Volgens onderzoeksjournalist Peter Siebelt is Nederland al tientallen jaren verwikkeld geraakt in een uitgebreid netwerk van ngo’s, politieke partijen, kerken, universiteiten, mediaorganisaties en gesubsidieerde instellingen die elkaar versterken rond migratie, asielbeleid en internationale solidariteit. In een uitgebreid gesprek met NieuwRechts, gepresenteerd door Daniël de Liever, schetst Siebelt een beeld van wat hij noemt een diepgewortelde “asielindustrie” die volgens hem inmiddels miljarden euro’s belastinggeld opslokt en politiek vrijwel onaantastbaar is geworden.
Het interview, dat online duizenden reacties losmaakt, draait om één centrale stelling van Siebelt: volgens hem hebben veel Nederlanders geen idee hoe groot en invloedrijk de netwerken rond asielbeleid en maatschappelijke organisaties werkelijk zijn geworden. Waar critici vaak spreken over losse activistische groepen of individuele lobbyorganisaties, stelt Siebelt dat er volgens hem sprake is van een historisch gegroeid systeem waarin ngo’s, juridische instanties, politieke partijen, kerken, media en Europese instellingen nauw met elkaar verweven zijn geraakt.
Tijdens het gesprek beschrijft hij dat netwerk als een soort “supermarkt” waarin voortdurend nieuwe maatschappelijke thema’s centraal worden gezet zodra eerdere campagnes verdwijnen. Volgens hem draaide het in eerdere decennia om anti-apartheidsbewegingen, solidariteitscampagnes voor ontwikkelingslanden en internationale revolutionaire bewegingen. Tegenwoordig zouden vooral migratie, klimaat en mensenrechten centraal staan.
Siebelt stelt dat de wortels van deze structuren teruggaan tot de Koude Oorlog. Volgens hem ontstonden in die periode in West-Europa allerlei solidariteitscomités en actiegroepen die zich richtten op internationale conflicten en dekolonisatie. Hij noemt onder meer het Angola Comité, het Zuid-Afrika Comité en Chili-comités als voorbeelden van organisaties die volgens hem politieke druk uitoefenden op Westerse overheden.
Volgens Siebelt verdwenen deze structuren nooit echt nadat de dekolonisatie grotendeels was afgerond. In plaats daarvan zouden dezelfde netwerken zich hebben aangepast aan nieuwe maatschappelijke thema’s. “Als een product niet meer verkoopt, dan zoeken ze een nieuw product,” zegt hij tijdens het interview.
Een groot deel van het gesprek draait om migratie en asielbeleid. Volgens Siebelt is rondom asielopvang een enorm netwerk ontstaan van ngo’s, juridische organisaties, opvangstructuren, lobbygroepen, gemeenten en internationale instellingen die volgens hem allemaal financieel of politiek belang hebben bij het in stand houden van het huidige systeem.
Daarbij richt hij zijn kritiek vooral op VluchtelingenWerk Nederland. Siebelt noemt die organisatie één van de machtigste spelers binnen het Nederlandse asieldossier. Volgens hem beschikt VluchtelingenWerk over juridische afdelingen die procedures voeren tot aan Europese instanties en samenwerken met internationale netwerken van juristen en lobbyorganisaties.
Hij verwijst daarbij naar organisaties zoals ECRE en ELENA, Europese samenwerkingsverbanden waarin volgens hem duizenden asielorganisaties en juristen actief zijn. Volgens Siebelt onderhouden deze organisaties intensieve contacten met de Europese Commissie, het Europees Hof en VN-gerelateerde instanties rond mensenrechten en migratiebeleid.
Volgens Siebelt is hierdoor een internationale lobbystructuur ontstaan die grote invloed uitoefent op nationaal beleid. Daarbij stelt hij dat veel burgers nauwelijks zicht hebben op de omvang van die netwerken of op de geldstromen die ermee gemoeid zijn.
