Iran en Rusland gooien de diplomatie overboord: Alastair Crooke over de offensieve twist die de regio en de wereldeconomie raakt.

Terwijl westerse regeringen blijven spreken over diplomatie, trekken Iran en Rusland volgens voormalig Brits diplomaat Alastair Crooke precies de tegenovergestelde conclusie

Beide landen hebben besloten dat onderhandelingen geen zin meer hebben en zijn in de offensief gegaan. In het YouTube-rapport van Glenn Diesen, gepresenteerd met Alastair Crooke, op 13 augustus 2026 (40.461 weergaven, 572.000 abonnees), schetst Crooke hoe deze wending het Midden-Oosten in schermutselingen en oplopende spanningen heeft gebracht die veel verder reiken dan de regio.

Crooke, oprichter van Conflicts Forum in Beiroet en eerder adviseur van Javier Solana, begon bij Iran. Een nieuwe verklaring van de hoogste veiligheidsraad herhaalde de eerdere principes, maar in hardere taal: Iran tolereert geen beledigingen meer. Er was een wisseling in het leiderschap van de raad en er vonden militaire veranderingen plaats. Dit was een gerichte consolidatie: Iran zoekt geen oplossing met deze president. Bijna openlijk werd gezegd dat de oorlog mogelijk tot 2029 moet aanhouden, met het Hormuz-blok tot 2029. Geen totale oorlog, maar een reactie op Trumps draai naar economische druk. Bessent stelde dat die druk voldoende is. Iran antwoordde door schepen te blijven aanvallen. Op de afgelopen maandag, een half uur voor de marktopening, werd een tanker geraakt, precies om een punt te maken over de marktmanipulatie. Iran onderhandelt niet, tenzij Trump volledig capituleert.

Maar volgens Crooke was dit nog maar het begin. De echte problemen lagen bij de misrekeningen die de bondgenoten van Washington raakten.

Hoofdstuk 1: De Amerikaanse misrekeningen.

De Verenigde Staten controleerden hun wapenvoorraden niet goed voordat de oorlog begon. Als men aannam dat die slechts vier dagen zou duren, leek dat minder relevant, maar het was een grote fout.

De tweede fout was de pretentie dat olie en andere stromen door de Rode Zee of elders geen probleem vormden. Veel meer tankers passeerden dan begrepen werd en de olieprijs werd gemanipuleerd. Bessent stelde Trump gerust dat de druk op Iran zou werken. Deze manipulatie werd een teken van Amerikaanse zwakte. Niemand werd meer misleid. De prijs rond de 87 betekende niets. Wat telde was de aanbodcurve en schaarste van echte goederen. De reële voorraden middelste destillaten voor diesel en kerosine ontbraken grotendeels.

Volgens Crooke had Washington precies bereikt wat het wilde voorkomen: de druk kwam niet op Iran terecht, maar op de eigen bondgenoten.

Hoofdstuk 2: Druk op de regio keert zich om.

Om Iran onder druk te zetten werd in Libanon het plan gepromoot om Hezbollah te ontwapenen, wat indruiste tegen het memorandum of understanding. Tegelijk werd druk gezet op de Hashd, de PMU in Irak, die recent werden aangevallen. Saudi-Arabië en Amerika vielen hen aan tijdens de Arbaeen-periode, toen de meeste sjiieten naar Karbala gingen.

Crooke had de Hashd-leiders in Karbala ontmoet. Zij zijn geen Iraanse proxy’s die aan en uit gezet kunnen worden, maar adamante Iraakse nationalisten – trotse, taaie mensen. Coördinatie met Iran bestaat, robotachtige gehoorzaamheid niet. Zij beloofden vergelding. Waarom Saudi-Arabië, terwijl Amerika de aanval initieerde, bleef een raadsel. Saudi-Arabië wees op een Aramco-raffinaderij; de Hashd ontkenden dit sterk en er was geen bewijs. Mogelijk om de vinger niet op de Houthis te leggen, want dat zou escalatie betekenen waarvoor Riyad terughoudend is. Toch kwam de oorlog in Jemen nu naar Saudi-Arabië. De vlammen laaiden bijna dagelijks hoger.

Deze stappen legden druk op de bondgenoten, niet op Iran. De spanningen stegen, de atmosfeer werd heter, met vlammen op veel plaatsen, inclusief de Westelijke Jordaanoever als mogelijke basis voor uitbarstingen.

