In Dortmund staan jonge mensen met een legerbrief in de hand en een versnipperaar ernaast. Geen reclame. Geen schoolpost. Een envelop van de krijgsmacht. Wie in 2008 of later is geboren, krijgt hem. Meld je voor de medische keuring. Of je wilt of niet. De regering noemt het vrijwillig. Op straat klinkt iets anders. Het papier verdwijnt in de machine. De deur gaat dicht. En over het internet zingt al geruime tijd een oude weigering mee, alsof ze nooit is weggeweest: nee, mijn zonen geef ik niet.
Eerst de envelop, dan het strafbare feit.
Dienstplicht begint in Duitsland niet met een geweer. Ze begint met post. Jongens vanaf geboortejaar 2008 worden opgeroepen om zich te laten testen. Medisch. Door het leger. Hoe geĆÆnteresseerd ze ook zijn, ze moeten komen. Wie wegblijft, krijgt meer brieven. Daarna een boete. En ergens in die keten wordt wegblijven een strafbaar feit. Je wordt crimineel omdat je je lichaam niet laat keuren.
Een van de jongeren zegt het droog. Als vrouw hoeft ze waarschijnlijk niet te verschijnen. Het geldt nu alleen voor mannen. Dat kan veranderen. Word je opgepakt als je wegblijft? Hopelijk niet. Als ze voor de deur staan, gaat die zo snel mogelijk dicht.
Daar zit de eerste paradox. Officieel is het vrijwillig. In veel gevallen wordt er toch druk gezet om naar die keuring te gaan. De brief is geen verzoek. Het is de eerste schakel van een ketting. Elke volgende schakel maakt weigeren duurder.
Zij willen niet sterven voor andermans belangen.
De jongeren in Dortmund formuleren hun weigering zonder omwegen. Ze willen niet sterven in een oorlog voor een regering die hun belangen niet behartigt. Die regering, zeggen ze, zorgt voor het kapitaal en voor imperialisme. Het verhaal dat Rusland hen wil aanvallen, geloven ze niet. Met de NAVO zijn ze veel sterker. Het is een slechte leugen, bedoeld om hen bang te maken terwijl men zich voorbereidt op oorlog.
Als Duitsers kennen ze die leugen uit de geschiedenis. Die heeft eerder tot wereldoorlogen geleid. Historisch klonk het steeds: Rusland wil Europa binnenvallen. Die redenering werd gebruikt door de naziās om de Sovjet-Unie aan te vallen en hun volk te vermoorden.
Vroeger was militaire bemoeienis voor de Duitse regering bijna taboe. Wat is er veranderd? Economisch verval. Sinds de sancties tegen Rusland zijn de energiekosten hoog. Goedkoop Russisch gas was een sleutel van de Duitse welvaart. De drie pijlers waren dat gas, open wereldhandel volgens regels en industriĆ«le voorsprong in machines, auto’s en engineering. Rusland leverde ongeveer de helft van de Duitse gasvraag. Europa leunt op fossiele brandstoffen voor de industrie en produceert die zelf niet. Hogere kosten raken vooral de chemie. Die kan niet zomaar van gas en olie af. Ze heeft die brandstoffen niet alleen voor energie, maar ook voor de koolstofmoleculen. De concurrentiekracht brokkelt af. Duitsland moet nieuwe grondstoffen veiligstellen. Dat zal men militair proberen, zoals in het verleden.
Plots is veel militair uitgeven weer in orde. Tegelijk verdwijnt geld bij scholen en bij wat het leven de moeite waard maakt. Scholen vallen uit elkaar. Ziekenhuizen vallen uit elkaar. Het sociale land heeft dat geld harder nodig dan het leger.
Is er een economische noodzaak tot oorlog? Ja. Het systeem moet stoppen, want het leidt tot oorlog. Hoe heet dat systeem? Kapitalisme.
In oorlogen staan jongeren tegenover jongeren die allebei niet willen. De rijken sturen hen weg omdat zij zelf niet gaan. Daarom weigert men te vechten tegen iemand die ook niet wil vechten, voor belangen die niet de hunne zijn. Ik wil voor niemand vechten, klinkt het. Ik wil niet sterven. Ik wil geen mensen doden. Dit land doet niets voor ons. Jongeren worden in de politiek niet gerespecteerd. Waarom vechten voor dit land? Waarom voor welk land dan ook? De mensen die ik zou moeten doden, staan waarschijnlijk dichter bij mij dan de mensen die zeggen dat ik hen moet doden.
