Waarom gebruikten regeringsleiders over de hele wereld tijdens en na de coronacrisis plotseling dezelfde slogans? Waarom verschenen begrippen als The Great Reset, Build Back Better en Agenda 2030 tegelijkertijd in toespraken, beleidsdocumenten en internationale conferenties? En welke rol spelen organisaties als het World Economic Forum (WEF), de Verenigde Naties en grote internationale ngo’s daarbij?
In een uitgebreide uitzending van Blckbx.tv gaat voormalig eigenaar en presentator Flavio Pasquino samen met zijn gast op zoek naar de achtergronden van deze ontwikkelingen. De uitzending behandelt thema’s die sinds de coronaperiode regelmatig onderwerp van debat zijn geworden: de invloed van internationale organisaties, de verhouding tussen nationale democratieĆ«n en mondiale besluitvorming en de vraag hoe technologische ontwikkelingen de samenleving veranderen.
Voorstanders zien in deze internationale samenwerking een noodzakelijke reactie op grensoverschrijdende uitdagingen zoals pandemieƫn, klimaatverandering en economische instabiliteit. Critici vrezen juist dat steeds meer besluitvorming verschuift naar netwerken waar burgers weinig directe invloed op hebben. Tegen die achtergrond onderzoekt de uitzending hoe begrippen als The Great Reset en Build Back Better wereldwijd ingang vonden.
De opkomst van The Great Reset.
Een centraal onderwerp is The Great Reset, een initiatief dat in 2020 door het World Economic Forum werd gelanceerd. Volgens WEF-oprichter Klaus Schwab liet de coronacrisis zien dat bestaande economische en maatschappelijke systemen onvoldoende waren toegerust voor de uitdagingen van de 21e eeuw.
Tijdens de lancering verklaarde Schwab dat de pandemie een unieke gelegenheid bood om maatschappelijke structuren opnieuw vorm te geven. Daarbij werd gesproken over een nieuwe sociale overeenkomst, meer aandacht voor duurzaamheid en een grotere rol voor samenwerking tussen overheden, bedrijven en maatschappelijke organisaties.
In de uitzending wordt erop gewezen dat de term vrijwel direct wereldwijd opdook. Regeringsleiders, internationale organisaties en grote bedrijven begonnen vergelijkbare taal te gebruiken wanneer zij spraken over herstel na de pandemie. Volgens de deelnemers aan het gesprek roept dat vragen op over de mate waarin beleidsagenda’s internationaal op elkaar zijn afgestemd.
Tegelijkertijd erkennen zij dat veel van de doelstellingen die onder The Great Reset worden genoemd breed worden ondersteund. Begrippen als duurzaamheid, economische veerkracht en sociale inclusie spreken veel mensen aan. Het debat draait daarom niet alleen om de inhoud van de plannen, maar ook om de vraag wie deze plannen ontwikkelt en hoeveel democratische controle daarop bestaat.
Klaus Schwab en zijn visie op de toekomst.
Een belangrijk deel van de discussie draait om Klaus Schwab zelf. De Duitse econoom richtte in 1971 het World Economic Forum op, dat uitgroeide tot een van de invloedrijkste ontmoetingsplaatsen voor politieke leiders, multinationals, financiƫle instellingen en internationale organisaties.
Volgens de gasten van Blckbx is Schwab meer dan alleen een organisator van conferenties. Zij beschouwen hem als een belangrijke ideologische stem achter het idee dat de wereld fundamenteel moet veranderen. Daarbij verwijzen zij naar zijn boek COVID-19: The Great Reset, dat in 2020 verscheen en waarin wordt beschreven hoe de pandemie volgens de auteurs ingrijpende gevolgen zal hebben voor economie, politiek, technologie en samenleving.
Voorstanders zien Schwab als een denker die probeert mondiale problemen in samenhang te benaderen. Critici vrezen dat zijn visie leidt tot een grotere concentratie van macht bij internationale organisaties, technocraten en grote bedrijven.
In de uitzending wordt benadrukt dat de discussie uiteindelijk niet alleen over Schwab gaat, maar over een bredere vraag: wie bepaalt de richting waarin moderne samenlevingen zich ontwikkelen? Zijn dat nationale parlementen en kiezers, of spelen internationale netwerken daarin een steeds grotere rol?
Het Lockstep-scenario van de Rockefeller Foundation.
Een ander belangrijk onderwerp is het rapport Scenarios for the Future of Technology and International Development, dat in 2010 werd gepubliceerd door de Rockefeller Foundation.
