Hoe SDG 15 onder de vlag van ‘het beschermen van de natuur’ onze aarde in handen van enkelen wil brengen
Door de ogen van Rypke Zeilmaker en Tom Zwitser
De spannende opening.
Stel je voor: je woont al generaties lang op dezelfde grond. Je familie heeft er koeien gemolken, aardappels geteeld, het landschap onderhouden. En dan opeens komt er een brief van de overheid. Niet omdat je iets fout hebt gedaan, maar omdat er ergens in een rapport staat dat jouw weiland een gevaar vormt voor een beschermde muis of een knolorchis. Binnen enkele jaren mag je er nauwelijks meer iets mee. Het lijkt nog van jou, maar feitelijk ben je je land kwijt.
Welkom in de wereld van SDG 15: Leven op het Land, één van de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties. Officieel draait het om het beschermen van bossen, biodiversiteit en ecosystemen. Maar volgens journalist Rypke Zeilmaker en uitgever Tom Zwitser zit daar een ander verhaal achter: een massale herverdeling van grondbezit, de grootste landroof aller tijden.
Van natuur naar biodiversiteit.
“Wat vroeger gewoon natuur heette,” vertelt Rypke met een glimlach terwijl Tom zijn glas whisky heft, “dat heet sinds 1988 opeens biodiversiteit. En dat woord is niet neutraal. Het is bedacht om een agenda vooruit te duwen.”
Hij legt uit dat begrippen als biomassa, CO₂ en biodiversiteit zijn uitgegroeid tot economische instrumenten. Waar de natuur ooit een beleving was, wordt ze nu een rekeneenheid, een schuld, een markt. “Ze hebben er een prijskaartje aan gehangen,” vult Tom aan. “En waar een prijskaartje aan hangt, kan mee gehandeld worden.”
De cijfers die angst moeten zaaien.
Een miljoen soorten zouden uitsterven, zo kopte de internationale pers in 2019. Het cijfer kwam van IPBES, het VN-panel voor biodiversiteit. Maar wie dieper in de data duikt, ziet iets heel anders.
- In Europa kwamen er de laatste eeuw 1621 plantensoorten bij, terwijl er slechts 69 verdwenen.
- In Nederland alleen al kwamen er netto 112 plantensoorten bij.
- Sinds 1500 zijn wereldwijd naar schatting 901 soorten definitief verdwenen. Dat klinkt veel, maar op 1,8 miljoen beschreven soorten is dat slechts 0,05%.
“En toch,” zegt Rypke, “verkopen de media het alsof we op de rand van een zesde massa-extinctie staan. Het is drijfzandbiologie, opgehangen aan rekenmodellen en extrapolaties. Geen harde feiten.”
Het wapenarsenaal: CO₂, stikstof en rekenmodellen.
Tom knikt: “Neem stikstof. Met een model als AERIUS kan de overheid de norm voor een Natura 2000-gebied ineens aanscherpen. En boem, alles eromheen ligt juridisch vast. Boeren kunnen geen vergunning meer krijgen, hun grond wordt waardeloos.”
Zo veranderen rapporten en modellen in grijpklauwen. “Je land blijft misschien juridisch van jou,” zegt Rypke, “maar je kunt er niets meer mee. Dat is onteigening door de achterdeur.”
En stikstof is maar één voorbeeld. Ook CO₂ wordt gebruikt om claims te leggen. Elke hectare die zogenaamd gecompenseerd moet worden, komt in handen van natuurorganisaties, banken of internationale fondsen.
Stikstof vs. CO₂ – twee heel verschillende verhalen
Veel mensen gooien stikstof en CO₂ op één hoop, alsof het om hetzelfde probleem gaat. Toch zijn het twee totaal verschillende dossiers – met elk hun eigen logica, politiek en gevolgen.
CO₂ (kooldioxide):
- Wordt wereldwijd gezien als hét broeikasgas dat bijdraagt aan klimaatverandering.
- Komt vrij bij verbranding van fossiele brandstoffen (kolen, olie, gas).
- Beleid richt zich op wereldwijde reductie: emissiehandel, CO₂-compensatie, internationale klimaatakkoorden.