Men zou vechten voor de arbeidersklasse. Niet tegen de arbeidersklasse van een ander land. Internationale revolutie? Ja. En dan: prettige dag, ik moet werken.
Zelfs de grap wordt verboden.
Tussen de keuring en de oorlogstaal zit een detail dat kleiner lijkt dan het is. Bij de medische controle test men ook de testikels. Daarop volgt de grofste zin van de middag: de Duitse president kan komen en mijn ballen likken, omdat wat hij doet niet klopt.
Het woord ging de jeugdwoordverkiezing in. Jongeren sturen woorden in. Iedereen mag stemmen. Het steeg hoog. De organisatie verbood het. Omdat ze sympathiek staan tegenover Merz, zeggen de jongeren. Je mag de president niet eens zeggen dat hij je ballen moet likken. En het was maar een wedstrijdje van de jeugd.
Dat is geen zijpad. Het is dezelfde deur. Eerst mag je lichaam niet weigeren. Dan mag je mond het ook niet meer. Left Laser filmt wat officieel vrijwillig heet en op de grond als dwang voelt. De mainstreammedia, klinkt het, zwijgen.
Gefeliciteerd, u bent geselecteerd.
Terwijl in Dortmund papier door de shredder gaat, klinkt in Nederland een andere stem, even nuchter, even ongemakkelijk. Het kabinet werkt aan een selectieve opkomstplicht. Jongeren tussen 18 en 27 kunnen worden opgeroepen. Als het verplicht is, kunnen ze bij me aankloppen.
De selectieve opkomstplicht is geactiveerd. Gefeliciteerd. U bent geselecteerd. Verplicht deelnemen aan de selectie en de medische keuring. Hoe oud ben je? Twintig. Drieƫntwintig. Twintig. Gefeliciteerd jongens. Jullie mogen het leger in. Nou nice. Dan kan ik me uitschrijven. Wat fijn. Liever niet. Als het echt moet, nou prima. Excited word ik er niet van. Lijkt me niet leuk. Zie ik niet zitten.
Een vader zat vroeger in dienst, dus men is er niet per se tegen. Misschien. Je weet maar nooit. Nu is het nog vrijwillig. Daarna komen de fases, afhankelijk van hoe veilig de wereld is. Fase 1: alles vrijwillig. Fase 2: verplicht een enquĆŖte of een medische keuring. Fase 3: als het slechter gaat, verplicht in dienst.
Het voelt als steeds vriendelijker dwingen. Ze zeggen dat je keuze hebt. Als dat uiteindelijk niet zo is, kunnen ze net zo goed meteen duwen. Als het nodig is, dan moet het. Dan kun je mensen voorbereiden. Anderen vinden dat ze dat niet zomaar kunnen. Laat je het vrijwillig, schrijven er weinig in. Mensen zullen schuilen. Dat krijg je sowieso als iedereen in Ć©Ć©n klap verplicht wordt.
Fysiek ben ik niet beter dan een slak. Wat moet, dat moet. Als het echt verplicht wordt, kunnen ze aankloppen. Is het verplicht, dan is het verplicht. Is het dat niet, dan ben ik er niet.
Gaan leeftijdsgenoten daarmee de oorlog winnen? Ik denk het niet. Wij hadden sterkere kracht dan Gen Z. Gen Z heeft een paar trucjes.
Aan tafel zit ook iemand van bijna achtendertig. Zou hij ja zeggen? Ja. Zijn vader zei meermaals dat er nog maar militaire dienst was. Daar word je flink van. Zelf werd hij een beetje flink in de Dakar Rally, waar hij twee keer naartoe werd gesleurd. Als je het land moet verdedigen, moet je moed tonen.
Een ander is voor als het echt nodig is. Het is te makkelijk om ja te zeggen. OekraĆÆne is dichtbij. Polen zit bijna in de hoogste staat van paraatheid. Alleen: hij wordt zelf niet meer opgeroepen. Zegt hij nu dat het een goed idee is, kan iemand thuis antwoorden: ga zelf lekker. Dat is lastig.
