Het verhaal van Esther Hendriksen, verteld in De Begrenzers.
De tranen kwamen onverwacht. Niet in een drukke stad of op een plein vol leuzen en spandoeken, maar op het Franse platteland, ver weg van Nederland. Terwijl demonstraties zich aandienden, mensen de straat op gingen en spanningen opliepen, zat Esther Hendriksen in de luwte. En juist daar, op afstand, werd het gevoel sterker dat ze op de verkeerde plek was. “Ik kon het eigenlijk al niet meer verkroppen,” vertelt ze in de YouTube-clip van De Begrenzers, “dat andere mensen klappen opvangen voor een strijd die ons allemaal aangaat, terwijl ik daar rustig zat.” Het verlangen om terug te keren, om aanwezig te zijn waar het schuurt, werd te groot om te negeren.
Die terugkeer vormt de rode draad van het gesprek dat De Begrenzers met Hendriksen voeren. Niet als pamflet of pleidooi, maar als een chronologisch verteld levensverhaal, waarin studie, internationale loopbaan, ideologische verschuivingen en persoonlijke keuzes samenkomen. Het is een verhaal dat zich uitstrekt van universiteitsgebouwen en Europese instellingen tot camperplaatsen in Nijverdal, en van Japanse taalscholen tot de wandelgangen van de Tweede Kamer.
Een internationale loopbaan.
Na haar studie begon Hendriksen haar loopbaan bij Buitenlandse Zaken, in hetzelfde gebouw waar later de Tweede Kamer tijdelijk zou worden gehuisvest. Vervolgens verhuisde zij naar Frankrijk, waar zij enkele jaren woonde en werkte. Haar carrière kreeg een internationale wending met een traineeship bij de Europese Commissie. In Den Haag werkte zij bij de Nederlandse vertegenwoordiging, later werd zij overgeplaatst naar Tokio. Daar werkte zij een half jaar op de EU-delegatie, waarna zij besloot zich verder te verdiepen in de Japanse taal en cultuur via een voltijdstudie.
Na twee jaar in Japan keerde zij terug naar Nederland. Ze werkte bij Avans Hogeschool en later bij de HAS Hogeschool in Den Bosch, waar zij actief was als beleidsadviseur internationalisering en projectcoördinator voor internationale projecten. In 2015 volgde opnieuw een grote stap: samen met haar partner vertrok zij naar Frankrijk om daar een onderneming te starten, met het idee van een bed and breakfast en een leven op het platteland.
Frankrijk en het groeiende conflict.
Het leven in Frankrijk bracht rust en ruimte, maar ook afstand. Toen in 2020 de coronaperiode aanbrak en protesten in Nederland en Frankrijk zichtbaar werden, ontstond bij Hendriksen een innerlijk conflict. Vanuit Frankrijk volgde zij wat er gebeurde in Nederland, terwijl het gevoel groeide dat zij daar had moeten zijn. In het gesprek met De Begrenzers beschrijft zij hoe dat gevoel zich langzaam maar onontkoombaar ontwikkelde.
De keuze om terug te keren was niet eenvoudig. Het betekende afscheid nemen van een leven dat zorgvuldig was opgebouwd, inclusief financiële zekerheid en wooncomfort. “We hebben best wel wat tranen gelaten toen we in Frankrijk de deur achter ons dichttrokken,” vertelt zij. Toch woog voor haar het gevoel zwaarder dat wegkijken geen optie was. De realiteit, zo zegt zij, haalt mensen uiteindelijk in als zij hun ogen sluiten.
Van ‘links meisje’ naar Forum voor Democratie.
Een belangrijk onderdeel van het gesprek gaat over Hendriksens politieke ontwikkeling. Zij beschrijft zichzelf als iemand die opgroeide in een omgeving waar links vanzelfsprekend was en rechts werd gezien als ‘fout’. Tijdens haar jeugd en studietijd voelde zij zich aangetrokken tot linkse idealen, zoals veel jonge mensen die, zoals zij het formuleert, idealistisch zijn en geloven dat maatschappelijke verandering vooral via linkse ideologieën tot stand komt.
