Dr. Patrick Soon-Shiong over de ontbrekende schakel in de strijd tegen kanker.
Een dertienjarige jongen uit Butler, Pennsylvania, belde op een dag naar de kliniek van Dr. Patrick Soon-Shiong. Hij had alle standaardtherapieĆ«n al gehad. Zijn lichaam was uitgeput. Binnen korte tijd overleed hij. Voor Soon-Shiong, die aan de UCLA jarenlang de Whipple-operaties had uitgevoerd en alvleeskliertransplantaties had gedaan, was dit meer dan een tragedie. In bijna vijftig jaar had hij nog nooit alvleesklierkanker gezien bij een kind. Nu lag er een jongen van dertien voor hem met uitgezaaide ziekte. Het bleef niet bij die ene. In de kliniek verschenen ook patiĆ«nten van vijfenveertig en vijftig met alvleesklierkanker, en jonge vrouwen met eierstokkanker. Een collega die met hem was opgeleid, Dr. Stephen Day, vertelde over acht, tien en elfjarigen met darmkanker. Sommige tumoren die eerder in remissie waren geweest, kwamen terug met een snelheid die mensen turbo charged noemden. Soon-Shiong zag geen geĆÆsoleerde gevallen. Hij zag een patroon dat eerder niet bestond.
Het raadsel dat niet verdween.
Decennia eerder had het terugdringen van roken de belofte gewekt dat kankerpercentages zouden dalen. Roken veroorzaakt kanker; dat stond vast. Toch daalden de cijfers niet zoals verwacht, en nu doken agressieve vormen op bij leeftijden waarop ze zelden voorkwamen. Dr. Patrick Soon-Shiong, die miljarden had verdiend met de verkoop van bedrijven die kankerbehandelingen ontwikkelden, bleef onderzoek doen. Bij gevorderde alvleesklierkanker mat hij de overleving in maanden, niet in jaren. De jongen uit Pennsylvania was het scherpste voorbeeld van een vraag die hem bezighield: wat was er veranderd in de bescherming van het lichaam?
Soon-Shiong beschreef wat hij zag als een niet-infectieuze pandemie van kanker, inclusief de dodelijkste vormen. Hij had altijd gesteld dat kanker niet in de eerste plaats een kwestie is van te snelle groei, maar van het onvermogen van cellen om te sterven. Het lichaam beschikt over natuurlijke killercellen en T-cellen die afwijkende cellen herkennen en uitschakelen. Die cellen vormen de eerste verdediging, ook tegen infecties. Tegelijkertijd zijn er suppressorcellen die de killers remmen. Het lichaam houdt een evenwicht in stand. Wordt dat verstoord, dan kan een tumor zich verbergen of de killers onderdrukken. Soon-Shiong had dat evenwicht jarenlang bestudeerd vanuit twee kanten: bij transplantaties moest hij het immuunsysteem onderdrukken, bij kanker juist niet. Behandelingen, zo stelde hij, activeerden vaak de suppressors in plaats van de killers. Chemotherapie, bestraling en checkpointremmers vernietigden de cellen die moesten beschermen. Ontsteking bracht het lichaam uit balans. Neutrofielen die een infectie proberen te bestrijden, kunnen bij aanhoudende ontsteking omslaan in suppressorcellen. Toxines in voedsel droegen daaraan bij. Maar Soon-Shiong zag iets nieuws. De stijging bij jonge mensen viel samen met de periode na COVID. Dat riep de volgende vraag op: kon het virus, of het spike-eiwit, de ontbrekende verklaring zijn?
Wat het virus volgens Soon-Shiong achterlaat.
