In een kort maar geladen fragment uit de Tweede Kamer trekt Lidewij de Vos (Forum voor Democratie) een lange historische lijn. Vanaf 1977, zo stelt zij, is Nederland bestuurd door in essentie steeds dezelfde politieke constellatie: wisselende samenstellingen van VVD, CDA, Partij van de Arbeid, D66 en incidenteel ChristenUnie of LPF. Namen veranderden, kabinetten kwamen en gingen, maar de kern bleef volgens haar identiek.
Van de kabinetten-Van Agt tot Lubbers, van Kok tot Balkenende, van Rutte tot het huidige kabinet: telkens keert een vertrouwde combinatie terug. De Vos noemt ook het kabinet-Schoof als uitzondering, maar benadrukt dat het huidige kabinet opnieuw bestaat uit VVD, CDA en D66. Haar conclusie is helder: structurele koerswijzigingen zijn onwaarschijnlijk wanneer al vijftig jaar dezelfde partijen regeren.
Wie wezenlijke verandering verwacht, noemt zij naïef. “De spelers zijn gewisseld, maar het team blijft hetzelfde.” Wie naar Feyenoord gaat, moet niet verbaasd zijn dat Ajax niet speelt. Het is een beeldspraak die haar centrale these samenvat: volgens haar is er sprake van een ‘partijkartel’ van gevestigde partijen dat in grote lijnen dezelfde opvattingen deelt over migratie, klimaat, stikstof, Europese integratie, ontwikkelingshulp en buitenlandse interventies.
Migratie, klimaat en kosten.
In het fragment somt De Vos de beleidskeuzes op die zij toeschrijft aan deze regeringspartijen. Zij spreekt over “ongeremde immigratie van miljoenen migranten” en stelt dat de materiële kosten in de afgelopen tien jaar 27 miljard euro per jaar bedroegen. Daarbovenop zouden immateriële kosten komen, die volgens haar nog hoger liggen. Zij beschrijft een Nederland dat veel inwoners in vijftig jaar tijd steeds minder als hun thuis zijn gaan herkennen.
Ook het klimaatbeleid krijgt forse kritiek. Volgens De Vos heeft dit beleid “al honderden miljarden” gekost en het vestigingsklimaat aangetast. Zij wijst op windturbineparken, warmtepompen en energietransitie als kostbare ingrepen. Het stikstofbeleid noemt zij eveneens ingrijpend, met wettelijke verankering van doelen, mogelijke korting op fosfaat- en dierrechten, krimp van de veestapel, 2,7 miljard euro voor uitkoop van boeren en ruim 17 miljard voor aanvullende maatregelen.
Daarnaast benoemt zij stijgende lasten: een verhoging van het eigen risico naar €460 en €520 in 2030, een stijging van de inkomstenbelasting in de eerste twee schijven met bijna één procentpunt, en hogere belastingen voor huishoudens en bedrijven. Ook noemt zij een zogeheten “vrijheidsbijdrage” die volgens haar neerkomt op €600 per huishouden per jaar.
De woningmarkt illustreert volgens haar de verarming van modale huishoudens: waar in 1990 een huis vier keer modaal kostte, zou dat 35 jaar later minstens tien keer modaal zijn. Zij plaatst dit in de context van stijgende woningnood en aantasting van de private huursector.
Ideologie en prioriteiten.
De Vos spreekt over een ideologische drijfveer achter het beleid van de afgelopen decennia, die zij aanduidt als “oikofobie” – zelfhaat. Volgens haar staat niet de veiligheid van de eigen bevolking centraal, maar de economische wensen van mensen van buiten Nederland. Niet de woningkansen voor Nederlandse kinderen, maar de huisvesting van nieuwkomers. Niet nationale democratie, maar overdracht van bevoegdheden aan Brusselse instellingen.
Lidewij de Vos stelt dat het Nederlands belang de eerste prioriteit zou moeten zijn, maar dat dit volgens haar in de huidige plannen niet het geval is. In plaats daarvan presenteert zij de koers van haar partij als alternatief.