- Het argument is: minder CO₂ in de lucht = minder opwarming van de aarde.
Stikstof (NH₃ en NOₓ):
- Geen mondiaal probleem, maar een lokaal/ecologisch vraagstuk.
- Komt vooral vrij bij landbouw (ammoniak uit mest) en verkeer/industrie (stikstofoxiden).
- Wordt neergeslagen op natuurgebieden (Natura2000), waar te veel stikstof volgens modellen leidt tot vergrassing en verlies van bepaalde plantensoorten.
- Beleid richt zich dus op ruimtelijke beperkingen: boerenbedrijven uitkopen, bouwprojecten stopzetten, vergunningen intrekken.
Het grote verschil:
- Bij CO₂ gaat het om een mondiale klimaatdoelstelling, waarbij jouw uitstoot in Nederland even zwaar weegt als die in China.
- Bij stikstof gaat het om een juridisch-intern modelprobleem, specifiek voor Nederland (en een paar andere EU-landen), met enorme consequenties voor lokaal grondgebruik.
Kortom:
CO₂-beleid zegt: “Red de aarde door minder fossiele brandstoffen te gebruiken.”
Stikstofbeleid zegt: “Stop met boeren en bouwen in dit gebied, want volgens een model lijdt de natuur.”
Van wereldbank tot postcode loterij.
De wortels van dit beleid liggen diep. In de jaren tachtig introduceerde Thomas Lovejoy, een man van het Wereld Natuur Fonds, het begrip biodiversiteit. Samen met economen van de Wereldbank bedacht hij constructies zoals Debt-for-Nature Swaps: ontwikkelingslanden konden schulden wegstrepen door stukken regenwoud over te dragen aan internationale ngo’s.
In Nederland speelt het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) een sleutelrol. Het introduceerde eigen meetmethodes zoals de Mean Species Abundance (MSA). “Dat klinkt wetenschappelijk,” lacht Rypke, “maar het is in feite een rekentruc. Alles wat mensen doen, geldt als verlies. Bos dat van nature terugkomt op een heide? Wordt geregistreerd als ‘afname van biodiversiteit’. Pure fraude.”
Ondertussen pompen organisaties als de Postcode Loterij miljoenen in clubs als Natuurmonumenten en het Wereld Natuur Fonds, waardoor zij niet alleen morele maar ook financiële macht hebben.
De ideologie: Natuur als nieuwe God.
Volgens Tom en Rypke is dit geen neutrale wetenschap, maar een ideologie. Het idee dat de natuur een perfect evenwicht vormt dat door de mens verstoord wordt, stamt niet uit de biologie maar uit oude religies.
“Het is de vergoddelijking van de natuur,” zegt Tom. “Als de natuur God is, dan is elke menselijke activiteit zonde. Boeren, vissers, bouwers – ze worden neergezet als vijanden van de planeet.”
Rypke vult aan: “In werkelijkheid is de natuur geen statisch evenwicht maar een open systeem. Soorten verdwijnen, soorten komen erbij. Dat is altijd zo geweest.”
De feiten over biodiversiteit.
De angstcampagnes verhullen vaak dat de biodiversiteit in veel regio’s juist toeneemt:
- In Nederland kwamen er de afgelopen eeuw meer soorten bij dan dat er verdwenen.
- Exoten, zoals de reuzenberenklauw of de Japanse duizendknoop, zijn niet per definitie schadelijk. Vaak vervullen ze nuttige functies in ecosystemen.
- Veel uitstervingen in de geschiedenis waren het gevolg van globalisering of natuurlijke gebeurtenissen, niet van moderne landbouw.
“De dodo stierf uit toen de mens nog niet eens fabrieken had,” merkt Tom op. “Maar nu wordt alles op het conto van de industriële samenleving geschreven. Dat klopt gewoon niet.”
Wat is biodiversiteit nu écht?
Biodiversiteit betekent letterlijk: de verscheidenheid aan leven. Dat kan op drie niveaus:
- Soortenrijkdom – hoeveel verschillende soorten planten, dieren en micro-organismen ergens voorkomen.