Virussen die kanker kunnen veroorzaken zijn bekend: hepatitis leidt tot leverkanker, humaan papillomavirus tot baarmoederhalskanker, hiv tot Kaposi-sarcoom. De kenmerken zijn persistentie, aanhoudende ontsteking en remming van p53. COVID, of het nu komt van de infectie of van het spike-eiwit in de vaccins, voldoet volgens Dr. Patrick Soon-Shiong aan die kenmerken. Het spike-eiwit bindt aan ACE2-receptoren en komt daardoor in cellen door het hele lichaam, ook in de alvleesklier, de darm, de hersenen en het hart. Een groep aan de University of California, San Francisco, publiceerde in Nature over persistentie. Biopsies van de dikke darm bij jonge mensen toonden replicerend virus twee jaar na de infectie, ook asymptomatisch, met ontsteking. Natuurlijke killercellen gingen slapen. Soon-Shiong had dat gedeeld met leiders van Walter Reed, NIH en andere instituten in Washington. Zijn eerste zin was dat COVID oncogene is. Iemand noemde het onzin. Na drie, vier uur uitleg zonder diaās zei dezelfde persoon dat het gepubliceerd moest worden. Miljoenen mensen hadden long COVID; vijftien miljoen Amerikanen volgens de cijfers die Soon-Shiong noemde. Geheugenverlies, plotselinge hartaanvallen, en nu deze kankers bij kinderen. Het was geen psychiatrisch probleem. Het was biologie. Als dat klopt, zo redeneerde hij, dan is de vraag niet alleen wat er is gebeurd, maar of er een manier is om het virus op te ruimen voordat de killers blijven slapen.
De man die zijn eigen bloed testte.
Begin 2020 herkende Dr. Patrick Soon-Shiong het gevaar. Hij had HPV en hepatitis bestudeerd en zag dit niet als een gewoon respiratoir virus. Hij legde zijn organisatie stil en zette honderden wetenschappers wereldwijd in op een benadering die het virus opruimt, niet alleen antistoffen opwekt. Tegen maart 2020 had hij een kandidaat, gebaseerd op technologie die eerder was getest voor HPV en darmkanker. Het doel was geheugen-T-cellen die in het beenmerg wachten en bij contact direct opruimen. Hij noemde het later BioShield. Het was geen klassiek antistofvaccin. Virologische dogmaās gingen uit van antistoffen; cellulaire therapie was vreemd. Hij injecteerde zichzelf in een fase-1-trial. Zijn bloed toonde T-cellen tegen nucleocapside en spike. Als het virus binnenkwam, zou het worden opgeruimd. In proeven met makaken bij NIH en BARDA verdween het virus uit de longen na zeven dagen. Hij was een van acht kandidaten voor Warp Speed, maar werd eruit gehaald. Francis Collins, Anthony Fauci en Moncef Slaoui kozen voor de antistofvaccins op mRNA-basis. Die ruimden het virus volgens Soon-Shiong niet op. Ze verminderden de virale lading en daarmee sterfte, maar lieten fragmenten, vooral spike, achter. Bij een nieuwe infectie kon het virus zich opnieuw samenvoegen en repliceren. Op de begrafenis van Kobe Bryant, zo vertelde hij in het interview, sprak hij met Gavin Newsom en herhaalde zijn bezorgdheid over het virus. De FDA stopte later een boosterproef die hij met toestemming van Peter Marks was begonnen. De reden werd nooit uitgelegd. Materialen voor biologische productie waren beperkt. Hij had maar Ć©Ć©n batch. Proeven in Zuid-Afrika bij hiv-patiĆ«nten lieten zien dat T-cellen konden worden opgewekt. Beide routes hadden parallel moeten lopen. Dat gebeurde niet. De vraag die toen bleef, was waarom de weg die volgens hem het virus opruimde, werd geblokkeerd.
Wat de e-mails en de stopzettingen laten zien.
Soon-Shiong had eerder een aanbod van president Trump afgewezen om in de regering te stappen; hij wilde van buitenaf werken aan de activatie van de killers. Later bleken er e-mails van Collins te zijn die alarm sloegen toen Peter Thiel hem nomineerde voor NIH. Collins schreef een politicus en de CEO van de biotech-organisatie. De CEO stelde voor om via Google vuil te zoeken. Het patroon herinnerde Soon-Shiong aan eerdere conflicten rond het Human Genome Project. Macht, hebzucht en ego speelden mee. De vergoedingen die de FDA van de farmaceutische industrie ontvangt, betaalden de salarissen van de reviewers. Grote bedrijven betaalden zoveel dat kleine innovatoren werden afgeremd. Dr. Patrick Soon-Shiong had drie miljard dollar van zijn eigen geld gestoken in het onderzoek, zonder een cent van de overheid.
