Brandende bossen, een grenscrisis en een groeiend gevoel van samenhang.
Zeventigduizend migranten stormden in korte tijd de grens over bij Ceuta terwijl Spaanse ministers volgens berichten al op 22 juli waren gewaarschuwd door de eigen inlichtingendienst. Tegelijk brandden bossen in Frankrijk, Portugal, Limburg en langs de Costa Brava, en werd in de studio direct de koppeling met klimaatverandering gelegd.
In het YouTube-report van De Nieuwe Wereld, gepresenteerd door Marlies Dekkers, Jelle van Baardewijk en Elze van Hamelen, ontvouwde zich een aaneenschakeling van gebeurtenissen die elkaar in de uitzending steeds verder raakten: van brandbeheer en sancties tot asielregels, stikstofmodellen, voedselzekerheid en oplopende spanningen rond Iran.
Marlies Dekkers verwelkomde Jelle van Baardewijk en Elze van Hamelen. Elze van Hamelen werd geïntroduceerd als onderzoeksjournalist die rapporten schrijft. Jelle van Baardewijk had die week bij WNL Goedenavond Nederland gezeten over ontlezing en bosbranden en zou de komende week terugkomen over oorlog.
De gesprekspartners stelden vast dat er in komkommertijd toch genoeg te duiden viel.
Bosbranden en bosbeheer.
Het eerste grote onderwerp betrof de bosbranden in Europa. Bossen in Frankrijk, Portugal, Limburg, bij de Costa Brava en rond Biers brandden.
Een boswachter in de WNL-uitzending legde uit dat de bossen bestaan uit dezelfde soort dennen, waardoor de vlam zich snel verspreidt. Gelaagde oerbossen of bossen met meer variëteit branden minder snel omdat verschillende soorten vocht vasthouden en vlammen tegenhouden.
Volgens de deelnemers heeft de managementlogica geleid tot monoculturen die vooral voor houtproductie en biomassa zijn aangeplant. Ernst Kuipers, die naast Jelle van Baardewijk zat, associeerde de branden direct met klimaatverandering. De deelnemers stelden daar tegenover dat de wortel van het probleem ligt in de manier waarop de bossen zijn geplant en beheerd.
Veel branden zouden bovendien zijn aangestoken. In Amerika heeft het stopzetten van gecontroleerde branden en het niet verwijderen van ondergroei geleid tot heftigere branden die alles met de grond gelijkmaken.
Maarten van Andel schreef over Baltische staten waar oerbossen worden gekapt voor biomassacentrales. Volgens de besproken cijfers wordt daar in vier jaar tijd evenveel bos gekapt als in Zuid-Europa in 75 jaar afbrandt. Aanplant wordt als duurzaam gepresenteerd, maar levert volgens de deelnemers monoculturen op.
De discussie bleef echter niet beperkt tot bosbeheer. Al snel verschoof de aandacht naar een onderwerp dat volgens de deelnemers direct invloed heeft op de bestrijding van diezelfde branden.
Sancties en Rusland.
Spanje beschikt over tien Russische Ka-32-helikopters die per vlucht tussen de 4.500 en 5.000 liter water kunnen vervoeren.
Door de Europese sancties na de Russische inval in Oekraïne zijn certificaten opgeschort en zijn reserveonderdelen en gespecialiseerd personeel niet beschikbaar. Daardoor kan de Spaanse regering de toestellen niet inzetten.
In plaats daarvan worden Canadair CL-415-blusvliegtuigen ingezet die gemiddeld dertig jaar oud zijn en minder water meenemen. Ook worden A400M-transporttoestellen gebruikt voor het verspreiden van brandvertragers.
De deelnemers stelden dat hierdoor capaciteit verloren gaat terwijl de branddruk toeneemt. Daarbij werd gewezen op de afhankelijkheid van vrijwilligers binnen de brandweer en op de beperkte investeringen in personeel en materieel van de afgelopen jaren.
Van daaruit verschoof het gesprek naar de oorlog in Oekraïne, de Europese steun aan Kiev en de bredere geopolitieke gevolgen van het conflict.
Alternatieve media en informatievoorziening.
Tijdens het gesprek kwam ook de rol van alternatieve media aan bod.
Volgens de deelnemers hebben alternatieve mediaplatforms sinds de coronaperiode een groter publiek bereikt. Zij verwezen naar verslaggevers die ter plaatse verslag doen van gebeurtenissen die volgens hen beperkt aandacht krijgen in de gevestigde media.