Tijdens het gesprek komen ook de financiële gevolgen uitgebreid aan bod. Siebelt beweert dat er jaarlijks tientallen miljarden euro’s omgaan binnen de totale asielketen. Hij verwijst daarbij naar opvanglocaties, asieladvocaten, subsidies, juridische procedures, gemeentelijke voorzieningen en maatschappelijke organisaties die volgens hem allemaal onderdeel vormen van hetzelfde systeem.
Volgens Siebelt wordt een groot deel daarvan betaald met belastinggeld. Hij stelt dat ngo’s, juridische collectieven en opvangorganisaties volgens hem financieel afhankelijk zijn geworden van voortdurende migratiestromen.
“De schoorsteen moet roken,” zegt hij daarover tijdens het gesprek.
Daniël de Liever vraagt vervolgens hoe het volgens Siebelt mogelijk is dat zulke netwerken zoveel invloed hebben opgebouwd binnen Nederland en Europa. Volgens Siebelt komt dat doordat politiek, media, kerken, universiteiten en maatschappelijke organisaties volgens hem steeds sterker met elkaar verweven zijn geraakt.
Hij noemt meerdere voorbeelden van bestuurders, politici en maatschappelijke organisaties die volgens hem onderling nauw samenwerken. Daarbij verwijst hij onder meer naar kerkelijke organisaties die volgens hem illegale vreemdelingen ondersteunen en politieke bestuurders die volgens hem betrokken zijn geweest bij opvangconstructies.
Ook bespreekt hij de rol van kerken in het Nederlandse migratiedebat. Volgens Siebelt speelden Nederlandse kerkelijke organisaties vanaf de jaren zeventig een belangrijke rol bij het openstellen van kerken voor asielzoekers en migranten.
Hij zegt dat hij tijdens zijn onderzoek vooral geschrokken is van de invloed van de Raad van Kerken en internationale kerkelijke netwerken. Volgens hem hebben kerken jarenlang actief meegewerkt aan campagnes rond migratie, ontwikkelingshulp en internationale solidariteit.
Volgens Siebelt hangt dat samen met een bredere ideologische ontwikkeling binnen Nederland. Hij stelt dat Nederland zichzelf volgens hem is gaan zien als “het beste jongetje van de klas” op het gebied van internationale solidariteit en migratiebeleid.
Daarbij koppelt hij die ontwikkeling aan schuldgevoelens over het koloniale verleden. Volgens hem hebben politieke partijen, maatschappelijke organisaties en kerken jarenlang het idee versterkt dat Nederland moreel verplicht is om grenzen open te stellen en internationale solidariteit te bevorderen.
Tijdens het interview wordt ook uitgebreid gesproken over de Nederlandse politiek. Daarbij komen partijen zoals PVV en Forum voor Democratie aan bod. Volgens Siebelt ontbreekt het rechtse partijen aan organisatiekracht en historisch inzicht.
Hij stelt dat rechtse bewegingen volgens hem te verdeeld zijn en onvoldoende samenwerken, terwijl linkse activistische netwerken volgens hem juist sterk georganiseerd zijn dankzij subsidies, institutionele steun en maatschappelijke organisaties.
Volgens hem zouden rechtse politici veel meer onderzoek moeten doen naar subsidierelaties, ngo-netwerken en maatschappelijke organisaties. Ook zegt hij dat politieke partijen volgens hem harder moeten optreden tegen wat hij omschrijft als verweven belangen tussen politiek en maatschappelijke instellingen.
Op meerdere momenten in het gesprek uit Siebelt harde kritiek op gevestigde instituties. Hij stelt dat veel burgers het gevoel hebben dat verkiezingsuitslagen nauwelijks nog invloed hebben op het beleid.
Daarbij verwijst hij naar situaties waarin partijen volgens hem ondanks verkiezingswinst buitenspel worden gezet in gemeenten of coalities. Volgens hem leidt dat tot groeiende frustratie onder burgers die zich niet langer vertegenwoordigd voelen.