En daarmee werd de crisis niet kleiner, maar groter.

Hoofdstuk 3: De economische realiteit.

In de westerse pers werd er nauwelijks over de economische gevolgen gesproken. Aangenomen werd dat Bessent alles beheerde. Trump wendde zich af van Hegseth, die hij op Camp David de schuld gaf van misleiding over munitie, en koos voor Bessent. Die zei dat de Iraniërs snel zonder olie zouden zitten en de blokkade de oorlog zou winnen. Dit was een vergissing. Iran had voldoende olie en tankers gepositioneerd, 80 miljoen vaten verkocht en bleef verkopen, met verkeer naar China waarvoor betaald wordt. Iran liep mogelijk licht voor op zijn budget. Economische druk komt, maar niet imminent – maanden, misschien volgend jaar. Bij een existentiële situatie kiest Iran escalatie boven capitulatie, bevestigd door de nieuw aangestelde militaire leiders.

Trump stelde dat de Straat van Hormuz onder controle en wijd open is; Bessent stelde dat die niet relevant is en alles via ondergrondse pijpen kan. In werkelijkheid bewoog er in deze dagen niets doorheen. Saudi-Arabië leed vernietiging aan beide uiteinden van de pijpleiding naar Yanbu. De Jemenieten legden een beleg op de havens. Saudische schepen werden bedreigd, keerden om of werden aangevallen; ook commercieel verkeer werd geraakt. Verzekeraars zouden oorlogspremies invoeren voor de hele Rode Zee. Saudische productie daalde met 74 procent. Riyad heeft olie op 100 dollar nodig om quitte te spelen. Door de Japan-crisis mag niemand Amerikaanse treasuries verkopen. Saudi kon dus geen olie en geen treasuries verkopen. De Verenigde Staten zouden moeten redden via een repo, zoals bij Japan. De UAE exporteerde geen olie; vloeibaar gas passeerde niet door Hormuz.

Iran weet al decennia hoe te managen ondanks sancties. Bij de keuze tussen capitulatie of escalatie kiest het escalatie.

Toch was dit volgens Crooke nog niet het grootste gevaar.

Hoofdstuk 4: Israël en de regionale vlammen.

De meest gevaarlijke plek is Israël. De verkiezingen zijn giftig, met een kloof tussen seculiere Asjkenazische Joden en het messiaanse, nationaal-religieuze deel. Polls tonen een verschuiving naar rechts, maar partijen als Otzma Yehudit van Ben-Gvir halen geen zetels. Van Ben-Gvir, Smotrich en anderen wordt gehoord dat een intifada op de Westelijke Jordaanoever of actie rond Al-Aqsa/Tempelberg/Haram al-Sharif nodig is om de verkiezingen te winnen. Zij staan de macht niet af. Netanyahu manipuleert het systeem, zet zijn mensen op plaatsen en stelt dat de Hoge Raad niet gehoorzaamd hoeft te worden.

Op de Westelijke Jordaanoever vielen kolonisten al Palestijnse dorpen aan. Het leger stond op het punt vluchtelingenkampen binnen te gaan om terug te keren naar een 1948-achtige situatie. Netanyahu verzint nieuwe partijen zodat geen andere regering dan de zijne kan worden gekozen – hij riskeert anders de gevangenis.

De Houthis vuurde raketten af op Saudisch-gelieerde troepen in het zuiden en vernietigden een opbouw voor een aanval op hun gebied. De Hashd beloofden vergelding aan de Saudische grenzen; Riyad verplaatste troepen. Iran viel Irak binnen tegen Koerdische strijdkrachten, omdat de Amerikanen nog overwogen de Koerden te gebruiken om een gebied te grijpen – parallel aan Oekraïne in Rusland. Leiders werden gedood, munitie en logistiek vernietigd. De Irakezen waarschuwden Syrië: als jullie, zoals Trump suggereerde, in Libanon de ontwapening van Hezbollah gaan beheren, bewegen wij Syrië binnen.

Netanyahu drong er bij de Verenigde Staten op aan de Iraanse infrastructuur zo te vernietigen dat de staat geen diensten meer kan leveren – door Crooke omschreven als een trage nucleaire bom, vooral midden in de zomer: geen elektriciteit, geen water, geen voorzieningen. De Westelijke Jordaanoever blijft de belangrijkste trigger. Als die explodeert, kan dat overal explosies veroorzaken. Hamas moet volgens Trumps plan naar beveiligde gebieden en ontwapend worden.

