Van een luchtig gesprek over een scheerwondje en een kunstwerk in de Tweede Kamer tot stevige kritiek op Defensie en hardnekkige geruchten rond Geert Wilders. In een uitgebreide YouTube-reportage van Left Laser, gepresenteerd door Bob Scholte, laat PVV-Kamerlid Dion Graus zich uitgebreid uit over politieke dossiers, zijn positie binnen de PVV en de manier waarop volgens hem de Tweede Kamer jarenlang onvolledig is geĆÆnformeerd.
Een ontspannen begin in de wandelgangen.
Op de allerlaatste dinsdag voor het zomerreces begint het gesprek in de Tweede Kamer luchtig. Er wordt gesproken over een scheerwondje en alcoholgebruik wordt lachend ontkend. Vergelijkingen met roken en andere gewoontes passeren de revue, waarbij gekscherend wordt opgemerkt dat de gang vol staat met āboomersā. De toon is amicaal voordat het gesprek dieper gaat.
Het portret van Martin Bosma.
Al snel komt de aandacht bij de onthulling van het officiƫle portret van Martin Bosma. Volgens het PVV-Kamerlid liep hij jaren met Bosma door de gangen en had hij ooit gezegd dat zijn portret daar ooit zou hangen. Het ging sneller dan gedacht.
Bosma koos zelf kunstenaar Daan van Dooren. Het werk moest aansluiten bij de traditie van de galerij, maar ook een eigen moderne signatuur krijgen. Het resultaat is een postmodernistisch portret dat tussen de klassieke werken past.
In zijn lezing toont Graus een voorbeeld van het portret van Philip Glas. Op A4-formaat lijkt het bescheiden, maar in het echt meet het bijna twee meter. Hij noemt het verpletterend en prijst het lijntjesspel, dat hij vergelijkt met vijftig tinten grijs.
Op de vraag naar zijn oordeel over het Bosma-portret antwoordt hij dat hij de mimiek en houding herkent, maar het liever in kleur had gezien omdat het wat afsteekt bij de kleurrijkere portretten om hem heen.
Hawija: een dossier vol ontkenningen.
Het gesprek krijgt gewicht als het overgaat naar het Hawija-dossier. Volgens Graus was het debat van de vorige week schrikbarend slecht. Hij confronteerde minister YeÅilgƶz met feiten die aantoonden dat de Kamer niet de juiste informatie had gekregen.
Volgens Graus kent het dossier een lange geschiedenis van ontkenningen en onvolledige informatievoorziening. Eerst was onduidelijk of er burgerslachtoffers vielen en wat de Nederlandse rol precies was. Videobeelden van de aanval werden jarenlang als verwijderd beschouwd, terwijl ze later toch bleken te bestaan.
In 2015 voerden twee Nederlandse F-16ās een aanval uit op een fabriek waar zelfmoordvoertuigen werden gemaakt. De aanval gold als gerechtvaardigd, maar er lag meer springstof dan verwacht. De explosie was veel groter en trof omliggende woonwijken, met volgens Graus 70 tot 80 burgerslachtoffers tot gevolg.
Eerst werd Nederlandse betrokkenheid ontkend. Later, toen de burgerslachtoffers duidelijk werden, werd het incident afgezwakt. Pas in 2017 kwam onder minister Hennis naar buiten dat Nederland wel degelijk betrokken was.
Naar zijn overtuiging is de Kamer meerdere malen onjuist geĆÆnformeerd. Het duurde vier jaar voordat het kabinet erkende dat burgerslachtoffers vielen. Toen de Kamer om individuele compensatie vroeg, antwoordde het kabinet dat het onmogelijk was om na te gaan wie waar werkte en welke inkomens verloren gingen.
Onderzoeksjournalisten vonden later concrete documenten, waaronder overlijdensaktes van kinderen met rechterlijke stempels die aantoonden dat zij die nacht omkwamen door de explosie. Lijsten met namen bleken via de media alsnog boven water te komen, terwijl het ministerie volhield dat die gegevens na al die jaren niet meer te achterhalen waren.
Kritiek op Defensie en informatievoorziening.
Graus motiveert de motie van wantrouwen met het ontbreken van informatie bij de Kamer. Hij diende tevens een motie in voor een onafhankelijk instituut dat rapporten en informatie van Defensie moet controleren. Die motie haalde het niet.