In dat document worden vier verschillende toekomstscenario’s* beschreven. Een van die scenario’s draagt de naam Lock Step*. Het rapport presenteert geen voorspellingen, maar denkmodellen die mogelijke ontwikkelingen verkennen.
Toch kreeg juist dit scenario tijdens de coronacrisis veel aandacht. In Lock Step wordt een wereld beschreven die wordt getroffen door een ernstige pandemie. Overheden reageren met reisbeperkingen, uitgebreide controlesystemen en vergaande maatregelen om de verspreiding van het virus tegen te gaan. Burgers accepteren een deel van deze beperkingen in ruil voor veiligheid en stabiliteit.
Volgens de deelnemers aan de uitzending vertonen verschillende onderdelen van het scenario overeenkomsten met ontwikkelingen die zich tijdens de coronaperiode hebben voorgedaan. Daarom wordt het document door critici regelmatig aangehaald als voorbeeld van een visie op crisisbeheer waarin centrale sturing een grote rol speelt.
Tegenstanders van die interpretatie wijzen erop dat het rapport slechts Ć©Ć©n van meerdere scenario’s beschrijft en nooit bedoeld was als beleidsplan. Toch blijft het document een belangrijk referentiepunt binnen discussies over vrijheid, veiligheid en overheidsmacht.
Volgens de gasten van Blckbx ligt juist daar de kern van het debat. Hoe ver mogen overheden gaan wanneer zij zich beroepen op een noodsituatie? En welke tijdelijke maatregelen blijven uiteindelijk permanent bestaan?
*Lock Step: Een wereld met strakke overheidscontrole van bovenaf en autoritair leiderschap. Dit scenario kenmerkt zich door beperkte individuele vrijheden en een sterke focus op discipline, ingezet om grote crises (zoals pandemieƫn of rampen) te beheersen. Innovatie wordt hierbij sterk gestuurd door de overheid.
Clever Together: Een wereld waarin een hoge mate van wereldwijde samenwerking ontstaat. Overheden, bedrijven en internationale organisaties werken succesvol samen aan mondiale problemen zoals klimaatverandering. Technologie ontwikkelt zich snel en is breed toegankelijk, met de focus op grootschalige, duurzame oplossingen.
Hack Attack: Een economisch onstabiele en schokgevoelige wereld waarin centrale overheden juist verzwakken. Illegale netwerken, criminelen en hackers krijgen vrij spel in de chaos. Innovatie is in dit scenario vaak destructief, en technologie wordt vooral ingezet voor cybersecurity en zelfbescherming.
Smart Scramble: Een economisch depressieve wereld waarin individuen en lokale gemeenschappen noodgedwongen zelf improviseren. Omdat centrale coƶrdinatie en geld ontbreken, blijft grootschalige innovatie uit. Technologie is hier erg lokaal, praktisch en ‘low-tech’, puur gericht op dagelijkse overleving.
UITGELICHT: De speech die van YouTube verdween.
Op 3 juni 2021 hield Thierry Baudet tijdens een coronadebat in de Tweede Kamer een toespraak die veel aandacht trok. Met het rapport Scenarios for the Future of Technology and International Development van de Rockefeller Foundation in de hand wees de FVD-leider op opvallende overeenkomsten tussen het fictieve Lock Step-scenario uit 2010 en de maatregelen die tijdens de coronapandemie wereldwijd werden genomen. (Uitgelicht gaat verder na de speech die van YouTube verdween)
Baudet citeerde passages over grenssluitingen, verplichte gezondheidsmaatregelen, uitgebreide controlesystemen en een groeiende rol van de overheid tijdens een pandemie. Volgens hem was het opvallend dat dergelijke ontwikkelingen tien jaar eerder al waren beschreven. Hij trok daarbij een directe parallel met lockdowns, mondkapjesplichten, reisbeperkingen en de discussie over digitale gezondheidspassen.
De toenmalige fractievoorzitter noemde de coronaperiode een vorm van “gehoorzaamheidstraining” en waarschuwde voor een samenleving waarin veiligheid steeds vaker wordt gebruikt als argument voor uitbreiding van toezicht en controle. Daarbij verwees hij ook naar Klaus Schwab en het World Economic Forum.
De toespraak leidde tot felle reacties. Voorstanders zagen in Baudets optreden een noodzakelijke waarschuwing tegen groeiende staatsmacht. Critici verweten hem het verspreiden van complottheorieƫn en het trekken van ongefundeerde conclusies uit een scenario-rapport dat nooit bedoeld was als voorspelling of beleidsplan.