Die overtuiging veranderde niet plotseling, maar geleidelijk. Naarmate zij ouder werd en meer ervaring opdeed binnen overheidsinstellingen en internationale organisaties, begon zij anders te kijken naar machtsstructuren, besluitvorming en soevereiniteit. In de YouTube-clip noemt zij haar werk rond het referendum over de Europese Grondwet als een kantelpunt. Terwijl zij communicatiemiddelen hielp ontwikkelen om burgers te informeren, verdiepte zij zich in de tekst en merkte zij dat juist op cruciale punten over soevereiniteit onduidelijkheid bestond. Het gaf haar het gevoel een contract te tekenen zonder te weten wat er later zou worden ingevuld.
Ook ervaringen binnen internationale organisaties droegen bij aan haar veranderende kijk. Zij beschrijft hoe personen die betrokken waren bij schandalen niet werden ontslagen, maar eenvoudigweg werden overgeplaatst naar andere posten. Het voedde haar scepsis over bestuurlijke verantwoordelijkheid en transparantie.
Links, rechts en nieuwe etiketten.
In het gesprek wordt uitvoerig stilgestaan bij het verschuiven van politieke begrippen. Hendriksen en haar gesprekspartners constateren dat thema’s die vroeger duidelijk ‘links’ of ‘rechts’ waren, inmiddels anders worden ingevuld. Zij verwijst naar vredesdemonstraties in de jaren tachtig, waar links zich profileerde als vredesbeweging, terwijl zij nu ziet dat partijen met een links profiel pleiten voor meer wapens en militaire steun.
Daartegenover plaatst zij Forum voor Democratie, dat volgens haar juist inzet op bemiddeling en handel als weg naar vrede. In die context stelt zij dat de traditionele labels links en rechts hun betekenis grotendeels hebben verloren en dat begrippen als ‘globalistisch’ en ‘antiglobalistisch’ volgens haar meer zeggen over de huidige scheidslijnen.
De overstap naar de politiek.
De daadwerkelijke stap naar Forum voor Democratie kwam in 2023. Terwijl zij nog in Frankrijk was, zag zij via sociale media een oproep van Tweede Kamerlid Gideon van Meijeren, die op zoek was naar een persoonlijk assistent. Hendriksen herkende zichzelf in de omschrijving en besloot te solliciteren. Ze noemt het moment een “geschenk uit de hemel”, omdat zij en haar partner al nadachten over hoe zij de terugkeer naar Nederland konden realiseren.
Sindsdien werkt zij als persoonlijk assistent van Van Meijeren en als fractiemedewerker voor Forum voor Democratie in de Tweede Kamer. In De Begrenzers beschrijft zij die samenwerking als intens en hecht. Werk en privé lopen vaak door elkaar, mede door de werkdruk en de cultuur binnen de partij, die zij typeert als ‘work hard, play harder’. Het aantal uren dat zij werkt, kan zij niet exact benoemen; haar leven bestaat grotendeels uit werken, slapen en sporten.
Achter de schermen en de grenzen van politiek.
Een terugkerend thema in het gesprek is de vraag wat politiek wel en niet kan oplossen. Hendriksen benadrukt dat zij niet gelooft dat verandering uitsluitend uit de politiek komt. Zij verwijst naar een ‘grassroots-aanpak’, zoals zij die in de Verenigde Staten ziet, waar burgers zich sterker bewust zouden zijn van hun grondrechten en sneller zelf in actie komen.
Zij noemt verschillende manieren waarop burgers volgens haar zelf invloed kunnen uitoefenen: inspreken bij gemeenteraadsvergaderingen, zelf in de raad gaan zitten, informatiebijeenkomsten organiseren of zich verenigen rond concrete onderwerpen, zoals onderwijs of voedselvoorziening. In dat kader beschrijft zij Forum voor Democratie niet alleen als politieke partij, maar als een bredere maatschappelijke beweging, met initiatieven zoals een basisschool, een jongerenorganisatie, een onderzoeksinstituut en projecten rond voedsel van de boer.
Mensen in de knel.