Rond dit betoog klinkt ook een bredere overtuiging die onder een deel van het electoraat leeft. Voor een groeiende groep aanhangers is de tegenstelling fundamenteel: niet tussen links en rechts, maar tussen Forum voor Democratie en een gevestigde orde die volgens hen onderling nauwelijks verschilt. In die lezing is het politieke spectrum geen waaier van meningen, maar een binaire keuze tussen voortzetting van het bestaande bestel of een breuk daarmee.
Een alternatief programma in twaalf punten.
De voorstellen die De Vos in haar bijdrage noemt, sluiten aan bij het verkiezingsprogramma van Forum voor Democratie voor 2025. Dat programma is gebouwd rond drie kernbegrippen: soevereiniteit, directe democratie en bescherming van de Nederlandse cultuur. De twaalf belangrijkste punten vormen samen een alternatief dat volgens de FVD fundamenteel breekt met de koers van de afgelopen decennia.
- NEXIT: Nederland moet de Europese Unie verlaten om nationale soevereiniteit te herstellen en verdragen die beleidsvrijheid beperken op te zeggen.
- Directe democratie: Invoering van bindende referenda op initiatief van burgers en directe verkiezing van burgemeesters om de invloed van het ‘partijkartel’ te doorbreken.
- Strenge immigratiebeperking: Een asielstop, intrekking van tijdelijke verblijfsvergunningen en stimulering van remigratie.
- Geen klimaatbeleid: Stoppen met de energietransitie, opzeggen van het Klimaatakkoord van Parijs en openhouden van kolen- en gascentrales.
- Steun voor boeren: Afschaffing van stikstofnormen, stopzetten van onteigening en meer vrijheid voor de agrarische sector.
- Sanering publieke omroep: Hervorming of afschaffing van de NPO om een einde te maken aan wat de partij ziet als eenzijdige informatievoorziening.
- Belastingverlaging: Verlaging van inkomstenbelasting en btw, afschaffing van erf- en schenkbelasting.
- Cultuur en onderwijs: Invoering van een ‘Wet Bescherming Nederlandse Waarden’ en verzet tegen wat de FVD aanduidt als ‘woke-ideologie’. (wat het in feite ook is)
- Veiligheid: Meer politie op straat en strengere straffen voor geweldplegers.
- Zorg: Minder bureaucratie en meer middelen direct naar de werkvloer.
- Wonen: Versoepeling van ruimtelijke regels en voorrang voor Nederlanders op de sociale woningmarkt.
- Vrijheid van meningsuiting: Bescherming van het vrije woord en verzet tegen censuur door overheid en technologiebedrijven.
In haar Kamerbijdrage werkt De Vos deze koers uit met concrete financiële voorstellen: 50 miljard euro structurele besparing, een vlaktaks van 20%, een belastingvrije voet van €30.000, verlaging van btw-tarieven, verlaging van energiebelastingen en een eigen risico van €200. Daarnaast pleit zij voor investeringen in infrastructuur, woningbouw, energieonafhankelijkheid en versterking van de maakindustrie* en agrarische sector.
*De maakindustrie: waar grondstoffen door techniek en vakmanschap veranderen in de tastbare producten van morgen.
Interrupties en repliek.
Na haar betoog volgt een interruptiedebat over zondagsopenstelling van winkels en stemgedrag rond Israël. De Vos antwoordt dat haar partij ruimte voor gemeenten voorstaat bij winkelopenstelling en dat bij internationale kwesties steeds het Nederlands belang leidend is. Onvoorwaardelijke steun aan andere landen past daar volgens haar niet bij.
Wat het oordeel ook is, het fragment laat een scherpe politieke breuklijn zien. Volgens De Vos staat Nederland op een kruispunt: voortzetting van een vijftigjarige koers of een fundamentele heroriëntatie op soevereiniteit, nationale prioriteiten en economische zelfstandigheid. In haar visie is die keuze geen historische onvermijdelijkheid, maar een politieke beslissing, en daarmee een verantwoordelijkheid die uiteindelijk bij de kiezer zelf ligt.■