Kort na publicatie werd de videoregistratie van de speech verwijderd van YouTube wegens schending van de communityrichtlijnen. Daardoor kreeg de toespraak een tweede leven op alternatieve videoplatforms zoals BitChute en Rumble. Voor aanhangers vormde de verwijdering een bewijs dat kritische geluiden werden gecensureerd; volgens tegenstanders bevestigde zij juist dat sociale mediaplatforms actief optraden tegen desinformatie.
Vijf jaar later blijft de speech een van de meest besproken parlementaire interventies uit de coronaperiode. Niet omdat zij bewees dat Lock Step werkelijkheid werd, maar omdat zij de discussie over vrijheid, veiligheid, censuur en de invloed van internationale organisaties in Ć©Ć©n debat samenbracht.
ACHTERGROND: Het Streisand-effect.
De verwijdering van Baudets toespraak leidde niet tot het verdwijnen van de discussie, maar juist tot een grotere verspreiding ervan. Dat verschijnsel staat in de communicatiewetenschap bekend als het Streisand-effect.
De term verwijst naar een gebeurtenis uit 2003 waarbij de Amerikaanse zangeres Barbra Streisand probeerde een luchtfoto van haar woning van internet te laten verwijderen. De juridische actie kreeg zoveel media-aandacht dat de foto uiteindelijk veel vaker werd bekeken dan daarvoor het geval was.
Sindsdien wordt de term gebruikt voor situaties waarin pogingen om informatie te onderdrukken juist leiden tot extra belangstelling. Wanneer een bericht, video of document wordt verwijderd, gaan mensen zich vaak afvragen waarom dat gebeurt. Daardoor ontstaat de indruk dat de informatie belangrijk, gevoelig of bedreigend zou zijn.
Volgens communicatiewetenschappers speelt hierbij een psychologisch mechanisme mee. Mensen reageren vaak afwijzend wanneer zij het gevoel krijgen dat informatie voor hen wordt afgeschermd. De natuurlijke reactie is dan om juist actief op zoek te gaan naar die informatie.
Ook rond de verwijdering van Baudets Lock Step-toespraak was dit effect zichtbaar. Waar de video aanvankelijk vooral werd bekeken door politiek geĆÆnteresseerden, zorgde de verwijdering ervoor dat de beelden zich verder verspreidden via alternatieve videoplatforms, sociale media en nieuwssites. Voor veel aanhangers gold de censuur niet als weerlegging van de inhoud, maar juist als bevestiging dat de toespraak een gevoelige snaar had geraakt.
Of de verwijdering terecht was of niet, de gebeurtenis laat zien dat pogingen om informatie te beperken soms het tegenovergestelde effect kunnen hebben. In plaats van een discussie te beƫindigen, kunnen zij die juist versterken en een groter publiek geven.
De wereldwijde opmars van Build Back Better.
Naast The Great Reset krijgt ook de slogan Build Back Better veel aandacht.
Tijdens en na de coronacrisis gebruikten tal van regeringsleiders deze leus. De slogan verscheen in toespraken van onder meer Joe Biden, Boris Johnson, Justin Trudeau en verschillende Europese regeringsleiders.
In de uitzending wordt gesteld dat de opvallende verspreiding van dezelfde terminologie vragen oproept. Volgens de gasten lijkt het alsof beleidsmakers wereldwijd steeds vaker gebruikmaken van een gemeenschappelijk vocabulaire rond duurzaamheid, klimaatbeleid, digitalisering en economische hervormingen.
Voorstanders zien daarin vooral bewijs van internationale samenwerking. Wanneer landen met vergelijkbare problemen worden geconfronteerd, ligt het volgens hen voor de hand dat zij vergelijkbare oplossingen formuleren.
Critici wijzen echter op het risico dat politieke keuzes hierdoor worden gepresenteerd als onvermijdelijke technische oplossingen. Volgens hen kan daardoor het democratische debat naar de achtergrond verdwijnen.
De uitzending laat zien dat Build Back Better voor verschillende groepen een verschillende betekenis heeft gekregen. Voor de Ć©Ć©n staat het voor modernisering en vooruitgang. Voor de ander symboliseert het een bredere maatschappelijke herstructurering die onvoldoende publiek wordt besproken.
Agenda 2030 en de Sustainable Development Goals.
Ook de Agenda 2030 van de Verenigde Naties komt uitgebreid aan bod. Deze agenda bestaat uit zeventien Sustainable Development Goals (SDG’s) die in 2015 door de VN-lidstaten werden aangenomen.
De doelen bestrijken een breed terrein: armoedebestrijding, onderwijs, gezondheidszorg, duurzame energie, economische ontwikkeling, klimaatactie en bescherming van ecosystemen. Voorstanders beschouwen de SDG’s als een internationaal kompas voor duurzame ontwikkeling.
