Op 29 september 2026 gingen jongeren in Amsterdam de straat op. Zij willen niet sterven voor een oorlog die volgens hen niet op het slagveld kan worden beƫindigd, laat staan vechten voor belangen waarin zij zichzelf niet herkennen. Drie maanden eerder had de gemeenteraad een brief ontvangen waarin portefeuillehouder Melanie van der Horst van Economische Zaken de komst van Thales naar Amsterdam Zuidoost bevestigde: een engineering hub aan de Hullenbergweg voor softwareontwikkeling voor defensie- en cybersecuritytoepassingen, en een industrie hub aan de Lemelerbergweg voor assemblage van radarsystemen op landvoertuigen.
Een wijk die niet om een fabriek vroeg.
Angelo Delsen van de SP stond op de demonstratie en noemde de keuze schadelijk. Tien jaar eerder hadden de SP en onder meer GroenLinks opgeroepen geen wapenbeurs meer in de stad te willen. Nu verwelkomt de gemeente een fabrikant. Volgens Delsen is een militaire fabriek onder internationaal recht een legitiem militair doelwit. Zuidoost is een kwetsbare wijk. Die plaats je niet binnen de stadsmuur van Amsterdam. Hij vroeg zich af hoeveel mensen uit de wijk er daadwerkelijk zullen werken. De hoogtechnologische activiteiten leveren volgens hem weinig lokale banen op. Volgens Delsen profiteert de locatie van de komst van het bedrijf, terwijl de wijk achterblijft met de risicoās. Critici op de demonstratie wezen op werkgelegenheid. Delsen antwoordde dat de wereld onveilig is, maar dat je die onveiligheid niet oplost door jezelf tot doelwit te maken. Diplomatie eerst. Wapens alleen binnen een verband dat je niet vastketent aan Amerikaanse belangen.
Mees Bouwman, woordvoerder van het protest, kreeg de vraag of Jesse Klaver wilde dat hij daar stond. Klaver had er volgens hem geen mening over. Pro hield afstand. Kati Piri had in NRC gezegd dat Pro een andere afweging had gemaakt omdat de Nieuwe Vredesbeweging een van de organisatoren was. Die beweging stelt dat er twee schuldigen zijn aan de oorlog en dat wapenleveranties aan OekraĆÆne moeten stoppen. Dat is volgens Piri het Kremlin-narratief. Bouwman en de anderen stonden er wel, omdat zij de opkomstplicht en de militarisering relevanter vonden. Zij worden uiteindelijk opgeroepen. Gesprekken met de fractie lopen, maar beloftes dat jongeren niet in dienst hoeven zijn er niet. Voor de demonstranten is de fabriek het bewijs dat een eerdere lijn is verlaten. Een stad die eerder nee zei tegen een beurs, zegt nu ja tegen een fabriek die volgens hen hun eigen wijk tot doelwit maakt.
Van vredesprotest naar ānuttige idioten van Poetinā.
Die keuze werd op straat gemaakt terwijl de media het protest anders neerzetten. De Volkskrant schreef dat de kinderen van Odessa niets hebben aan onze pacifisten. NRC kopte dat de dreiging van dienstplicht jongeren richting de vredesbeweging duwt en stelde dat de SP vooralsnog de enige partij in de Kamer is die zich aan de demonstratie verbindt. WNL liet een oud-NAVO-voorzitter aan het woord die de demonstratie onbegrijpelijk noemde en geen oproep tot vrede. Een opinie stelde dat de schrijver wel bij demonstraties tegen kernwapens was geweest, maar deze keer niet meedeed. De demonstranten zagen zichzelf geframed als nuttige idioten van Poetin. Volgens hen kregen zij geen podium voor wederhoor. Militaristen mochten volgens de demonstranten leeglopen in de kranten. Een spreker op de demonstratie zei dat niemand vandaag gelooft dat de oorlog op het slagveld gewonnen wordt door een van beide partijen. Iedere dag zonder onderhandelingen is volgens hen een dag waarop jonge mensen een zinloze dood in worden gestuurd. Europese leiders weigeren volgens de demonstranten aan tafel te gaan.
