Op 4 september 2026 zat Rypke Zeilmaker voor Café Weltschmerz in de schaduw van een Toscaanse patio. Het was heter dan men hier gewend is. De telefoon viel uit. Een monarchvlinder vloog voorbij. Onder die hitte liggen Lucca, Florence en Siena. Richting Milaan wordt het geld verdiend in moderne vormgeving. Schoonheid is daar ver te zoeken. Toch komen mensen hierheen.
De uitzending stelde een vraag die absurd klinkt. Waren middeleeuwers beschaafder en hoger ontwikkeld? Zij verloren in 1347 twee derde van Siena aan de pest. Hun kerken, torens en fresco’s staan zes eeuwen later nog vol kijkers. Wat nu verrijst, moet binnen één levensduur worden terugverdiend en is na vijfentwintig jaar afgeschreven.
Lucca.
Een dag eerder lag de stadskaart van Lucca open. Torens van koopmansfamilies uit de hoge middeleeuwen. Wie welvaart had en tot een wijk behoorde, zette die in steen. De stad kreeg een voornamere aanblik. Wijken dreven elkaar op. Stadstaten ook.
Op de Guinigi-toren staan nog steeneiken. De familie plantte ze om iets aparts te zijn. Wie omhoog gaat, ziet de ommuurde stad. Wie weer afdaalt, loopt een labyrint van straten. Gevels, detail, stijl. De eiken staan er nog. De families die ze nodig hadden om zich te laten zien, zijn weg.
Heuvels, kerken, een spijker.
Florence en Siena trekken mensen van heinde en verre. De Capitool-gids van Reid Bramblett, Top 10 Toscane en Florence, somt de clichés in positieve zin: forten, barokke kerken, toplocaties. Zodra het geld er was, kwamen de beste bouwers, beeldhouwers en schilders.
Eerst wildernis en steen. Daarna heuvels, cypressen langs de wegen, huizen die het landschap aanvullen in plaats van het op te eten. In het bergstadje Vinci kreeg Leonardo een protectoraat en ruimte. De David van Michelangelo is tot in onderbroekenlol nog hoogkunst. Hollandse onderbroekenlol blijft de dikke drie bier en hup.
In Colle di Val d’Elsa bewaren ze een spijker van het Heilig Kruis. Relieken gingen over de toonbank. Fresco’s en kerken leunen op Bijbelverhalen en heiligen. De Etrusken lagen hier eerst. Rome nam over wat deugde. De steen houdt de verhalen vast.
Siena.
Op het schelpvormige Piazza del Campo zitten toeristen waar in 1347 de pest huishield. Na de pest bouwde Siena door. Geen omslag naar alleen het eigen leven. Zeshonderd jaar later is de stad een aaneenschakeling van ansichten. Van moderne werken, zei de reportage, blijft niets over.
Zoetermeer stapelt hoekig prefab. Overheden zetten prestige en kantoren. Een Vinkenveen-paleisje met een grote spietboter. In Lieve dood aan slaaf staat het Friese kloosterland: dijken, sloten uit oude zeearmen. Wat er al was, werd gecultiveerd. Hier in Toscane hetzelfde gebaar: toevoegen, niet inbreken.
Pisbakken, stalen installaties zonder titel. Marina Abramović zat stil; bezoekers mochten haar aanraken. Zij was het werk. Op het plein en in de kerk kijkt men nog naar wat de stadstaten lieten schilderen en houwen.
Niet blind rijden.
De gids ging weer dicht. De hoogtepunten waren gezien. Wat bleef, was een vraag die verder reikt dan Toscane. Waarom trekken mensen nog altijd naar steden die eeuwen geleden werden gebouwd, terwijl bijna niemand omkijkt naar wat gisteren is neergezet?
Miljoenen mensen betalen nog steeds om hier te kijken. Niemand boekt een reis naar een kantoor uit de afschrijvingstermijn.
Boven Lucca staan de eiken. Onder de eiken de muren. De koopmansfamilies verdwenen al eeuwen geleden. Hun torens staan er nog. Zij bouwden voor generaties die zij nooit zouden ontmoeten. Wij bouwen vaak voor een termijn die we zelf nog meemaken. Misschien ligt daarin het verschil tussen iets maken dat blijft en iets dat slechts tijdelijk voldoet.■
Bron: https://www.cafeweltschmerz.nl/videos/