Met de grote bedragen die nu naar Defensie gaan, vreest hij een nog grotere chaos. Hij spreekt van “nul vertrouwen” dat de Kamer altijd volledig op de hoogte zal blijven.
Het Afghanistan-dossier van vijf jaar geleden toonde volgens hem al dat archieven niet op orde waren. Een filmpje waar een commissie vier jaar naar zocht, dook twee maanden na afronding van het onderzoek alsnog op.
Persoonlijke symboliek en herinneringen.
Tussendoor toont Graus een opvallende ring: een doodshoofd met kroon, die hij altijd draagt naar Prinsjesdag. Van kinds af aan heeft hij een fascinatie voor doodshoofden, piraten en de dood.
Als kind was hij doodsbang voor de dood en het verlies van dierbaren, vooral zijn vader. Later verdween die angst. Hij ziet de dood nu als een vorm van verlossing. Ook zijn angst voor de tandarts is verdwenen.
Daarnaast opent hij een kruisvormig boekje met haartjes en resten van zijn overleden lievelingshond, waarmee het gesprek kort een persoonlijke en emotionele wending krijgt.
Geruchten rond Geert Wilders.
Een gevoelig deel van het gesprek draait om hardnekkige geruchten. Graus hoort verhalen dat hij zou weten dat Wilders seksfeestjes zou bezoeken. Hij ontkent dat resoluut.
“Daar weet ik niks van.”
Volgens Graus is Wilders geen type voor zulke dingen. Hij lacht om de suggestie en noemt hem “geen swinger”. Hij kan zich niets voorstellen bij de verhalen en omschrijft Wilders zelfs als “saai op een goede manier”.
Over zichzelf zegt Graus dat hij privƩ een stille man is die geniet van boeken, muziek, films en series. Vrouwenfantasieƫn over politici zouden volgens hem zwaar tegenvallen in de praktijk. Veel verhalen zijn volgens hem door de media uitvergroot.
De positie van Graus binnen de PVV.
Graus gaat ook in op de interne dynamiek binnen de PVV. Na het vertrek van GDM was hij teleurgesteld over de plotselinge wending, die hij ziet als een dolksteek uit eigenbelang. Hij spreekt afkeurend over wat hij omschrijft als kruideniersmentaliteit.
Volgens het PVV-Kamerlid werkt hij inmiddels twintig jaar samen met Geert Wilders en is hij een van diens “ridders”. Hij beschouwt zichzelf niet als een volgzame fractiegenoot, maar als een straatvechter die ook binnen de fractie tegengas durft te geven. Juist dat zou volgens hem door Wilders worden gewaardeerd, mede omdat Wilders zelf binnen de VVD bekendstond als iemand die tegen de stroom in durfde te gaan.
Graus noemt zichzelf daarnaast een “paradijsvogel” die in de loop der jaren vrijwel alle belangrijke portefeuilles heeft beheerd, waaronder economie, infrastructuur en dierenwelzijn. Daardoor kent hij naar eigen zeggen de geschiedenis en standpunten van de PVV door en door.
Ook gaat hij in op eerdere beschuldigingen aan zijn adres. Hij vertelt dat hij te maken kreeg met een multi-amoureuze dame, maar zelf nergens bij betrokken was. Volgens hem schoof de pers de organisatie van die gebeurtenissen ten onrechte in zijn schoenen. Er waren geen persoonlijke beveiligers, maar uitsluitend politie-toezicht. Op zijn eigen verzoek volgde een onderzoek door de Rijksrecherche, waarbij volgens Graus geen enkel belastend bewijs tegen hem werd gevonden.
Een gesprek dat meer laat zien dan politieke standpunten.
De reportage laat zien hoe Dion Graus moeiteloos schakelt tussen persoonlijke herinneringen, politieke dossiers en de dynamiek binnen zijn eigen partij. Van de onthulling van het portret van Martin Bosma tot het slepende Hawija-dossier en de geruchten rond Geert Wilders ontstaat een gesprek dat niet alleen inzicht geeft in actuele politieke kwesties, maar ook in de manier waarop Graus zichzelf ziet als Kamerlid, partijgenoot en publiek figuur.
Daarmee biedt de reportage van Left Laser niet alleen een inkijk in de actuele politieke discussies, maar ook in de persoon achter de politicus. Juist die combinatie van persoonlijke verhalen, politieke dossiers en interne partijverhoudingen maakt het gesprek tot een opvallend document aan de vooravond van het zomerreces.ā