Ook protesten tegen asielzoekerscentra komen uitgebreid aan bod. Siebelt verwijst onder meer naar demonstraties in Loosdrecht en andere gemeenten waar bewoners protesteerden tegen opvanglocaties.
Volgens hem voelen veel burgers zich genegeerd wanneer gemeenten besluiten nemen over asielopvang. Daarbij uit hij ook kritiek op politieoptreden tijdens demonstraties.
Tegelijkertijd benadrukt hij dat hij geen voorstander is van terroristische aanslagen of geweld met bommen. Wel waarschuwt hij dat maatschappelijke spanningen volgens hem verder kunnen oplopen wanneer burgers het gevoel houden dat democratische keuzes weinig effect hebben.
De interviewer wijst tijdens het gesprek meerdere keren op het risico van radicalisering. Hij vraagt zich af wat burgers nog kunnen doen wanneer zij het gevoel krijgen dat politiek en instituties niet meer luisteren.
Siebelt antwoordt daarop dat burgers zich volgens hem meer moeten organiseren, lokale politiek beter moeten controleren en meer inzicht moeten eisen in gemeentelijke uitgaven en subsidierelaties.
Hij roept mensen op om jaarrekeningen op te vragen, gemeentelijke begrotingen te onderzoeken en kritischer te kijken naar waar belastinggeld naartoe gaat.
Volgens Siebelt moeten burgers zich meer verdiepen in hoe maatschappelijke organisaties functioneren en welke belangen er volgens hem achter migratiebeleid schuilgaan.
Onder de video ontstond een enorme stroom reacties van kijkers. Veel reageerders spraken hun steun uit voor Siebelt en noemden het interview “verhelderend”, “schokkend” en “een bevestiging van wat mensen al jaren voelen”.
Andere reacties waarschuwden juist voor polarisatie en maatschappelijke escalatie.
Ook ontstond discussie over de rol van ngo’s, Europese regelgeving, subsidies en de Postcodeloterij. Verschillende reageerders verwezen naar financiële steun voor maatschappelijke organisaties en vroegen zich af hoeveel publieke middelen er jaarlijks omgaan binnen migratie- en asielstructuren.
Daarnaast werd uitgebreid gediscussieerd over de invloed van politieke partijen, media en internationale instellingen op het Nederlandse beleid.
Het interview met Peter Siebelt raakt daarmee aan een bredere maatschappelijke discussie die al jaren speelt in Nederland: hoeveel invloed hebben ngo’s, lobbygroepen en internationale organisaties op nationaal beleid, en hoeveel grip hebben burgers daar nog op?
Waar de ene groep spreekt over noodzakelijke mensenrechtenstructuren en internationale solidariteit, ziet een andere groep juist een gesloten systeem van subsidies, activisme en politieke belangen.
Siebelt positioneert zich duidelijk in die laatste categorie. Volgens hem is Nederland doorgeschoten in migratiebeleid, subsidiëring van maatschappelijke organisaties en internationale verplichtingen.
Aan het einde van het gesprek roept hij burgers op om zich volgens hem niet langer afzijdig te houden. Hij benadrukt dat protest volgens hem zonder geweld moet plaatsvinden, maar stelt tegelijkertijd dat burgers zichtbaarder en actiever moeten worden in het controleren van politiek en bestuur.
Daniël de Liever sluit het interview af door Peter Siebelt te bedanken voor zijn jarenlange onderzoek naar maatschappelijke en politieke netwerken. Ook kondigt hij aan graag opnieuw met hem in gesprek te gaan zodra Siebelts boek over de asielindustrie verschijnt.
Met tienduizenden weergaven, honderden reacties en een fel debat over migratie, subsidies en politieke invloed heeft het gesprek opnieuw een gevoelige discussie blootgelegd over macht, maatschappelijke organisaties en de toekomst van Nederland.■
Bron: Peter Siebelt onthult macht achter asiellobby: ‘Mensen hebben geen idee hoe machtig dat netwerk is’