Zijn molecule voor blaaskanker werd in 2024 goedgekeurd na acht jaar trials en zevenhonderdduizend paginaās documentatie. PatiĆ«nten die anders hun blaas zouden verliezen, met negen procent mortaliteit alleen al door de operatie, kregen een injectie en bleven jaren vrij van ziekte, tot negen jaar. Bij uitgezaaide alvleesklierkanker waren er patiĆ«nten vijf jaar vrij. Senator Reid, die door Collins was afgeraden, kwam toch en leefde twee jaar ziektevrij. Een patiĆ«nt met Merkelcelcarcinoom had een complete respons en leefde negen jaar. De aanpak was poliklinisch: lage dosis chemotherapie om de tumor te stressen en receptoren bloot te leggen, zodat killers hem herkennen; gelijktijdig activatie van natuurlijke killers en T-cellen; onderdrukking van de suppressors. Bestraling alleen in minimale dosis op de tumor, niet om te vernietigen maar om bloot te leggen. Uit een pint bloed kunnen killers worden gekweekt en gecryopreserveerd. De molecule werkte ook bij longkanker, triple-negatieve borstkanker en andere vormen.
Het was volgens Soon-Shiong de eerste in vijftig jaar die de killers opregulde. Als de resultaten er waren, waarom bleef de weerstand dan bestaan?
De vragen die anderen niet wilden stellen.
Dr. Patrick Soon-Shiong steunde Robert F. Kennedy Jr. omdat die dezelfde vragen stelde die hijzelf stelde, over toxines, excipiĆ«nten in vaccins, en de noodzaak om dogmaās te doorbreken. Hij had hem ontmoet via Bobby Shriver, die jaren eerder een burgemeester van Santa Monica met een uitgezaaide tumor in hoofd-hals had doorverwezen. De man was naar hospice verwezen; met de behandeling smolt de tumor, en na een complicatie leefde hij nog twee jaar. Kennedy kwam thuis op bezoek. Soon-Shiong zag iemand met overtuiging die vragen durfde te stellen waar anderen bang voor waren door perverse prikkels. In de wetenschap moet elke vraag toegestaan zijn, stelde hij. De Chinese innovatie liep inmiddels voor; AstraZeneca investeerde twee miljard in China.
De Amerikaanse voorsprong in biomedische innovatie was de beste ter wereld geweest en kon als buitenlands beleid dienen. Nu dreigde die verloren te gaan door restricties die innovatie afremden. Met Jay als NIH-hoofd en Marty als FDA-hoofd zag Soon-Shiong een kans op een periode van verlichting. De verkiezing had deels gedraaid om het besef dat er iets duisters was geweest rond COVID. Als de medische wereld die vragen bleef ontwijken, zo redeneerde hij, dan moest de discussie elders plaatsvinden.
Een krant als plaats waar de discussie wel kan.
Dat verklaart waarom hij de Los Angeles Times kocht in 2018 voor vijfhonderd miljoen dollar, zonder due diligence, in achtenveertig uur. Als jongen in Zuid-Afrika had hij geen televisie gezien tot zijn eenentwintigste. Kranten en boeken waren zijn opleiding. Hij wilde een stem voor de mensen en een platform dat nieuws, meningen en vrije meningsuiting scheidt. Toen de redactieraad Kamala Harris wilde endorsen zonder haar te hebben ontmoet, weigerde hij. Een groot deel van de raad trad af. Hij ontsloeg Kevin Merida en biedt ruimte aan andere stemmen. Voor Soon-Shiong was de krant geen afleiding van zijn medische werk. Het was de plaats waar de vragen die hij in de kliniek en in de labs niet beantwoord zag, in ieder geval gesteld konden worden.
De jongen uit Butler, Pennsylvania, is overleden. Dr. Patrick Soon-Shiong heeft sindsdien patiƫnten gezien die door de reguliere zorg al als terminaal waren beschouwd en voor wie alleen nog palliatieve zorg werd gezien, maar die na zijn behandeling nog jaren leefden. Hij heeft een molecule laten goedkeuren die de killers activeert die volgens hem al vijftig jaar worden genegeerd. Hij heeft in zijn eigen bloed gemeten wat er volgens hem nodig is om het virus op te ruimen, en hij heeft gezien hoe die route werd geblokkeerd.
De vraag die blijft hangen, is of Soon-Shiongs vermeende ontbrekende schakel ooit de kans krijgt zich te bewijzen, voordat zich opnieuw een dertienjarige meldt.ā
