresteerd. Daarna volgde een rechtszaak. Uiteindelijk werd hij het land uitgezet en mocht hij niet spelen, terwijl andere spelers met dezelfde vrijstelling wel mochten deelnemen.
Djokovic noemde zijn keuze een politiek statement, niet iets dat met zijn medische situatie te maken had. Hij zei zich niet te verbinden aan de antivaccinatiebeweging. Die is volgens hem klein. De beweging waarmee hij zich wel associeert, is de pro-vrijheidsbeweging. “Ik ben pro-vrijheid.” De prijs was ondertussen reëel: hij miste toernooien en zei achteraf liever gespeeld en gewonnen te hebben. De keuze bleef dus niet zonder gevolgen. Daarmee krijgt vrijheid in dit verhaal een concrete betekenis. Niet alleen kunnen kiezen, maar ook dragen wat die keuze veroorzaakt.
Dan verschuift het gesprek naar geld. Want volgens Frank gebeurt iets vergelijkbaars met vermogen: de ruimte wordt kleiner, terwijl de rekening blijft komen.
De rekening komt in box 3.
Frank windt zich op over de manier waarop de veranderingen in box 3 worden uitgewerkt. Hij noemt de mensen die het beleid uitzetten prutsers en is hard over woordvoerders die volgens hem onbedoeld onzin voor de camera verkondigen en daarna in de media worden afgefikt. Als het een bedrijf was geweest, zegt hij, waren ze allang ontslagen. Zijn beeld is eenvoudig: er staat een kraantje open van burger naar overheid.
Eerst lag er een plan voor vermogenswinstbelasting. Dan zou de werkelijke winst worden belast, alsof iedere privépersoon een klein bedrijfje runt. Daarna kwam de vermogensaanwasbelasting in beeld. Daarmee zou ook winst worden belast die alleen op papier bestaat. Neem goud. Wie het koopt voor 1000 euro en het ziet stijgen naar 1200 euro, heeft op papier 200 euro winst. Maar zolang het goud niet wordt verkocht, is er geen 200 euro op de bankrekening bijgekomen. Toch zou over die waardestijging belasting worden geheven.
Dat idee kreeg ook buiten Nederland aandacht. Elon Musk besteedde er een bericht aan en stelde dat Nederland belasting zou heffen over geld dat iemand helemaal niet heeft. Nederland werd daarmee belachelijk gemaakt. Uiteindelijk wordt afgestapt van de aanwas en blijft vermogenswinst over. Voor Frank betekent dat niet dat het probleem verdwenen is. Alleen het slechtste scenario is volgens hem vervangen door het op één na slechtste. Het oude fictieve rendement, gemiddeld zo’n 1,2 procent, verdwijnt. In fiscale kringen werd dat volgens de bron al de pretbox genoemd. Maar de discussie wordt pas echt voelbaar wanneer gewone bedragen naast de nieuwe grenzen worden gelegd.
Wanneer 60.000 ineens 30.000 wordt.
Madelon Vos, die Frank volgt, ontdekte dat in de omschrijving van vermogenswinst twee zaken niet worden genoemd: crypto en edelmetalen. Als die niet worden genoemd, is volgens de redenering van Frank de kans groot dat ze onder de aanwasbelasting vallen. Papierwinst op Bitcoin en goud dus. Het internet ontplofte.
Tegelijkertijd wordt de belastingvrije voet verlaagd. Die ligt nu rond de 60.000 euro en wordt gehalveerd naar 30.000 euro. Voor fiscale partners gaat het bedrag van bijna 120.000 naar 61.000 euro. Het verschil wordt zichtbaar wanneer gewone bedragen naast elkaar worden gelegd. Wie in 2026 50.000 euro spaargeld heeft, blijft nog buiten schot. In 2027 wordt over ruim 19.000 euro gerekend. Twee mensen met samen 100.000 euro blijven in 2026 nog buiten schot; een jaar later wordt over 38.000 euro gerekend.