Mark Rutte had die week gezegd dat hij een groot probleem had met de oorlog in Iran. Niet omdat die illegaal is, niet omdat meisjesscholen en ziekenhuizen gebombardeerd worden, niet vanwege de gevolgen voor de Iraanse bevolking of de wereldeconomie, en niet omdat brandstof hier onbetaalbaar wordt. Volgens Rutte is het probleem dat Europa de oorlog niet aan het voeren is in plaats van de Verenigde Staten. Europa moet zijn achtertuin verzorgen. De demonstranten zagen in die woorden de reden waarom Europa tot de tanden wordt bewapend. Niet voor vrede of verdediging, maar om net als de Verenigde Staten oorlog te kunnen voeren voor grondstoffen, handelsroutes en macht. Die bewapening maakt steden als Amsterdam, met een fabriek als die van Thales, volgens hen juist kwetsbaarder. Blokpolitiek leidt tot meer wapens en meer oorlog. Ontspanning komt door diplomatie, ook met mensen waarmee je het oneens bent.
Wanneer steun verdediging is en wanneer risico.
Die herbewapening krijgt volgens de demonstranten concrete vorm in Nederlandse productie. De gesprekken over drones en raketten sloten aan bij de vraag die zij ook over Thales stelden: wanneer draagt militaire steun bij aan verdediging, en wanneer vergroot zij het risico op escalatie?
NRC schreef op 17 juni 2026 dat Nederlandse miljardensteun voor drones van doorslaggevend belang is aan het front. Volgens Kyiv schakelen OekraĆÆense dronetroepen die door Nederland zijn uitgerust een derde van alle Russische doden en gewonden uit, zoān 35.000 per maand. Een derde van de drones die OekraĆÆne richting Rusland schiet, wordt in Nederland gemaakt. Sarah Dobbe van de SP zei dat militaire steun voor verdediging gesteund wordt, maar levering van wapens voor aanvallen diep in Rusland niet. Dat vergroot volgens haar het gevaar op escalatie en de Nederlandse betrokkenheid. āWij worden er onveiliger van.ā In Hengelo maakt een bedrijf kruisraketten. Russen vonden er een. De demonstranten vroegen zich af of dat iets is om trots op te zijn. De SP wil een pad naar de-escalatie.
Camiel Breet van de SP-jongeren trok die redenering verder door. Iedereen die denkt dat wapens tot vrede leiden, is volgens hem de nuttige idioot. Kracht als onderhandelingspositie klinkt sterk, maar volgens een Greenpeace-studie is de Europese NAVO ook zonder de Verenigde Staten al superieur aan Rusland. Meer investeren leidt volgens Breet niet tot terugtrekking. Het creƫert juist een logica waarin Rusland dezelfde redenering kan volgen en commandocentra op NAVO-grondgebied als doelwit kan beschouwen. Dat gebeurt volgens hem gelukkig nog niet, maar elke stap in die richting maakt het voorstelbaarder. Westerse inlichtingendiensten waarschuwen voor een mogelijke Russische aanval op de NAVO. Volgens Breet zijn de belangen van de oorlogsindustrie daarbij gebaat. Meer angst betekent volgens hem meer investeringen in tanks en raketten.
De discussie over militarisering gaat niet alleen over wapens, maar ook over de vraag wie uiteindelijk moet vechten. In Duitsland demonstreerden duizenden jongeren tegen de mogelijke herinvoering van de dienstplicht. Volgens berichten kwamen meer dan 45.000 jongeren in honderd steden op straat. Een spreker op de demonstratie stelde dat 80 tot 90 procent van de Duitse jongeren nee zegt tegen de dienstplicht. Sahand Mozdbar van de CJB noemde het bizar dat mensen verplicht worden het leger in te gaan om belangen te dienen die tegenovergesteld zijn aan die van henzelf. Hij zou zijn land verdedigen als het hem huisvesting en onderwijs bood: iets om voor te vechten. Nu wil hij niet sterven voor mensen die macht hebben en zijn toekomstperspectief wegnemen. Sanny Bosterlaar van de RSP verbond die vraag met de dagelijkse praktijk van Israƫl en de Amerikaanse aanvallen op Iran. VN-onderzoekers noemden de aanval op een Iraanse basisschool, waarbij 157 mensen omkwamen, veelal kinderen, waarschijnlijk een Amerikaanse oorlogsmisdaad. Waarom zou het verkeerd zijn als de NAVO Rusland aanvalt? Bosterlaar stelde daar een andere vraag tegenover: wie wordt er uiteindelijk getroffen? Gewone werkende mensen worden aan beide kanten naar het front gestuurd. Volgens haar hebben zij geen reden om elkaar kapot te maken.