Een voorbeeld was een onderzoek naar vermeende fraude in het curriculum vitae van een Cambridge-hoogleraar, dat uiteindelijk ook door grotere media werd opgepakt.
De vraag die vervolgens centraal kwam te staan was hoeveel invloed beleid achter de schermen heeft op gebeurtenissen die voor burgers zichtbaar worden.
Ceuta en migratie.
Het onderwerp Ceuta begon met de constatering dat ongeveer 70.000 migranten de grens waren overgestoken.
Ceuta is een Spaanse enclave op het Afrikaanse continent en vormt een strategische toegangspoort tussen Afrika en Europa.
Volgens de deelnemers speelde een combinatie van geopolitieke belangen, Europese asielregels en de relatie tussen Spanje, Marokko, Israël en de Verenigde Staten een rol in de gebeurtenissen.
De Spaanse inlichtingendienst CNI zou op 22 juli al hebben gewaarschuwd voor een mogelijke toestroom van migranten. Volgens de besproken informatie werden deze waarschuwingen later door politieke leiders ontkend.
Een onderzoek van tientallen pagina’s zou hebben aangetoond dat de mobilisatie grotendeels verliep via Facebookgroepen en WhatsApp-netwerken.
De deelnemers stelden dat de gebeurtenissen in Ceuta laten zien hoe kwetsbaar Europese grensbewaking kan zijn wanneer juridische uitzonderingen en geopolitieke belangen samenkomen.
Die conclusie vormde de brug naar een ander dossier waarin volgens hen eveneens een grote afstand bestaat tussen beleid en werkelijkheid.
De papieren stikstofwerkelijkheid.
Het stikstofdossier kwam uitgebreid aan bod.
Volgens de deelnemers is in Nederland een complexe beleidsconstructie ontstaan rond Kritische Depositiewaarden (KDW’s) en het Aerius-model. Daarbij werd gewezen op uitspraken dat het model niet bedoeld zou zijn voor individuele vergunningverlening, terwijl het wel een centrale rol speelt binnen de regelgeving.
Volgens de gesprekspartners is hierdoor een situatie ontstaan waarin bestuurlijke en juridische processen belangrijker worden dan de zichtbare werkelijkheid in het landschap.
Ook werd gesproken over Europese natuurwetgeving, biodiversiteitsdoelen en de gevolgen daarvan voor landbouwgrond, natuurbeheer en ruimtelijke ordening.
Boerenbedrijven zijn volgens de besproken cijfers in aantal sterk afgenomen sinds 1950, terwijl de landbouwproductie juist sterk is gestegen.
Volgens de deelnemers zouden voedselproductie en energiezekerheid een hogere prioriteit moeten krijgen binnen toekomstig beleid.
MAGA, Iran en geopolitiek.
In het laatste deel van de uitzending kwam de internationale politiek aan bod.
Tucker Carlson werd aangehaald vanwege een manifest waarin hij stelde dat politieke tegenstellingen in de Verenigde Staten op belangrijke dossiers kleiner zijn dan vaak wordt voorgesteld.
Ook de oorlog in Oekraïne, de spanningen rond Iran, de rol van Israël en de positie van de NAVO werden besproken.
De deelnemers wezen op toenemende verdeeldheid binnen conservatieve bewegingen in de Verenigde Staten, waarbij vooral het Midden-Oostenbeleid een breuklijn vormt.
Daarnaast kwamen financiële markten aan bod, waaronder de Japanse yen, Amerikaanse staatsobligaties en de afhankelijkheid van mondiale handelsroutes zoals de Straat van Hormuz.
Voedsel- en energiezekerheid.
Aan het einde van de uitzending kwamen de verschillende onderwerpen samen.
Volgens de deelnemers verlaten industriële bedrijven Europa, verdwijnen boerenbedrijven en blijven energieprijzen een grote uitdaging voor het midden- en kleinbedrijf.
Daarom zouden voedsel- en energiezekerheid opnieuw centraal moeten komen te staan in het beleid.
Wat begon met brandende bossen en een grenscrisis bij Ceuta eindigde in een bredere discussie over bestuur, geopolitiek, natuurbeleid, energie en voedselvoorziening.
In het YouTube-report van De Nieuwe Wereld werden deze onderwerpen gepresenteerd als onderdelen van één groter geheel: een wereld waarin regels, modellen, grondstoffen, grenzen en geopolitieke belangen steeds sterker met elkaar verweven raken.■ Bron: De Nieuwe Wereld
Peter Dale Scott & David Talbot in conversation
David Talbot: Allen Dulles & ‘The Devil’s Chessboard’