Een van de meest indringende onderdelen van het gesprek gaat over de bezoeken die zij samen met Van Meijeren brengt aan mensen die in de knel zijn gekomen. Zij vertelt over schrijnende situaties, zoals een jong stel dat na intimidatie en tegenwerking door instanties in een niet-rijdende camper op een parkeerplaats in Nijverdal woont, zonder uitzicht op verbetering.
Hendriksens beschrijving blijft feitelijk: de mailbox van de fractie wordt dagelijks overspoeld met dergelijke verhalen, maar het is onmogelijk om elk individueel probleem op te lossen. Wat volgens haar wel kan, is het zoeken naar patronen en systeemfouten, en die politiek aankaarten. Toch erkent zij de frustratie dat concrete hulp vaak beperkt blijft tot een luisterend oor of het onder de aandacht brengen van een zaak.
Begrenzing en loslaten.
De titel van het programma, De Begrenzers, komt ook terug in persoonlijke zin. Hendriksen spreekt over het belang van grenzen stellen, niet alleen in maatschappelijke discussies, maar ook in relaties. Zij vertelt hoe sommige mensen haar keuze voor Forum voor Democratie niet konden accepteren, en hoe zij leerde dat loslaten soms de enige optie is. Begrenzing betekent in die zin ook kiezen waar je je tijd en energie aan besteedt.
In het gesprek wordt dit gekoppeld aan bredere maatschappelijke thema’s. Volgens Hendriksen is het begrip begrenzing in de samenleving deels verloren gegaan en moet het opnieuw worden ontdekt. Dat geldt zowel voor persoonlijke autonomie als voor collectieve keuzes.
Leven, dood en toekomstbeelden.
Aan het einde van de YouTube-clip komt een zwaar onderwerp aan bod: de waarde van het leven. Hendriksen stelt dat het leven volgens haar iets bijzonders is, gegeven door God, en dat mensen niet zelf over leven en dood gaan. Zij spreekt haar zorgen uit over wat zij ziet als een “verheerlijking van de dood” en een doorgeschoten idee van zelfbeschikking.
In dat verband haalt zij discussies aan over klimaatbeleid en CO₂-reductie. Zij schetst een toekomstbeeld waarin menselijke activiteiten steeds verder worden beperkt en waarin zelfs het leven zelf wordt gereduceerd tot een uitstootfactor. Het is een visie die zij presenteert als haar waarneming en zorg, niet als voorspelling die vaststaat.
Blijven of vertrekken.
Een van de kernboodschappen die Hendriksen in het gesprek deelt, is gericht aan mensen die overwegen Nederland te verlaten. Zij begrijpt de neiging om te vertrekken, zeker gezien de ontwikkelingen die zij schetst, maar roept mensen die de situatie doorzien en over capaciteiten beschikken, op om te blijven. Volgens haar zijn juist deze mensen hard nodig in Nederland.
Tegelijkertijd spreekt zij ook begrip en hoop uit voor mensen die al zijn vertrokken. Zij wenst hen het beste en benadrukt dat bijdragen ook op afstand mogelijk zijn. Maar wie voelt dat het buitenland toch niet de juiste plek is, is volgens haar welkom om terug te keren.
Een warm bad en een missie.
Over haar terugkeer naar Nederland en haar werk bij Forum voor Democratie spreekt Hendriksen in termen van een “warm bad”. Niet alleen omdat zij weer in Nederland is, maar ook vanwege de hechte gemeenschap binnen de partij en de samenwerking met Van Meijeren. Het geeft haar, zo zegt zij, het gevoel daadwerkelijk bij te dragen, hoe klein haar rol ook mag zijn in het grotere geheel.
Het gesprek in De Begrenzers laat zo een chronologisch en persoonlijk relaas zien, zonder opsmuk of expliciete oproepen. Het is een reconstructie van keuzes, ervaringen en waarnemingen, verteld door iemand die van buitenaf terugkeerde naar het centrum van de Nederlandse politiek.
En zo eindigt het verhaal waar het begon: bij de keuze om niet weg te kijken, maar terug te keren naar het oog van de storm, in de overtuiging dat blijven soms de meest ingrijpende beslissing is die een mens kan nemen.■