En daarmee werd de crisis niet kleiner, maar groter.

Hoofdstuk 5: Het kantelpunt met Rusland.

Even leek het conflict samen te smelten met Oekraïne-Rusland toen Oekraïners op een Iraans schip in de Kaspische Zee schoten, kort na Amerikaanse aanvallen op Iraanse bases daar. De Oekraïners trokken zich terug en boden excuses aan.

De aanval op een restaurant in Moskou was ernstiger. Tegen de achtergrond van raketten op stranden en hotels in de Zwarte Zee vond in een van de Zeven Zusters-gebouwen, bij een Italiaans restaurant, een huwelijksreceptie plaats van twee luchtmachtgeneraals. Een vrouw met een vermeend geschenk werd gestopt; op afstand werd de knop ingedrukt. Het pakket bevatte explosieven en kogellagers. Beide generaals stierven; velen raakten gewond.

Crooke zou erop wedden dat de Russen concluderen dat een westerse inlichtingendienst de operatie faciliteerde. Dit past in het patroon van betrokkenheid bij acties tegen burgers. Het kan een kantelpunt zijn. De Russen handelen niet overhaast, maar serieus. Er komt een moment waarop zij zeggen: genoeg.

Westerse diensten denken dat de aanvallen Russen angstig maken en Poetin de schuld geven. Volgens Crooke is dat 100 procent mis: het maakt hen diep boos. Rubio noemde de raketaanvallen een goede zaak die Poetin naar de tafel moet dwingen. Russische functionarissen stellen dat zij niet meer met de Amerikanen praten. De minister van Buitenlandse Zaken noemde de Alaska-gesprekken een bedrog, dichter bij de Minsk-akkoorden. Kanalen voor administratieve zaken blijven, maar vertrouwen is weg. Iran wil niet praten; Rusland weigert. Toen Rubio China verzocht uit Iran te blijven, kreeg hij te horen zich met zijn eigen zaken te bemoeien.

Volgens Crooke wordt in Europese hoofdsteden nog steeds gedacht dat de situatie beheersbaar is. Europa zit in zijn bunker en denkt de hefbomen te bedienen.

Hoofdstuk 6: Schuld, desperatie en onvoorbereidheid.

Het vraagstuk hangt aan de obligatiemarkt. Japan is een potentiële trigger: de yen blijft devalueren ondanks naar schatting 90 miljard aan steun. Rente en inflatie stijgen.

De oorlogen zijn al deels samengesmolten. De Russen zien Alaska als bedrog, net als de deals met Iran die nooit bedoeld waren om uitgevoerd te worden. Bij een existentiële oorlog is er geen capitulatie, alleen escalatie.

De elites worden nerveuzer en desperaat. Na de oorlog tegen terreur moest de NAVO een doel hebben: Rusland, om de alliantie en de Amerikaanse betrokkenheid te behouden. De EU, verdeeld over financiën, zwaaide de Oekraïne-vlag om conformiteit af te dwingen. Taal uit Brussel eist in de pas lopen; afwijking zou alles laten vallen. Rapporten over Merz die deelstaten autonomie wil ontnemen bij “verkeerde” stemmen tonen de desperatie. De EU is geen geoeconomisch project meer, maar een geopolitiek project dat bij vrede kan fragmenteren. Niemand besteedt aandacht aan Europa. Rusland en Iran willen niet praten. Het nettoresultaat: geen vrienden, geen invloed. Romano Prodi noemde de EU twintig jaar geleden een reus van klei die bij bewegen kan struikelen.

Conclusie.

Volgens Crooke hebben Iran en Rusland dezelfde conclusie getrokken: diplomatie werkt niet meer. Als hij gelijk heeft, staan niet alleen het Midden-Oosten en Oekraïne op een keerpunt, maar ook de wereldeconomie. De crisis die jarenlang als een ver buitenlandverhaal werd gezien, blijkt dan ineens geen nieuws uit Teheran, Moskou of Jeruzalem meer te zijn, maar een probleem aan de eigen pomp, in de eigen supermarkt en uiteindelijk in de eigen portemonnee. ■ bron: Glenn Diesen