Het Hart van Nederland-opiniepanel, representatief, laat de onderstroom zien. Zevenendertig procent ziet het kabinetsplan als opmaat naar oorlog. Bereid om als militair te vechten voor Nederland? Zestien procent ja. Vierenveertig procent nee, maar wel taken voor Defensie zonder te vechten.
De Nederlandse microfoon praat zachter dan Dortmund. De kern is dezelfde. Eerst de enquĆŖte. Dan de keuring. Dan de dienst. De deur staat nog op een kier.
Het lied dat de kinderen meeneemt.
Over dat alles hangt het lied dat al geruime tijd rondzingt. Reinhard Mey und Freunde. Nein, meine Sƶhne geb ich nicht. Een vader schrijft op tijd. Hij zegt vandaag al definitief af. Jullie hoeven geen lange lijsten uit te spreiden om te zien dat ik ook twee zonen heb. Ik heb hen lief, meer dan mijn leven, als mijn ooglicht. Zij zullen geen wapens dragen. Nee, mijn zonen geef ik niet.
Hij heeft hun achting voor het leven bijgebracht, voor elke schepping als hoogste waarde. Erbarmen. Jullie zullen hen niet met haat bederven. Geen doel, geen eer, geen plicht is het waard om daarvoor te doden en te sterven. Niet voor jullie zijn zij onder pijn ter wereld gebracht. Niet als kanonnenvlees. Niet voor jullie de koorts, de wanhoop, het kleine gezicht dat gekoeld moest worden. Nee.
Zij zullen niet in rijen marcheren. Niet volhouden tot het laatst. Niet op een veld bevriezen terwijl anderen op zachte kussens zitten. Kinderen beschermen is de verdomde vaderplicht. Mijn zonen neem ik mee.
Hij vlucht met hen voordat men hen tot knechten maakt. Naar de vreemde. In armoede. Als dieven in de nacht. Hun korte leven geven zij niet voor jullie oorlog. Hij zegt het recht in het gezicht. Nee, mijn zonen geef ik niet.
Het lied is ouder dan de envelop uit 2008. Het is nieuwer dan de Nederlandse fases. In Dortmund versnippert men de brief. In Nederland klinkt: gefeliciteerd, u bent geselecteerd. Daartussen weigert een vader zijn kinderen af te staan aan doel, eer of plicht.
Wat de keuring nooit zal meten.
De medische keuring meet of een lichaam dienst kan doen. Ze meet niet of iemand de leugen van het dreigende Rusland herkent uit de geschiedenis. Ze meet niet of iemand vindt dat scholen en ziekenhuizen het geld harder nodig hebben. Ze meet niet of iemand weigert de arbeidersklasse van een ander land te doden. Ze meet niet of een jeugdwoord mag zeggen dat de president de ballen mag likken. Ze meet niet of fase 2 al voelt als vriendelijk dwingen. Ze meet niet die zestien procent die wil vechten en die vierenveertig procent die alleen taken zonder gevecht wil. Ze meet niet de belofte van een vader dat hij zijn zonen meeneemt de nacht in, arm als het moet, liever dief dan soldaat.
De staat begint met een brief en een keuring. De weigering begint met een deur die dichtgaat en een lied dat ouder is dan de envelop. Wat daarna komt, staat nog niet op het papier. Het staat al in de mond van wie de brief verscheurt, in de Nederlandse zin als het moet kunnen ze aankloppen, en in het refrein dat blijft hangen tot de machine stopt: Nee, mijn zonen geef ik niet.ā
Bronnen bij dit artikel
Left Laser: MEDIA BLACKOUT: 45.000 Duitse jongeren in OPSTAND tegen DIENSTPLICHT
Reportage uit Dortmund over de legerbrief, medische keuring, dienstplicht, militarisering en protesterende Duitse jongeren.
Nieuws van de Dag: Selectieve opkomstplicht Nederland.
Reportage over de Nederlandse plannen rond de selectieve opkomstplicht, reacties van jongeren en resultaten van een Hart van Nederland-opiniepanel.
Reinhard Mey und Freunde: Nein, meine Sƶhne geb ich nicht.
Het lied dat als rode draad door dit artikel loopt en symbool staat voor de weigering om kinderen aan oorlog af te staan.