Volgens Frank zitten de grootste vermogens in B.V. constructies. Daardoor ligt de pijn volgens hem juist bij de middenklasse en de onderlaag. De discussie gaat daarmee niet meer alleen over een belastingtechnische verandering. Het gaat over wie de gevolgen voelt wanneer een grens wordt verlegd. En die grens verschuift nog verder.
7,87 procent op papier.
Het fictieve rendement op beleggingen stijgt van 6 procent in 2026 naar 7,87 procent. Frank stelt daar een eenvoudige vraag tegenover: wie kan een rekening vinden die dat percentage risicoloos oplevert? Goud kan dalen, Bitcoin kan dalen en de beurs kan tegenvallen. Toch wordt met een vastgesteld rendement gerekend.
Daar ziet Frank een mogelijkheid om bezwaar te maken. Wie kan aantonen dat het werkelijke rendement bijvoorbeeld 2 procent was in plaats van 7,87 procent, zou volgens hem bezwaar moeten maken bij de Belastingdienst en het bewijs meesturen. Niet één persoon, maar honderden of duizenden. Frank verwijst naar de Scientologykerk in Amerika. Die schreef volgens hem zoveel brieven dat zij binnen enkele maanden gelijk kreeg en als geloofsgenootschap geen belasting hoefde te betalen. Hij wil daarom avonden organiseren waarop grote groepen mensen tegelijk brieven schrijven.
Het voorbeeld van 100.000 euro laat zien waarom hij daar zoveel nadruk op legt. Een belegging van dat bedrag leverde vroeger, na de vrije voet, 800 euro belasting op. Nu wordt de vrije voet gehalveerd, komt het bedrag daarboven uit op bijna 70.000 euro en wordt gerekend met een rendement van 7,87 procent. Het tarief in box 3 blijft 36 procent. Het geld is bovendien al eerder belast, benadrukt Frank. Via loonbelasting en btw is er volgens hem al belasting over betaald. Dat het tarief niet naar 40 procent gaat, was voor hem bijna reden voor opluchting. De vlaggen gingen uit. Toch blijft de vraag hoe ver de grens kan worden opgeschoven voordat iemand besluit dat de grens voor hemzelf ergens anders ligt.
Zelfs de groene route wordt smaller.
Ook groene beleggingen worden geraakt. ABN Amro en Rabobank boden fondsen aan waarbij 1,75 procent werd uitgekeerd als het geld een jaar bleef staan voor het klimaat. Daar hoorde een vrije voet van 26.715 euro bij. Die wordt teruggebracht naar 200 euro per persoon. Het financiële voordeel verdwijnt daarmee grotendeels. Juist daarin ziet Frank een tegenstelling: de klimaatboodschap blijft bestaan, maar de regeling die mensen financieel richting groene beleggingen stuurde, wordt volgens de bron vrijwel weggehaald. De grens verschuift dus ook daar waar mensen worden aangemoedigd een bepaalde keuze te maken.
En hetzelfde patroon ziet Frank bij de zorg.
De verzekering wordt duurder, de keuze niet groter.
Het eigen risico stond op koers naar 165 euro. Het idee daarachter was mensen te helpen die in januari, februari en maart de huisarts mijden. Uiteindelijk zou het naar 400 euro gaan. Het stond op 370 euro en stijgt verder. Frank maakte er een uitzending over. Zelf stapt hij naar eigen zeggen maar een half jaar per jaar in de verplichte verzekering, zonder boetes. Voor hem hoort dat bij eigen verantwoordelijkheid. Als de verzekering niet verplicht zou zijn, zou hij ieder jaar opnieuw bekijken of die hem dient, gegeven zijn gezondheidsvisie. Naar Peru nam hij de verzekering wel mee.
Zijn bezwaar gaat verder dan het bedrag zelf. Volgens hem begrenst het systeem zichzelf niet. Er komen ambtenaren bij en uiteindelijk ligt de rekening bij de burger. Opnieuw draait het om dezelfde vraag: hoeveel van de beslissing blijft bij degene die betaalt?