Een Belgische PVDA-woordvoerder sprak over vredesangst, een nieuw woord dat in Duitsland ontstond toen er even hoop was op een einde aan de oorlog. Volgens hem daalden de aandelen van wapenhandelaars met een kwart. Vrede is waarvoor zij vechten. Volgens de demonstranten is er geen enkel initiatief geweest om via diplomatie een einde te maken aan het conflict. DrieĆ«ntwintig sanctiepakketten en miljarden aan wapens per jaar hebben het front volgens hen niet doen bewegen. Vier jaar lang zijn er alleen maar meer doden gevallen. Geld blijven sturen dient volgens hen de wapenindustrie, niet de OekraĆÆense bevolking. Diezelfde oorlogslogica werkt volgens de demonstranten door in de economie. De benzineprijs stond op 2,729 euro per liter, flink hoger dan een maand eerder, mede door de oorlog in Iran. Ook de Nord Stream-pijpleidingen kwamen ter sprake. Volgens de geĆÆnterviewden wijst onderzoek naar OekraĆÆne, niet naar Rusland. De demonstranten willen dat de oorlog stopt. Niet dat Poetin wint, maar dat de geopolitieke confrontatie eindigt waarin landen volgens hen worden gebruikt om hun soevereiniteit ondergeschikt te maken aan externe machten. Diplomatie is volgens hen de manier waarop een oorlog kan eindigen wanneer totale vernietiging geen optie is. De onderhandelingstafel is de enige andere weg.
De gemeente Amsterdam heeft de komst van Thales bevestigd. De demonstranten zien daarin een keuze die de stad nog jarenlang kan achtervolgen. Terwijl de gemeente ruimte biedt aan defensieactiviteiten, vragen jongeren waarom zij zouden moeten vechten voor belangen waarin zij zichzelf niet herkennen. Zij willen niet dat een nieuwe generatie de prijs betaalt voor een oorlog waarvoor volgens hen een diplomatieke oplossing mogelijk is. Hun vraag blijft op straat hangen: wie wil er nog sterven voor een oorlog zonder einde?ā
Bronnen en verantwoording;
Hoofdbron: Left Laser: straatinterview tijdens de vredesdemonstratie in Amsterdam op 29 september 2026.
Dit artikel is gebaseerd op het straatinterview van Left Laser, waarin demonstranten hun standpunten uiteenzetten over militarisering, de komst van defensiebedrijf Thales naar Amsterdam Zuidoost, wapenproductie, de mogelijke herinvoering van de dienstplicht, de oorlog in OekraĆÆne en de oorlog in Iran. De in het artikel weergegeven meningen, uitspraken en politieke interpretaties zijn afkomstig van de geĆÆnterviewden en worden als zodanig weergegeven.
Aanvullende bronnen en publicaties;
- Gemeente Amsterdam: raadsinformatiebrief van 30 juni 2026 over de vestiging van Thales op twee locaties in Amsterdam Zuidoost.
- NRC: berichtgeving van 17 juni 2026 over Nederlandse steun voor de productie en inzet van militaire drones in OekraĆÆne.
- NRC: berichtgeving over de vredesdemonstratie, politieke standpunten en de discussie over dienstplicht.
- De Volkskrant: artikel met de kop āDe kinderen van Odessa hebben niets aan onze pacifistenā.
- WNL: uitzending met een oud-NAVO-voorzitter over de vredesdemonstratie.
- Greenpeace: studie over de militaire capaciteiten van Europese NAVO-landen in vergelijking met Rusland.
- Berichtgeving over jongerenprotesten tegen de mogelijke herinvoering van de dienstplicht in Duitsland.
- Berichtgeving over bevindingen van VN-onderzoekers inzake de aanval op een Iraanse basisschool.
- Overige publicaties die tijdens het interview worden aangehaald over de oorlog in OekraĆÆne, de oorlog in Iran, Europese herbewapening, wapenproductie en diplomatie.
Redactionele verantwoording;
De reportage geeft de uitspraken en standpunten van de geĆÆnterviewden weer. Politieke interpretaties en beschuldigingen worden toegeschreven aan de betreffende sprekers. De aanvullende publicaties zijn opgenomen als contextbronnen die in het interview aan bod komen.