- Genetische diversiteit – variatie binnen een soort (bijvoorbeeld rassen van koeien, of verschillende populaties van dezelfde vogelsoort).
- Ecosysteem-diversiteit – de variatie aan leefgebieden (bossen, duinen, meren, graslanden, enz.).
De feiten op een rij
- Uitsterven in perspectief: Sinds 1500 zijn wereldwijd ongeveer 901 soorten uitgestorven op een totaal van 1,8 miljoen beschreven soorten. Dat is 0,05%.
- Regionale toename: In Europa kwamen er de afgelopen eeuw 1621 plantensoorten bij, terwijl er 69 verdwenen. Netto dus een stijging.
- Nederland: In ons land kwamen er netto meer dan 100 plantensoorten bij de laatste eeuw.
- Soortendynamiek: Veel soorten verdwijnen vooral op eilanden (door introductie van katten, ratten of andere exoten), maar regionaal neemt het aantal soorten juist vaak toe.
- Exoten: Nieuwe soorten (zoals de Japanse duizendknoop of de reuzenberenklauw) worden vaak als “plaag” bestempeld, maar ze kunnen ook nuttig zijn (bijvoorbeeld voor insecten).
De rekenmodellen
De alarmerende claims van “een miljoen soorten die uitsterven” zijn vaak gebaseerd op extrapolaties in computers, niet op feitelijke tellingen. Een bekend voorbeeld is de Species–Area Relationship, waarbij men simpelweg zegt: als een leefgebied kleiner wordt, verdwijnen automatisch soorten. Maar dat is een aanname, geen waargenomen feit.
Conclusie
Biodiversiteit is een dynamisch systeem: soorten komen, soorten gaan. De natuur is geen stilstaand museum dat in “perfect evenwicht” bewaard moet worden. Toch wordt het begrip steeds vaker gebruikt als politiek instrument om beleid en grondclaims te rechtvaardigen.
De zwendel in de praktijk.
Wat betekent dit concreet voor burgers?
- Boeren worden uitgekocht of klemgezet door stikstofregels.
- Grond wordt omgezet in natuurgebied, juridisch beheerd door grote organisaties.
- Banken introduceren nieuwe financiële producten zoals biodiversiteitscompensatie.
- Overheden schuiven miljarden aan subsidies rond op basis van modellen die niemand kan controleren.
“Het is een oligarchisch proces,” stelt Rypke. “Een paar grote spelers krijgen steeds meer grond en macht, terwijl gewone mensen hun rechten verliezen.”
Een whisky en een waarschuwing.
In de studio schenkt Tom zijn glas nog eens vol. “We proberen het luchtig te houden,” zegt hij, “maar de boodschap is serieus. Dit gaat om eigendom, om vrijheid, om wie er over ons land beslist.”
En terwijl Rypke nog een trekje van zijn sigaar neemt, herhaalt hij het kernpunt: SDG 15 is niet zomaar een duurzaamheidsdoel. Het is een instrument om land wereldwijd onder controle van een kleine elite te brengen.
De grote vraag: Wat nu?
Kun je dan niets doen? Volgens Tom en Rypke wel. Het begint met bewustwording. Niet blind vertrouwen op slogans als “redden van de planeet”, maar kritisch kijken naar de cijfers, de belangen en de machtsstructuren.
Daarnaast is er politieke en juridische actie nodig. “De Omgevingswet,” zegt Rypke, “zal waarschijnlijk nóg meer claims mogelijk maken. Juristen moeten dat dossier oppakken. En burgers moeten zich realiseren wat hier op het spel staat.”
Epiloog: De grond onder onze voeten.
Het gesprek eindigt met stilte. Buiten waait de wind door de velden van Groningen, waar ook boerderijen wachten op uitkoop of beperkingen.
“Alles draait om de vraag,” zegt Tom zacht, “wie mag er straks nog eigenaar zijn van de grond onder zijn voeten?”
En Rypke besluit:
“De natuur is geen excuus voor roof. De aarde is geen spreadsheet. En vrijheid begint altijd bij eigendom. Vergeet dat nooit.”
Want wie de grond bezit, bezit de toekomst – en die toekomst mag nooit in handen van enkelen vallen.■