De ondernemer krijgt een andere grens.
Bij het lenen uit de eigen bv wordt die vraag nog concreter. Het maximale bedrag gaat van 700.000 via 500.000 uiteindelijk naar 100.000 euro, in stappen. Wie in 2026 vijf ton leent en dat bedrag in 2032 nog heeft, ziet volgens de bron 400.000 euro in box 2 belast worden. Met de tarieven van 2026, die waarschijnlijk stijgen, betekent dat 120.000 euro belasting over het lenen uit het eigen bedrijf.
Volgens Frank maakt niemand dat dan nog. Daarmee raakt de discussie aan het ondernemerschap. De ruimte om binnen de eigen onderneming geld te gebruiken wordt kleiner. Rechtszaken zullen volgens de bron volgen. Agio-stortingen blijven mogelijk. Bv’s in het buitenland kennen andere regels. Voor Frank is het opnieuw een voorbeeld van een ruimte die stap voor stap kleiner wordt. Maar binnen de regels blijft volgens hem ruimte over.
Ruimte zoeken binnen de regels.
Frank noemt drie stappen die hij zelf zet. De eerste is bezwaar maken tegen de WOZ-waarde. Dat kan iemand zelf doen of via bureaus. Volgens Frank krijgen die bureaus zoveel aanvragen binnen dat de Belastingdienst vaak toegeeft. De tweede is pensioenbeleggen zolang daar ruimte voor is. De inleg is aftrekbaar in box 1, het vermogen valt buiten box 3 en de uitkering wordt later belast. Per saldo kan dat volgens hem voordeliger zijn.
De derde is de agio-storting. Honderdduizend euro kan vanuit box 3 in de bv worden gestort als agio, een soort tegoed dat niet als lening geldt. Het geld wordt werkkapitaal voor de bv en kan later belastingvrij worden teruggehaald. Volgens de bron is dat een van de meest gebruikte manieren om box 3 leeg te maken. De regels verdwijnen daarmee niet, maar de ruimte binnen die regels kan volgens Frank groter zijn dan mensen denken.
De steen ligt er al.
Die gedachte trekt Frank door naar zijn eigen leven. Hij zegt dat de Belastingdienst alleen iets kan als er consent is en dat correspondentie en bezwaar meer ruimte bieden dan mensen denken. In zijn gezin zette hij stappen die volgens hem bij dezelfde overtuiging passen. Kinderen gingen een tijd buiten het reguliere onderwijs en keerden later op eigen keuze terug. Gezondheid benadert hij vanuit een holistische visie in plaats van vanuit angst die volgens hem door de farmaceutische industrie wordt aangepraat. Het consultatiebureau werd overgeslagen. Ondernemerschap kwam in de plaats van de vanzelfsprekende loondienst.
Dan noemt hij Herman van Veen, tachtig-plus, die nog altijd doet waarvoor hij geboren is. Of er geld apart is gezet of niet, verandert volgens Frank weinig aan het belangrijkste punt: iemand kan proberen zelf richting te geven aan zijn leven.
Daarmee komt het verhaal terug bij de steen waarmee het begon. Die steen staat voor de lasten die mensen volgens Mordechai en Frank al jaren dragen: de coronatijd, het toeslagenschandaal en wat er in de jeugdzorg met kinderen is gebeurd. Maar ook voor wat daarna kwam: nieuwe regels, nieuwe grenzen en nieuwe rekeningen. Op 22 november moeten mensen die steen oppakken. Niet om harder te schreeuwen, maar om iets te doen.
De stenen liggen klaar. De bijeenkomst komt dichterbij. Ondertussen wordt de ruimte in box 3 kleiner, verschuiven de grenzen rond zorg en ondernemerschap en krijgt ook winst die nog niet in handen is geweest een prijskaartje. De berg staat er al. De vraag is alleen hoeveel mensen een steen oppakken voordat de papieren winst definitief wordt geïnd.■