De deelnemers aan de uitzending erkennen dat veel van deze doelstellingen op zichzelf positief klinken. Toch plaatsen zij vraagtekens bij de manier waarop de doelen worden vertaald naar nationaal beleid.
Volgens hen ontstaat steeds vaker een situatie waarin overheden, bedrijven, financiĆ«le instellingen en maatschappelijke organisaties gezamenlijk werken aan dezelfde internationale agenda’s. Daardoor vervaagt volgens critici soms het onderscheid tussen publieke en private besluitvorming.
Voorstanders zien juist voordelen in deze aanpak. Mondiale problemen zouden immers niet door afzonderlijke landen kunnen worden opgelost. Samenwerking tussen verschillende partijen wordt daarom gezien als een noodzakelijke voorwaarde voor succes.
De uitzending maakt duidelijk dat de discussie niet zozeer draait om de doelstellingen zelf, maar om de vraag hoe deze tot stand komen en wie uiteindelijk bepaalt welke prioriteiten worden gesteld.
De rol van het World Economic Forum.
Het World Economic Forum speelt een prominente rol in vrijwel alle besproken onderwerpen.
Jaarlijks brengt het WEF in Davos politieke leiders, topbestuurders, academici, vertegenwoordigers van internationale organisaties en maatschappelijke instellingen bijeen. Volgens het forum zelf is het doel om samenwerking te bevorderen rond mondiale uitdagingen.
Critici wijzen echter op de grote invloed die het forum volgens hen heeft verworven. Zij stellen dat veel beleidsideeƫn eerst binnen internationale netwerken worden ontwikkeld voordat zij hun weg vinden naar nationale regeringen.
In de uitzending wordt daarom de vraag gesteld hoeveel invloed organisaties als het WEF daadwerkelijk hebben op beleidsvorming. Hoewel daar geen eenduidig antwoord op wordt gegeven, constateren de deelnemers dat het forum een unieke positie inneemt als ontmoetingsplaats voor politieke en economische elites.
Volgens hen verklaart dat mede waarom het WEF zo vaak terugkeert in discussies over globalisering, duurzaamheid, digitalisering en economische hervormingen.
Vrijheid, technologie en digitale controle.
Een terugkerend thema in de uitzending is de rol van technologie.
Digitale identiteiten, centrale databanken, kunstmatige intelligentie en digitale betaalmiddelen worden genoemd als ontwikkelingen die grote gevolgen kunnen hebben voor de verhouding tussen burgers, bedrijven en overheden.
Voorstanders benadrukken de voordelen. Digitale systemen kunnen processen efficiĆ«nter maken, fraude bestrijden en dienstverlening verbeteren. Tegelijkertijd wijzen critici op de risico’s van toenemende afhankelijkheid van digitale infrastructuur.
De coronaperiode wordt daarbij vaak genoemd als een voorbeeld van een periode waarin digitale toepassingen versneld werden ingevoerd. Volgens de deelnemers aan de uitzending laat dat zien hoe snel technologische veranderingen kunnen plaatsvinden wanneer een crisis als katalysator fungeert.
Daarom pleiten zij voor voortdurende aandacht voor privacy, burgerrechten en democratische controle. Technologische vooruitgang biedt volgens hen kansen, maar vraagt ook om duidelijke grenzen en transparantie.
Een debat dat niet verdwenen is.
Vijf jaar na de coronacrisis blijken vragen over macht, invloed en democratische controle nog altijd actueel.
Voor de ene groep vormen The Great Reset, Build Back Better en Agenda 2030 noodzakelijke antwoorden op mondiale uitdagingen. Voor de andere groep zijn ze symbolen geworden van een groeiende afstand tussen burgers en besluitvormers.
Wat de Blckbx-uitzending vooral laat zien, is dat veel mensen behoefte hebben aan meer inzicht in de manier waarop internationale organisaties, overheden, bedrijven en maatschappelijke instellingen samenwerken. De discussie gaat uiteindelijk niet alleen over documenten, slogans of conferenties, maar over fundamentele vragen rond vrijheid, democratie en de inrichting van de samenleving.
Of de zorgen van critici terecht zijn of niet, het debat lijkt voorlopig niet te verdwijnen. Juist daarom blijven uitzendingen zoals deze bijdragen aan een gesprek dat inmiddels veel verder reikt dan alternatieve media alleen. De vragen die daarin worden gesteld over macht, transparantie en maatschappelijke verandering zullen vermoedelijk ook de komende jaren een rol blijven spelen in het publieke debat.ā Bron:
BlckBox.TV & Parlementaire en gecensureerde parlementaire clip van Thierry Baudet.
